Με την τουρκική εχθρότητα να αυξάνεται, να παραμείνει ανοιχτό το προξενείο της Τουρκίας στη Σομαλιλάνδη;

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τάχθηκε υπέρ της ενίσχυσης της ασφάλειας και της θεσμικής ικανότητας της Σομαλίας στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 22 Σεπτεμβρίου 2026, απορρίπτοντας εμμέσως την 35ετή προσπάθεια της Σομαλιλάνδης για αναγνώριση.

Στο μεγαλύτερο μέρος των έξι και πλέον δεκαετιών από την ένωση του 1960, η Τουρκία έδειχνε ελάχιστο ενδιαφέρον για το αν η Σομαλία θα παρέμενε ενιαία, ενώ οι συνομιλίες Σομαλίας και Σομαλιλάνδης που φιλοξένησε από το 2013, με τον πρόεδρο Χασάν Σέιχ Μοχάμουντ στο τραπέζι, παρήγαγαν ανακοινωθέντα και λίγα άλλα. Τέσσερις ημέρες μετά την αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ τον Δεκέμβριο του 2025, ωστόσο, ο Ερντογάν στάθηκε δίπλα στον Μοχάμουντ στην Κωνσταντινούπολη και δήλωσε ότι η διατήρηση της ενότητας της Σομαλίας «υπό οποιεσδήποτε συνθήκες» έχει ιδιαίτερη σημασία για την Τουρκία.

Η τουρκική πρεσβεία στο Μογκαντίσου, όπου στεγάζεται και ο στρατιωτικός ακόλουθος, αναφέρει ότι οι προξενικές υπηρεσίες για τη Σομαλιλάνδη διεκπεραιώνονται μέσω του κλιμακίου στο Χαργκέισα, αν και κάτι τέτοιο δύσκολα στέκει, με δεδομένη την αναλογία μεγέθους του προσωπικού σε σχέση με τον μικρό αριθμό Τούρκων στη Σομαλιλάνδη. Ο φόβος σήμερα στη Σομαλιλάνδη είναι ότι το τουρκικό προξενείο λειτουργεί ως κόμβος πληροφοριών, από τον οποίο Τούρκοι πράκτορες επιχειρούν να ενισχύσουν αντιπάλους και να υπονομεύσουν τη συνοχή της Σομαλιλάνδης.

Η είσοδος του Ισραήλ στη Σομαλιλάνδη και οι αυξανόμενες απειλές της Τουρκίας προς το Ισραήλ καθιστούν το ζήτημα του τουρκικού προξενείου πιο επείγον. Το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών διόρισε τον Μάικλ Λότεμ (Michael Lotem), πρώην πρεσβευτή στην Κένυα, ως πρώτο απεσταλμένο του εβραϊκού κράτους στη Σομαλιλάνδη. Δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία ότι το τουρκικό κλιμάκιο συλλέγει πληροφορίες, ωστόσο το προσωπικό του απέχει λίγες ώρες οδικώς από την Μπερμπέρα και αναφέρεται σε πρεσβεία της οποίας η κυβέρνηση χαρακτήρισε παράνομη την αναγνώριση από το Ισραήλ.

Αν και η Τουρκία αρνείται οποιαδήποτε κακόβουλη ενέργεια, δεν έχει καταφέρει να εξηγήσει γιατί χρειάζεται ή επιθυμεί προξενείο στο Χαργκέισα, με δεδομένη την εχθρότητα του Ερντογάν απέναντι στην αναγνώριση ή ακόμη και στην αυτονομία της Σομαλιλάνδης. Η Τουρκία υπερηφανεύεται για την οικονομική διπλωματία της, όμως η τουρκική βοήθεια σπανίως ωφελεί τη Σομαλιλάνδη. Αντιθέτως, οι εμπορικές και στρατιωτικές επενδύσεις της Τουρκίας επικεντρώνονται σε περιοχές που ελέγχονται από τη σομαλική κυβέρνηση. Τον Απρίλιο του 2026, το γεωτρύπανο Çağrı Bey έφτασε υπό τη συνοδεία τριών τουρκικών πολεμικών πλοίων για να ανοίξει τη γεώτρηση Curad-1 στα ανοιχτά των νότιων ακτών της Σομαλίας. Ένα δεκαετές αμυντικό πλαίσιο που υπογράφηκε τον Φεβρουάριο του 2024 εξουσιοδότησε το τουρκικό ναυτικό να υπερασπίζεται τα σομαλικά ύδατα.

Ο πόλεμος του Ιράν αναζωπύρωσε τη σομαλική πειρατεία και, τον Αύγουστο του 2026, σύμφωνα με το σομαλικό υπουργείο Άμυνας, τουρκικά πολεμικά πλοία και σομαλικές δυνάμεις σκότωσαν 14 πειρατές για να απελευθερώσουν το φορτηγό πλοίο Latuf, το οποίο, σύμφωνα με αρκετές πηγές, μετέφερε τουρκικά όπλα και εξοπλισμό επικοινωνιών για την τουρκική βάση στο Μογκαντίσου. Κάθε τέτοια επιχείρηση νομιμοποιεί στην πράξη την ύπαρξη τουρκικού ορμητηρίου στα σομαλικά ύδατα και φέρνει το τουρκικό ναυτικό πιο κοντά στον Κόλπο του Άντεν, σε ύδατα που περιπολεί η ακτοφυλακή της Σομαλιλάνδης, αλλά επί των οποίων η Σομαλία δεν ασκεί καμία επιρροή εδώ και δεκαετίες. Δεδομένης της καταπάτησης του εναέριου χώρου της Σομαλιλάνδης από το Μογκαντίσου, η Σομαλιλάνδη ορθώς ανησυχεί ότι η τουρκοσομαλική ναυτική συμφωνία αποσκοπεί στο να στερήσει από τη Σομαλιλάνδη την πλήρη πρόσβαση στη θάλασσα και επιδιώκει, αντ' αυτού, να σφίξει τον αποκλεισμό.

Η συμπεριφορά της Τουρκίας και αλλού στη Σομαλία προκαλεί επίσης ανησυχία. Στις 3 Σεπτεμβρίου 2026, πλήγμα χτύπησε την κατοικία στο Ντόολοου του στρατηγού Μαχάντ Αμπντιραχμάν (Mahad Abdirahman), πρώην διοικητή του Σομαλικού Σωφρονιστικού Σώματος και στελέχους της αντιπολίτευσης, τραυματίζοντας τον ίδιο, τη σύζυγό του και αρκετούς πολίτες. Η κυβέρνηση του κρατιδίου της Τζουμπαλάντ κατηγόρησε την Τουρκία. Το Μογκαντίσου αρνήθηκε οποιαδήποτε ανάμειξη και η Άγκυρα δεν έχει σχολιάσει. Διαδηλωτές στο Κισμάγιο, το Αφμάντοου, το Ντόολοου και το Νταγκορόγιο της Πουντλάνδης έκαψαν τουρκικές σημαίες. Αν η Άγκυρα επιδιώκει να βοηθήσει τον Χασάν Σέιχ Μοχάμουντ να συγκεντρώσει τον έλεγχο επί των ομόσπονδων κρατιδίων, τότε το Χαργκέισα δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένο ότι η Τουρκία θα μείνει εκτός οποιασδήποτε μελλοντικής αναμέτρησης με τη Σομαλιλάνδη.

Υπάρχει επιχείρημα υπέρ της διατήρησης του προξενείου. Μπορεί να εκδίδει θεωρήσεις για κατοίκους της Σομαλιλάνδης που σπουδάζουν, εμπορεύονται ή αναζητούν ιατρική περίθαλψη στην Τουρκία, αν και η ηλεκτρονική έκδοση θεωρήσεων υποβαθμίζει την προξενική του σημασία σε σχέση με ό,τι ίσχυε πριν από λίγα χρόνια. Η απέλαση του προξενείου θα προσέφερε στο Μογκαντίσου το αφήγημα ότι η Σομαλιλάνδη έχει γίνει πελάτης του Ισραήλ. Το ισχυρότερο επιχείρημα της Σομαλιλάνδης υπέρ της κρατικής υπόστασης ήταν πάντοτε η συμπεριφορά της, και ένα κράτος που τηρεί τους προξενικούς κανόνες προβάλλει αυτό το επιχείρημα καλύτερα από ένα κράτος που κλείνει πόρτες. Ο δίαυλος αυτός μπορεί επίσης να έχει σημασία για την Άγκυρα, αν η Τουρκία χρειαστεί τρόπο να υπαναχωρήσει από θέσεις στις οποίες την έχει ωθήσει το Μογκαντίσου.

Η Σύμβαση της Βιέννης για τις Προξενικές Σχέσεις επιτρέπει σε ένα κράτος υποδοχής να κλείνει ζώνες στο προξενικό προσωπικό για λόγους εθνικής ασφάλειας και να κηρύσσει οποιονδήποτε προξενικό υπάλληλο ανεπιθύμητο, χωρίς αιτιολόγηση. Αντί να κλείσει το προξενείο, το Χαργκέισα θα πρέπει να εφαρμόσει αυτούς τους κανόνες, θέτοντας το λιμάνι, το αεροδρόμιο και την ακτογραμμή της Μπερμπέρα εκτός ορίων για ξένο προξενικό προσωπικό, και να απαιτήσει από την Άγκυρα να αποδεχθεί αντίστοιχο γραφείο της Σομαλιλάνδης στην Τουρκία. Αν η Άγκυρα αρνηθεί, το προξενείο θα πρέπει να κλείσει. Η Άγκυρα πιθανότατα θα αρνηθεί και το Χαργκέισα θα πρέπει να είναι έτοιμο γι' αυτή την απάντηση. Μια άρνηση θα επέτρεπε στη Σομαλιλάνδη να κλείσει το προξενείο με βάση την αρχή της αμοιβαιότητας.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ θα πρέπει να εξαρτήσει τη βοήθεια ασφαλείας προς το Μογκαντίσου από μια αξιόπιστη έρευνα για το πλήγμα στο Ντόολοου και να πιέσει την Άγκυρα, μέσω της συμμαχίας, να αποκαλύψει ποιους πυραύλους και ρουκέτες προτίθεται να δοκιμάσει στο Ουαρσέιχ. Θα πρέπει επίσης να στηρίξει το δικαίωμα του Χαργκέισα να καθορίζει τους όρους υπό τους οποίους λειτουργούν ξένες αποστολές στο έδαφός του.