Θα κρατήσει ξανά η Ουάσιγκτον ενωμένο το ιρακινό Κουρδιστάν;
Πολλοί Κούρδοι πιστεύουν ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει τη βούληση να παρέμβει στον ανταγωνισμό ανάμεσα στα δύο κυρίαρχα κόμματα του ιρακινού Κουρδιστάν.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν ίσως η μόνη δύναμη που κρατούσε ενωμένο το ιρακινό Κουρδιστάν. Επί δεκαετίες, η αμερικανική πολιτική, οικονομική και στρατιωτική στήριξη ήταν καθοριστική ώστε να παραμείνει λειτουργική η αυτόνομη περιοχή και να διατηρηθεί ένας βαθμός σταθερότητας. Τώρα που η στήριξη της Ουάσιγκτον έχει περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό στη διπλωματική εμπλοκή και σε περιορισμένη πολιτική στήριξη, μετά το τέλος της υπό αμερικανική ηγεσία αποστολής κατά του Ισλαμικού Κράτους, το ιρακινό Κουρδιστάν μοιάζει ευάλωτο στον κατακερματισμό.
Περισσότερα από δύο χρόνια μετά τη διεξαγωγή βουλευτικών εκλογών, οι οποίες είχαν αναβληθεί επανειλημμένα, το Δημοκρατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (KDP) και η Πατριωτική Ενωση του Κουρδιστάν (PUK) δεν κατάφεραν να σχηματίσουν νέα κυβέρνηση. Το σημείο ρήξης ήρθε αυτόν τον μήνα, όταν το KDP συγκάλεσε την πρώτη συνεδρίαση του περιφερειακού κοινοβουλίου εδώ και σχεδόν δύο χρόνια, χωρίς τη συμμετοχή των βουλευτών της PUK. Για να εξασφαλίσει την απαιτούμενη απαρτία των 51 μελών, το KDP έπεισε αρκετούς βουλευτές του αντίπαλου κόμματος, οι οποίοι παρέστησαν ως ανεξάρτητοι, καθώς και μέλη άλλων ομάδων της αντιπολίτευσης.
Σε απάντηση, η PUK απέσυρε όλους τους υπουργούς της από την υπηρεσιακή κυβέρνηση. Ο ηγέτης της PUK, Μπαφέλ Ταλαμπανί, δήλωσε ότι δεν αναγνωρίζει το νεοσυγκληθέν κοινοβούλιο και απείλησε να συγκροτήσει χωριστή κυβέρνηση στο προπύργιο του κόμματος, τη Σουλεϊμανίγια. Παράλληλα, ο μικρότερος αδελφός του, Κουμπάντ, αναπληρωτής πρωθυπουργός της υπηρεσιακής κυβέρνησης, και άλλα κορυφαία στελέχη της PUK εμφανίζονται σε φωτογραφικές ευκαιρίες στη Σουλεϊμανίγια, δίνοντας την εντύπωση μιας ξεχωριστής κυβέρνησης.
Πολλοί Κούρδοι και οι υποστηρικτές τους πιστεύουν ότι η σχέση των ΗΠΑ με τους Ιρακινούς Κούρδους υπήρξε συναλλακτική. Αυτό είναι λάθος. Η άμεση αμερικανική στήριξη κατέστησε δυνατή την ανάδειξη της Περιφέρειας του Κουρδιστάν ως αυτόνομης οντότητας εντός του Ιράκ. Η Επιχείρηση «Provide Comfort» συνέβαλε στη διαμόρφωση των συνθηκών για κουρδική αυτοδιοίκηση και άνοιξε τον δρόμο για τις πρώτες βουλευτικές εκλογές της περιοχής το 1992. Το 1998, ένας εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στο KDP, υπό την ηγεσία της οικογένειας Μπαρζανί, και στην PUK, υπό την ηγεσία της οικογένειας Ταλαμπανί, ο οποίος στοίχισε χιλιάδες ζωές, έληξε έπειτα από άμεση αμερικανική διαμεσολάβηση. Ακολούθησε ο πόλεμος του 2003 υπό αμερικανική ηγεσία, που ανέτρεψε το καθεστώς του Ιρακινού προέδρου Σαντάμ Χουσεΐν και έδωσε στους Κούρδους μια ακόμη ευκαιρία να διευρύνουν την αυτονομία τους και να κατοχυρώσουν το καθεστώς της περιοχής ως ομόσπονδης οντότητας βάσει του νέου συντάγματος του Ιράκ.
Μετά την άνοδο του Ισλαμικού Κράτους, η Ουάσιγκτον στράφηκε ξανά στους Κούρδους ως εταίρους, συνεργαζόμενη απευθείας με τις κουρδικές δυνάμεις, συχνά ανεξάρτητα από τη Βαγδάτη. Εκείνα τα χρόνια, οι Ηνωμένες Πολιτείες επένδυσαν στην ενίσχυση της ενότητας και της θεσμικής συνοχής των Ιρακινών Κούρδων. Επί σειρά ετών, ο υπό αμερικανική ηγεσία συνασπισμός εργάστηκε για την ενοποίηση των δυνάμεων των Πεσμεργκά που συνδέονταν με τα δύο κυβερνώντα κόμματα της περιοχής, με στόχο να μετατραπούν σε επαγγελματική μαχητική δύναμη υπό την εξουσία του υπουργείου Πεσμεργκά της Περιφέρειας του Κουρδιστάν και όχι μεμονωμένων κομματικών ηγετών. Λίγο πριν από την προθεσμία της 30ής Σεπτεμβρίου 2026 για την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ, η Περιφέρεια του Κουρδιστάν ανακοίνωσε την ενοποίηση των δυνάμεων Πεσμεργκά. Ωστόσο, η κίνηση ήταν προσχηματική, με σκοπό να στείλει στην Ουάσιγκτον το μήνυμα ότι σημειώνεται πρόοδος. Τα γεγονότα που ακολούθησαν αποκάλυψαν πόσο εσφαλμένη ήταν η πεποίθηση ότι οι Πεσμεργκά είχαν ενοποιηθεί.
Με φόντο το μεταβαλλόμενο πολιτικό τοπίο στη Μέση Ανατολή, η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να κλίνει προς τη συνεργασία με ισχυρές κεντρικές κυβερνήσεις σε όλη την περιοχή. Η αντίληψη αυτή έχει ενισχύσει την πεποίθηση πολλών Κούρδων ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει τη βούληση να παρέμβει στον ανταγωνισμό ανάμεσα στα δύο κυρίαρχα κόμματα του ιρακινού Κουρδιστάν.
Ο απεσταλμένος του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για το Ιράκ και τη Συρία, Τομ Μπάρακ, ξεκαθάρισε τη θέση της κυβέρνησης για το ιρακινό Κουρδιστάν και τη συνεχιζόμενη πολιτική του κρίση σε συζήτηση πάνελ στο Chatham House στις 11 Νοεμβρίου 2026: «Δεν πρόκειται να παρέμβουμε. Δεν υπάρχει περίπτωση να παρέμβουμε. Μπορούμε να ενθαρρύνουμε. Μπορούμε να βοηθήσουμε. Μπορούμε να συμβουλεύσουμε. Μπορούμε να διαμεσολαβήσουμε. Αλλά ειλικρινά, τώρα είναι η στιγμή. Έχετε μπροστά σας αυτή την τεράστια ευκαιρία. Πρέπει να ξεπεράσετε αυτές τις φυλετικές πικρίες».
Ο Μπάρακ εντόπισε τη ρίζα της κρίσης που εκτυλίσσεται στο ιρακινό Κουρδιστάν στις μακροχρόνιες αντιπαλότητες ανάμεσα στις οικογένειες Μπαρζανί και Ταλαμπανί. Στον πυρήνα της, η διαμάχη για τον έλεγχο του υπουργείου Εσωτερικών της Περιφερειακής Κυβέρνησης του Κουρδιστάν (KRG), για παράδειγμα, συγκαλύπτει δεκαετίες δυσπιστίας ανάμεσα σε δύο κόμματα που δυσκολεύτηκαν να υπερβούν τις φυλετικές και τοπικιστικές τους αφοσιώσεις. Από αυτή την άποψη, η υποτίθεται προοδευτική PUK δεν διαμορφώνεται λιγότερο από τη φυλετική και οικογενειοκρατική πολιτική απ’ ό,τι το KDP.
Οσο επικείμενη κι αν φαίνεται, η διάσπαση του ιρακινού Κουρδιστάν σε δύο χωριστές διοικήσεις με έδρα τη Σουλεϊμανίγια και την Ερμπίλ είναι απίθανη. Στην πραγματικότητα, η περιοχή ήταν ανέκαθεν και θα παραμείνει διαιρεμένη βάσει κομματικών γραμμών, με την PUK και το KDP να ελέγχουν τα αντίστοιχα προπύργιά τους. Αυτό που ενδέχεται να συμβεί στη συνέχεια είναι η Ουάσιγκτον να ασκήσει πίεση και στις δύο πλευρές ώστε να καταλήξουν σε προσωρινή συμφωνία και να σχηματίσουν κυβέρνηση. Αυτό που μοιάζει πιο βέβαιο, πάντως, είναι ότι αυτές οι διαμάχες θα κοστίσουν στην αυτόνομη περιοχή έδαφος στον ευρύτερο ανταγωνισμό της με τη Βαγδάτη.