Η σύγκρουση στη βόρεια Αιθιοπία δεν αρχίζει ούτε τελειώνει στην Αιθιοπία

Οι Αμερικανοί αναλυτές δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τις μάχες στη βόρεια Αιθιοπία ως απλώς το τελευταίο κεφάλαιο των προηγούμενων εσωτερικών συγκρούσεων της χώρας. Οι πολιτικές και εθνοτικές ευαλωτότητες της Αιθιοπίας είναι πραγματικές, όμως πλέον αποτελούν το άνοιγμα μέσα από το οποίο εξωτερικοί δρώντες επιδιώκουν τα δικά τους στρατηγικά συμφέροντα. Η Αίγυπτος, η Ερυθραία και τμήματα του στρατιωτικού κατεστημένου του Σουδάν έχουν συγκλίνοντα συμφέροντα στον περιορισμό της Αιθιοπίας, ενώ η Σομαλία έχει καταστεί μέρος της διπλωματικής γεωμετρίας.

Η εμπλοκή του Καΐρου σε τριμερείς και τετραμερείς διευθετήσεις στις οποίες μετέχουν η Ερυθραία, ο διοικητής των Σουδανικών Ενόπλων Δυνάμεων Αμπντέλ Φατάχ αλ Μπουρχάν και ο πρόεδρος της Σομαλίας Χασάν Σέιχ Μοχαμούντ είναι σημαντική. Ο Αιγύπτιος πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ ελ Σίσι, ο πρόεδρος της Ερυθραίας Ισάιας Αφεβέρκι, ο Μπουρχάν και ο Μοχαμούντ έχουν συναντηθεί επανειλημμένα στο Κάιρο για να συζητήσουν τον Νείλο, την Ερυθρά Θάλασσα και «περιφερειακά ζητήματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος». Η σημασία δεν βρίσκεται τόσο στον τύπο του σχήματος όσο στο επαναλαμβανόμενο μοτίβο: το περιβάλλον ασφαλείας της Αιθιοπίας συζητείται και διαμορφώνεται ολοένα και περισσότερο μέσα από διευθετήσεις στις οποίες η ίδια η Αιθιοπία δεν είναι ο κεντρικός συμμετέχων.

Το Σουδάν προσθέτει μια κρίσιμη επιχειρησιακή διάσταση. Το κατεστημένο των Σουδανικών Ενόπλων Δυνάμεων έχει φιλοξενήσει, εξοπλίσει και εκπαιδεύσει μεγάλο αριθμό μαχητών του Λαϊκού Απελευθερωτικού Μετώπου του Τιγκράι, γνωστών ως Army 70 — ορισμένοι από τους οποίους πολέμησαν στο πλευρό των Σουδανικών Ενόπλων Δυνάμεων εναντίον των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης στον εν εξελίξει εμφύλιο πόλεμο του Σουδάν. Σύμφωνα με πληροφορίες, το Σουδάν έχει επίσης φιλοξενήσει συναντήσεις που έφεραν κοντά Αιθίοπες προσωπικότητες της αντιπολίτευσης και εκπροσώπους ένοπλων παρατάξεων, με την παρουσία αιγυπτιακών και ερυθραϊκών στοιχείων.

Οι εξελίξεις αυτές υποδηλώνουν ότι το σουδανικό έδαφος λειτουργεί ως στρατηγικό βάθος για δρώντες που επιδιώκουν να ασκήσουν πίεση στην Αιθιοπία. Οι κινήσεις του Καΐρου ενισχύουν αυτή την ερμηνεία. Η Αίγυπτος έχει δηλώσει ότι θα αναλάβει δράση ώστε να εμποδίσει την Αιθιοπία να χρησιμοποιήσει το Μεγάλο Φράγμα της Αιθιοπικής Αναγέννησης και τον Νείλο, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών της δήλωσε ότι η Αιθιοπία δεν θα δει την Ερυθρά Θάλασσα «μέχρι την Ημέρα της Κρίσεως». Οι θέσεις αυτές συνδέουν τη διαμάχη για τον Νείλο με τις θαλάσσιες φιλοδοξίες της Αιθιοπίας και τον ευρύτερο περιφερειακό της ρόλο. Η εμπλοκή της Αιγύπτου με την Ερυθραία και το Σουδάν εντάσσεται, συνεπώς, στη μακροχρόνια προσπάθειά της να περικυκλώσει και να περιορίσει τις στρατηγικές επιλογές της Αιθιοπίας.

Η Ερυθραία είναι η πιο άμεση στρατιωτική συνιστώσα. Αιθίοπες αξιωματούχοι έχουν θέσει επανειλημμένα το ζήτημα στην Ουάσιγκτον. Τον Φεβρουάριο του 2026, ο υπουργός Εξωτερικών Γκεντεόν Τιμοθέος κατηγόρησε την Ερυθραία για στρατιωτική επιθετικότητα, κατοχή αιθιοπικού εδάφους και στήριξη ένοπλων ομάδων που δρουν εντός της Αιθιοπίας και ζήτησε την αποχώρηση των ερυθραϊκών δυνάμεων. Ο Γκεντεόν έθεσε επίσης το θέμα της ερυθραϊκής επιθετικότητας στις μετέπειτα επαφές του με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, μεταξύ άλλων κατά τις στρατηγικές συνομιλίες τους τον Μάιο του 2026. Η Αντίς Αμπέμπα προειδοποιούσε την Ουάσιγκτον για το πρόβλημα πριν η σημερινή κλιμάκωση καταστεί αδύνατο να αγνοηθεί.

Οι τρέχουσες αναφορές από το πεδίο των μαχών προσφέρουν πρόσθετο πλαίσιο. Η Ερυθραία μετακίνησε ταξιαρχίες, αποτελούμενες από μονάδες του μετώπου Ασάμπ-Μπουρέ, προς τη Ζώνη της Βόρειας Ερυθράς Θάλασσας, ιδίως προς την Μπεραχλέ και τη Νταλούλ. Στους σχηματισμούς που αναφέρονται περιλαμβάνονται στοιχεία της 44ης, της 67ης και της 38ης μεραρχίας. Ο συνταγματάρχης Τεσόμε, διοικητής μονάδων πολιτοφυλακής που συνδέονται με την 44η Μεραρχία, ο συνταγματάρχης Οσμάν Σαμπέ, επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών της 67ης Μεραρχίας, και ο Γιασίν Χουσεΐν, αξιωματικός τάγματος της Στρατιωτικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, φέρονται να έχουν συντονίσει τις μετακινήσεις.

Η εικόνα στο πεδίο των μαχών μεταβάλλεται ταχύτατα. Με την κατάληψη της Μεκελέ από τις Ομοσπονδιακές Δυνάμεις της Αιθιοπίας, οι ερυθραϊκές δυνάμεις κινήθηκαν μέσω του άξονα Ασάμπ-Μπουρέ προς την Μπεραχλέ, τη Νταλούλ και βαθύτερα στο βόρειο Τιγκράι. Οι μάχες επεκτάθηκαν ακόμη βορειότερα και το Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο του Τιγκράι και οι ερυθραϊκές δυνάμεις επιχειρούν να αποσυμπιέσουν θέσεις γύρω από την Αντουά, την Αντιγκράτ, το Αξούμ και το Σιράρο. Η προέλαση του αιθιοπικού στρατού βορειότερα και ανατολικότερα οδηγεί προοδευτικά στην κατάρρευση της ζώνης ασφαλείας που δημιούργησε το ερυθραϊκό καθεστώς τα τελευταία δύο χρόνια ανάμεσα σε αυτό και στον αιθιοπικό στρατό. Ο κίνδυνος είναι ότι η έως τώρα έμμεση αντιπαράθεση μπορεί σύντομα να γίνει άμεση, με τις δυνάμεις της Αιθιοπίας και της Ερυθραίας αντιμέτωπες σε ένα ολοένα και πιο συμπιεσμένο πεδίο μάχης. Και αυτό το πεδίο μάχης ενδέχεται να μην μπορεί πλέον να περιοριστεί εντός του αιθιοπικού εδάφους.

Για την Ουάσιγκτον, το στρατηγικό συμπέρασμα θα έπρεπε να είναι σαφές. Οι εσωτερικές ρωγμές της Αιθιοπίας δεν πρέπει να συγχέονται με την εξωτερική εκμετάλλευση αυτών των ρωγμών. Η σύγκρουση με το Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο του Τιγκράι, η σουδανική στρατιωτική εμπλοκή, οι ερυθραϊκές αναπτύξεις, η αιγυπτιακή υπονόμευση και η διευρυνόμενη διπλωματική και αμυντική αρχιτεκτονική Καΐρου-Ασμάρας-Χαρτούμ είναι αλληλένδετες. Ο κίνδυνος για την πολιτική είναι η Ουάσιγκτον να αντιμετωπίζει κάθε συνιστώσα χωριστά — το Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο του Τιγκράι ως αιθιοπικό πολιτικό πρόβλημα, την Ερυθραία ως διμερή διαφορά, την Αίγυπτο ως ζήτημα του Νείλου και το Σουδάν ως εμφύλιο πόλεμο. Μαζί, ωστόσο, συγκροτούν ένα περιφερειακό περιβάλλον πίεσης γύρω από την Αιθιοπία.

Η αναγνώριση αυτής της διάκρισης δεν απαιτεί από την Ουάσιγκτον να υιοθετήσει κάθε αιθιοπική πολιτική· απαιτεί, μάλλον, να αναγνωρίσει την Αιθιοπία ως κυρίαρχο κράτος, του οποίου τις εσωτερικές ευαλωτότητες αξιοποιούν εξωτερικοί δρώντες για να επιδιώξουν τα δικά τους στρατηγικά συμφέροντα. Αυτή είναι η πιο καθοριστική ιστορία που εκτυλίσσεται στη βόρεια Αιθιοπία και αυτή θα μπορούσε να αναδιατάξει το Κέρας της Αφρικής, αν ο πόλεμος αναμένεται να αποδώσει όσα απέτυχε να αποδώσει η διπλωματία.