MEF Menu
Middle East ForumDonateSupport MEF
Φόρουμ της Μέσης Ανατολής · Middle East Forum
Observer

Η Ελλάδα οφείλει να περάσει στην επίθεση στην Αφρική απέναντι στην Τουρκία

Η Τουρκία εκμεταλλεύεται σήμερα τη Σομαλία όπως οι Γάλλοι και οι Βέλγοι τα αποικιακά τους εδάφη.

Ο Μάικλ Ρούμπιν ειδικεύεται στο Ιράν, την Τουρκία και το Κέρας της Αφρικής. Στη σταδιοδρομία του περιλαμβάνεται θητεία ως αξιωματούχου του Πενταγώνου, με εμπειρία πεδίου στο Ιράν, την Υεμένη και το Ιράκ, καθώς και επαφές με τους Ταλιμπάν πριν από την 11η Σεπτεμβρίου. Ο κ. Ρούμπιν έχει επίσης συμβάλει στη στρατιωτική εκπαίδευση, διδάσκοντας μονάδες του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού και των Πεζοναυτών σχετικά με τις περιφερειακές συγκρούσεις και την τρομοκρατία. Το επιστημονικό του έργο περιλαμβάνει αρκετές σημαντικές εκδόσεις, όπως τα «Dancing with the Devil» και «Eternal Iran». Ο Ρούμπιν απέκτησε διδακτορικό και μεταπτυχιακό στην Ιστορία, καθώς και πτυχίο (B.S.) στη Βιολογία, από το Πανεπιστήμιο Γέιλ.

Turkey controls Mogadishu Port, Somalia’s key maritime hub, and its international airport.
Η Τουρκία ελέγχει το λιμάνι του Μογκαντίσου, τον βασικό ναυτιλιακό κόμβο της Σομαλίας, καθώς και το διεθνές αεροδρόμιο της χώρας. · Shutterstock

Η Σομαλία έχει εξελιχθεί ταχύτατα στη δεύτερη σημαντικότερη αποικία της Τουρκίας μετά την κατεχόμενη βόρεια Κύπρο. Η Τουρκία ελέγχει το διεθνές αεροδρόμιο του Μογκαντίσου και διαχειρίζεται το λιμάνι του. Η τουρκική Ziraat Katılım Bank έγινε η πρώτη ξένη τράπεζα που δραστηριοποιείται στη Σομαλία εδώ και μισό αιώνα. Το OYAK, το ταμείο συντάξεων του τουρκικού στρατού, σύστησε εταιρεία με στόχο να μονοπωλήσει τις άδειες αλιείας στα σομαλικά ύδατα. Στις 7 Μαρτίου 2024, η σομαλική κυβέρνηση και η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία της Τουρκίας υπέγραψαν συμφωνία διανομής παραγωγής για τρία υπεράκτια οικόπεδα. Το Oruç Reis διεξήγαγε σεισμικές έρευνες και, τον Απρίλιο του 2026, το Çağrı Bey άρχισε τη διάνοιξη της πρώτης του γεώτρησης μεγάλου βάθους. Είτε από την αλιεία είτε από το πετρέλαιο είτε από άλλους πόρους, η Τουρκία φέρεται να εισπράττει το 30% των εσόδων από την αποκλειστική οικονομική ζώνη της Σομαλίας, αν και το κείμενο δεν είναι δημόσιο.

Στην ξηρά, οι Τούρκοι επέβαλαν, μέσω του Μογκαντίσου, συμφωνία 6.200 τετραγωνικών μιλίων που καλύπτει τρία οικόπεδα. Οι όροι που διέρρευσαν υποδηλώνουν ότι η Τουρκία λαμβάνει το 90% της παραγωγής, βάσει μιας συμφωνίας που παρέκαμψε το κοινοβούλιο της Σομαλίας. Με απλά λόγια, η Τουρκία εκμεταλλεύεται πλέον τη Σομαλία με τρόπο αντίστοιχο με εκείνον που οι Γάλλοι και οι Βέλγοι επιφύλασσαν στα αποικιακά τους εδάφη. Ισως γι’ αυτό η Σομαλία φιλοξενεί πλέον τη μεγαλύτερη πρεσβεία της Τουρκίας, η οποία, με 860.000 τετραγωνικά πόδια, είναι ελαφρώς μεγαλύτερη από το Μπάκιγχαμ.

Η Τουρκία αντιμετωπίζει επίσης τη Σομαλία ως βάση για τις φιλοδοξίες της να επεκτείνει αλλού στην Αφρική την αποικιακή της εμβέλεια. Το Camp TURKSOM, μια εκπαιδευτική βάση 50 εκατ. δολαρίων, είναι σήμερα η μεγαλύτερη βάση της Τουρκίας στο εξωτερικό. Η Τουρκία κατασκευάζει επίσης ένα «διαστημοδρόμιο», το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει παράλληλα και ως πεδίο δοκιμών πυραύλων. Ολοένα και περισσότερο, η Τουρκία εξοπλίζει σομαλικές πολιτοφυλακές ή χρησιμοποιεί απευθείας τις δικές της δυνάμεις για λογαριασμό της σομαλικής κυβέρνησης. Εχει ήδη αναπτύξει μη επανδρωμένα αεροσκάφη TB2 και Akıncı, ελικόπτερα ATAK, F-16, άρματα M48/M60 και έως 2.500 στρατιώτες.

Είναι κρίσιμο να γίνει κατανοητή η έλλειψη νομιμοποίησης της τουρκικής παρουσίας. Σε αντίθεση με τη Σομαλιλάνδη, η Σομαλία αποτυγχάνει συστηματικά να διεξαγάγει εκλογές με καθολική ψηφοφορία. Αντ’ αυτού, η διεθνής κοινότητα επιλέγει μερικές εκατοντάδες ηγέτες κοινοτήτων και φυλών, οι οποίοι, με τη σειρά τους, επιλέγουν πρόεδρο. Ενα τέτοιο σύστημα είναι ευάλωτο στη διαφθορά, καθώς είναι εύκολο για εξωτερικές δυνάμεις να εξαγοράζουν ψήφους για λογαριασμό πελατών τους, όπως ο εν ενεργεία πρόεδρος Χασάν Σεΐχ Μοχαμούντ. Στο σημερινό Μογκαντίσου, η διαφθορά είναι ακόμη χειρότερη. Η συνταγματική θητεία του Χασάν Σεΐχ Μοχαμούντ έληξε στις 15 Μαΐου 2026· το Ανώτατο Δικαστήριο της Σομαλίας επιβεβαίωσε την ημερομηνία. Παρ’ όλα αυτά, η Τουρκία συνεχίζει να τον στηρίζει και να απομονώνει ή να αποκλείει όσους βουλευτές θέτουν δύσκολα ερωτήματα ή αρνούνται να χρησιμοποιήσουν τη θέση τους ως σφραγίδα έγκρισης.

Κατ’ ουσίαν, ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο πρώην επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών και νυν υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν επαναλαμβάνουν τη στρατηγική τους στη Λιβύη, στηρίζοντας έναν ανίκανο, διεφθαρμένο και αντιδημοφιλή πολιτικό, του οποίου η πολιτική επιβίωση στηρίζεται αποκλειστικά στην εύνοιά τους. Σε αντάλλαγμα, αυτός ο πρωθυπουργός ή πρόεδρος παραμερίζει την κυριαρχία και κάνει ό,τι του ζητούν οι Τούρκοι χειριστές του. Οι Τούρκοι αξιωματούχοι υπολογίζουν ότι το πέρασμα του χρόνου «ξεπλένει» την παρανομία ή, στην περίπτωση της Σομαλίας, την αντισυνταγματικότητα των ενεργειών τους.

Δυστυχώς, η ελληνική παθητικότητα επιτρέπει πολύ συχνά στην Τουρκία να υλοποιεί τη στρατηγική της χωρίς να συναντά αντίδραση. Οι ευρωπαϊκοί δισταγμοί ως προς την αναγνώριση και τις επενδύσεις δεν στάθηκαν ικανοί να αντισταθμίσουν την τουρκική δραστηριοποίηση, με αποτέλεσμα οι αρχές της ανατολικής Λιβύης να εγκρίνουν το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο για τις θαλάσσιες ζώνες.

Η Σομαλία μπορεί να μην αποτελεί πρωταρχικό ελληνικό συμφέρον —αν και, θα μπορούσε να υποστηριχθεί, κάθε παράκτιο κράτος ικανό να διαταράξει την ελληνική ναυτιλία θα έπρεπε να είναι—, ωστόσο μια μικρή ελληνική επένδυση θα μπορούσε να ανακόψει τις τουρκικές φιλοδοξίες, να υπερεκτείνει τον στρατό της και να αυξήσει το κόστος της αποικιοκρατίας της.

Η αχίλλειος πτέρνα της Τουρκίας είναι ότι η Σομαλία λειτουργεί με ομοσπονδιακό σύστημα, το οποίο συνταγματικά προάγει τα δικαιώματα των ομόσπονδων κρατιδίων. Η Πάντλαντ, η Τζουμπαλάντ, η Νοτιοδυτική Πολιτεία και άλλα έχουν δικαίωμα να αυτοδιοικούνται σε τοπικό επίπεδο, με ελάχιστη παρέμβαση από το Μογκαντίσου. Πρώτα η Πάντλαντ και τώρα η Νοτιοδυτική Πολιτεία απέρριψαν τόσο την υπέρβαση εξουσίας του Μογκαντίσου όσο και την τουρκική στήριξη προς αυτήν.

Καθώς η Τουρκία, όπως φαίνεται, αναπτύσσει F-16 για να πλήξει τη Νοτιοδυτική Πολιτεία και ίσως μάλιστα ετοιμάζεται να εισαγάγει τα δικά της, εκπαιδευμένα στη Σομαλία, τάγματα και συμβούλους, η Ελλάδα θα έπρεπε να σπεύσει να συνδράμει τον νόμιμο πρόεδρο της Νοτιοδυτικής Πολιτείας, Αμπντιαζίζ Χασάν Μοχάμεντ Λαφταγκαρίν. Αυτό δεν σημαίνει ανάπτυξη ελληνικών στρατευμάτων, αλλά η Ελλάδα θα έπρεπε να παράσχει στον Λαφταγκαρίν αρκετό οπλισμό ώστε να εγκλωβίσει την Τουρκία και να αυξήσει το κόστος της επέμβασής της. Ούτε θα χρειαζόταν να το κάνει μόνη της η Ελλάδα. Η Αθήνα και το Ναϊρόμπι έχουν συνεργαστεί καλά στο παρελθόν και θα έπρεπε να ανανεώσουν τους επιχειρησιακούς τους δεσμούς. Η Ελλάδα θα μπορούσε επίσης να συνεργαστεί απευθείας με την Πάντλαντ και τη Σομαλιλάνδη, παρέχοντας στήριξη στις αντίστοιχες ακτοφυλακές τους ώστε να μπορούν να υπερασπιστούν τα χωρικά τους ύδατα, ανεξάρτητα από τις φιλοδοξίες της Αγκυρας και του Μογκαντίσου.

Η Τουρκία βασίζεται στην αδράνεια των ανταγωνιστών και αντιπάλων της και, επί αρκετές δεκαετίες, ο Ερντογάν κατάφερε να διευρύνει την επιρροή του απλώς και μόνο επειδή γνώριζε ότι δεν θα υπάρξει αντίδραση. Μπορούσε να εκφοβίζει και να δωροδοκεί με χαμηλό κόστος. Η ίδια δυναμική ισχύει και για την Ελλάδα. Μια μικρή επένδυση στην Πάντλαντ ή στη Νοτιοδυτική Πολιτεία της Σομαλίας θα μπορούσε να φρενάρει το σομαλικό εγχείρημα της Τουρκίας.

Διαβάστε το πρωτότυπο στα αγγλικά: Greece Must Play Offense in Africa to Counter Turkey

Λάβετε τις αναλύσεις του Φόρουμ της Μέσης Ανατολής με email: εγγραφείτε στο ενημερωτικό δελτίο (στα αγγλικά)