Η Ουάσιγκτον πρέπει να κλείσει την Κασπία στο παράνομο εμπόριο Ιράν και Ρωσίας

Ο ναυτικός αποκλεισμός των νότιων ακτών του Ιράν από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό αποδίδει. Το Maritime Executive, πλατφόρμα ενημέρωσης για τη ναυτιλία, εκτίμησε στις 28 Σεπτεμβρίου 2026 ότι ο αποκλεισμός «φαίνεται να είναι σχεδόν 100% αποτελεσματικός», περιορίζοντας τη ροή μέσω του Μπαντάρ Αμπάς και άλλων νότιων λιμανιών, από τα οποία διακινούνταν το 80% του ιρανικού εμπορίου πριν από τον πόλεμο. Η Τεχεράνη απάντησε στρέφοντας το βλέμμα στον βορρά. Οι όγκοι φορτίων στην Κασπία Θάλασσα αυξήθηκαν κατά 50% μεταξύ Μαρτίου και Αυγούστου 2026, σύμφωνα με τον κυβερνήτη της παράκτιας επαρχίας Γκιλάν.

Η διαδρομή δεν είναι μυστικό. Λίγο μετά το τέλμα στο οποίο περιήλθε ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, το Ιράν απέστειλε στη Ρωσία περισσότερα από 300.000 βλήματα πυροβολικού και ένα εκατομμύριο φυσίγγια μέσω της Κασπίας. Το Ισραήλ έπληξε στις 18 Μαρτίου 2026 τη ναυτική βάση του Ιράν στο Μπαντάρ Ανζαλί, στην Κασπία Θάλασσα. Αμερικανοί αξιωματούχοι παραδέχθηκαν στη συνέχεια ότι η Ρωσία έστελνε εξαρτήματα μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο Ιράν από την ίδια διαδρομή, προκειμένου να αναπληρώσει το ιρανικό οπλοστάσιο drones. Στις 10 Σεπτεμβρίου 2026, ουκρανικά drones έπληξαν το λιμάνι του Μαχατσκαλά, το οποίο, σύμφωνα με το ουκρανικό Γενικό Επιτελείο, διαδραματίζει ζωτικό ρόλο ως «ο διάδρομος εφοδιαστικής Ρωσίας-Ιράν μέσω της Κασπίας Θάλασσας, ο οποίος χρησιμοποιείται για την παράκαμψη των δυτικών κυρώσεων».

Ωστόσο, παρά την αυξανόμενη σημασία της διαδρομής της Κασπίας, οι αμερικανικές κυρώσεις υστερούν.

Τον Νοέμβριο του 2024, ο επικεφαλής του ρωσικού γραφείου της Khazar Sea Shipping Lines, του βραχίονα στην Κασπία του κρατικού μεταφορέα του Ιράν, της Islamic Republic of Iran Shipping Lines, που τελεί υπό αμερικανικές κυρώσεις από το 2018, δήλωσε ότι η εταιρεία είχε αγοράσει δύο πλοία ξηρού φορτίου στην Αγία Πετρούπολη, είχε ένα τρίτο υπό κατασκευή στο ναυπηγείο Lotos στο Αστραχάν και εξέταζε το ενδεχόμενο απόκτησης ακόμη ενός δεξαμενόπλοιου και ενός πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων. Στις 16 Φεβρουαρίου 2026, το ναυπηγείο Lotos παρέδωσε το 7.200 τόνων Sahel-e Khazar, παρουσία του πρέσβη του Ιράν στη Μόσχα, ενώ ο διευθύνων σύμβουλος της Islamic Republic of Iran Shipping Lines δήλωσε ότι η μεταφορική ικανότητα της γραμμής στην Κασπία θα έφτανε τους 150.000 τόνους έως το τέλος του 2026.

Το άρθρο 3 της σύμβασης του Ακτάου του 2018 απαγορεύει την παρουσία ενόπλων δυνάμεων μη παράκτιων κρατών στην Κασπία. Το Ιράν φαίνεται να είναι το μόνο παράκτιο κράτος που δεν την έχει κυρώσει, αν και ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν την απέστειλε στο κοινοβούλιο τον Αύγουστο του 2026. Η μόνη δύναμη που παρεμποδίζει τη ναυσιπλοΐα στη θάλασσα αυτή είναι η Ουκρανία, με drones μεγάλου βεληνεκούς. Στις 25 Ιουλίου 2026, έπληξε δύο φορτηγά πλοία υπό κυρώσεις, τα Port Olya 2 και Begey, μια ρωσική κορβέτα και ένα ιρανικό φορτηγό πλοίο. Η Τεχεράνη χαρακτήρισε την επίθεση «εχθρική και εγκληματική», αλλά ουδέποτε δημοσίευσε δηλωτικό φορτίου. Ενώ το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις στο Port Olya 2 τον Απρίλιο του 2023, επειδή διευκόλυνε το στρατιωτικό εμπόριο μεταξύ Ιράν και Ρωσίας, δεν έπραξε το ίδιο για το Begey, παρότι το είχαν κάνει το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς.

Ο νόμος Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act, τον οποίο υπέγραψε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στις 18 Σεπτεμβρίου 2026, προσφέρει στην Ουάσιγκτον μεγάλη εμβέλεια στο εμπόριο. Οι περιλήψεις δίνουν έμφαση στο πετρέλαιο, αλλά το κείμενό του καλύπτει κάθε ξένο πλοίο που ο πρόεδρος κρίνει ότι η Ρωσία ή Ρώσοι χρησιμοποιούν για τη μεταφορά πετρελαίου, φυσικού αερίου, άνθρακα, ουρανίου, «όπλων ή άλλων αγαθών με σκοπό την παράκαμψη κυρώσεων που έχουν επιβληθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή άλλες χώρες». Η τελευταία αυτή φράση έχει σημασία: ένα πλοίο που παρακάμπτει βρετανικές ή καναδικές κυρώσεις μπορεί να εμπίπτει στον νόμο, ακόμη κι αν η Ουάσιγκτον δεν το έχει ποτέ καταχωρίσει. Ο νόμος καλύπτει επίσης όποιον εν γνώσει του κατέχει, εκμεταλλεύεται, διαχειρίζεται ή ασφαλίζει τέτοιο πλοίο, καθώς και τους διαχειριστές ξένων λιμανιών που εξυπηρετούν πλοία στα οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει κυρώσεις για τη στήριξη της Ρωσίας. Το Port Olya 2 είναι ένα από αυτά. Ο πρόεδρος έχει προθεσμία έως τις 18 Οκτωβρίου 2026 να ενεργήσει.

Η αμερικανική κυβέρνηση πρέπει να χαρακτηρίσει όχι μόνο τα δεξαμενόπλοια, αλλά και τα πλοία που μεταφέρουν όπλα μέσω της Κασπίας, τους διαχειριστές και τους ασφαλιστές τους, καθώς και τα λιμάνια που τα υποδέχονται. Για να ελαχιστοποιηθεί η απόκλιση των κυρώσεων από εκείνες των συμμάχων της, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών πρέπει να διασφαλίσει ότι κάθε πλοίο στο οποίο έχουν επιβληθεί κυρώσεις από τον Καναδά, την Ευρωπαϊκή Ενωση, την Ουκρανία ή το Ηνωμένο Βασίλειο ενεργοποιεί, κατ’ ελάχιστον, επανεξέταση με στόχο την ευθυγράμμιση των καταλόγων.

Καθώς δεν υπάρχει ναυτική επιλογή, επειδή η Κασπία Θάλασσα είναι κλειστή, η αμερικανική κυβέρνηση πρέπει να παρακολουθεί λιμάνια όπως το Αμιραμπάντ, το Ανζαλί, το Νοσαχρ, το Αστραχάν, η Όλια και το Μαχατσκαλά, και να μοιράζεται τα ευρήματα με το Ισραήλ και την Ουκρανία.

Παρότι δεν καλύπτεται ρητά από τον νόμο, το υπουργείο Οικονομικών πρέπει να εξετάσει κατά πόσον τα ναυπηγεία που παραδίδουν πλοία σε ιρανικό μεταφορέα υπό κυρώσεις εμπίπτουν στις υφιστάμενες αρμοδιότητες επιβολής κυρώσεων. Αν οι νομικοί του υπουργείου μπορούν να θεμελιώσουν το επιχείρημα, τότε πρέπει να επιβάλουν κυρώσεις στα ναυπηγεία.

Τέλος, ενώ οι υπηρεσίες πληροφοριών αντιστέκονται στη δημοσιοποίηση πληροφοριών προκειμένου να προστατεύσουν πηγές και μεθόδους, όταν τα πλήγματα στρέφονται κατά αμφισβητούμενων φορτηγών πλοίων, η ταχεία δημοσίευση του δηλωτικού φορτίου των πληγέντων πλοίων ανατρέπει την προπαγάνδα της Τεχεράνης. Το υπουργείο Οικονομικών πρέπει να επεκτείνει τη δράση του κατά της VTB Bank, η οποία στόχευε τον δίαυλο ρουβλίου-ριάλ Ρωσίας-Ιράν, σε τράπεζες στη Ρωσία και σε τρίτες δικαιοδοσίες που εκκαθαρίζουν ναύλους στην Κασπία ή πληρώνουν για πλοία ρωσικής κατασκευής προορισμένα για τον ιρανικό μεταφορέα.