Η Ουάσιγκτον καλά θα κάνει να αγκαλιάσει την ατλαντική στρατηγική του Μαρόκου

Στις 30 Οκτωβρίου 2026, η Ρωσία άσκησε βέτο σε σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας, που είχαν συντάξει οι ΗΠΑ, για τη Δυτική Σαχάρα, το οποίο θα διατηρούσε μια μεταρρυθμισμένη ειρηνευτική δύναμη των Ηνωμένων Εθνών, ενώ πολλές χώρες αντιτάχθηκαν σε ρωσική αντιπρόταση. Ως αποτέλεσμα, η 35χρονη αποστολή του ΟΗΕ για τη Δυτική Σαχάρα οδεύει πλέον προς το τέλος της. Η διένεξη κλείνει ένα κατάλοιπο του Ψυχρού Πολέμου, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει τον δρόμο για μια νέα ανάπτυξη με άξονα τη μαροκινή κυριαρχία στην αμφισβητούμενη περιοχή. Το Μαρόκο μετατρέπει την ατλαντική ακτή του σε δίκτυο λιμανιών, βιομηχανικών ζωνών, ενεργειακών υποδομών και εμπορικών διαδρόμων, που θα μπορούσε να συνδέσει την Ευρώπη, το Μαγκρέμπ και τα περίκλειστα κράτη του Σαχέλ. Η Ουάσιγκτον οφείλει να δει αυτό το δίκτυο ως στρατηγική υποδομή.

Δύο ημέρες νωρίτερα, ο βασιλιάς Μοχάμεντ ΣΤ΄ προήδρευσε σε σύσκεψη εργασίας για δύο λιμάνια, το Nador West Med και το Tanger Med. Το Ραμπάτ ανακοίνωσε ότι ο πρώτος σταθμός εμπορευματοκιβωτίων του Nador West Med θα τεθεί σύντομα σε λειτουργία και ότι θα ξεκινήσει η κατασκευή του Tanger Med 3. Μόλις ολοκληρωθούν οι προγραμματισμένες επεκτάσεις, το Μαρόκο υποστηρίζει ότι το Tanger Med θα μπορεί να διαχειρίζεται έως και 20 εκατ. εμπορευματοκιβώτια. Νοτιότερα, το Μαρόκο κατασκευάζει το Dakhla Atlantic στη Δυτική Σαχάρα, την οποία τα Ηνωμένα Έθνη εξακολουθούν να καταγράφουν ως Μη Αυτοδιοικούμενο Έδαφος. Όταν ανοίξει αργότερα μέσα στη δεκαετία, το λιμάνι θα εξυπηρετεί τη βαριά βιομηχανία και το εμπόριο με τα περίκλειστα κράτη του Σαχέλ.

Δεν πρόκειται για μεμονωμένα εμπορικά έργα. Η Διαδικασία των Ατλαντικών Αφρικανικών Κρατών, που εγκαινιάστηκε από το Μαρόκο το 2022, καλύπτει πλέον τη θαλάσσια ασφάλεια, τη συνδεσιμότητα, την ενέργεια και τη γαλάζια οικονομία. Τον Ιούλιο του 2026, το Μαρόκο συμπροήδρευσε στην έβδομη υπουργική συνάντηση της διαδικασίας στο Κοτονού. Το Ραμπάτ έχει επίσης προσφέρει στο Μάλι, τον Νίγηρα, την Μπουρκίνα Φάσο και το Τσαντ πρόσβαση σε ατλαντικές υποδομές, ώστε να συνδεθούν αυτές οι περίκλειστες οικονομίες του Σαχέλ με τις παγκόσμιες αγορές.

Η στρατηγική αυτή τέμνεται με τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών. Στις 13 Ιουλίου, οι Βασιλικές Ένοπλες Δυνάμεις του Μαρόκου και η Αμερικανική Διοίκηση Αφρικής (US Africa Command) υπέγραψαν μνημόνιο για τη δημιουργία ενός Κέντρου Πολυδιάστατης Εκπαίδευσης και Πειραματισμού για την Αφρική στο Ταν-Ταν έως το 2030. Τον Αύγουστο, αμερικανικές και μαροκινές δυνάμεις χρησιμοποίησαν το κέντρο, που βρίσκεται ακόμη υπό ανάπτυξη, για επίδειξη με πραγματικά πυρά δυνατοτήτων πλήγματος ακριβείας μεγάλου βεληνεκούς. Τον Οκτώβριο, το Μαρόκο φιλοξένησε τον σχεδιασμό της άσκησης African Lion 2027, στην οποία αναμένεται να συμμετάσχουν περισσότερες από 45 χώρες.

Η Ευρώπη, επίσης, εντάσσει ολοένα περισσότερο το Μαρόκο στη νότια αρχιτεκτονική ασφαλείας της. Τον Ιανουάριο, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Μαρόκο επιβεβαίωσαν τη στρατηγική τους εταιρική σχέση και συζήτησαν την πρωτοβουλία των Ατλαντικών Αφρικανικών Κρατών και τη σταθερότητα στο Σαχέλ. Τον Οκτώβριο, ο ειδικός εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ για τη νότια γειτονία επισκέφθηκε το Ραμπάτ, προκειμένου να συζητήσει την τρομοκρατία, τη θαλάσσια ασφάλεια και το Σαχέλ. Η Ισπανία έχει ιδιαίτερο διακύβευμα: τα μαροκινά λιμάνια βρίσκονται απέναντι από το Στενό του Γιβραλτάρ και κατά μήκος των θαλάσσιων οδών που συνδέουν την ατλαντική Αφρική με την Ευρώπη. Για τη Μαδρίτη, επομένως, η λιμενική επέκταση του Μαρόκου έχει επιπτώσεις στο εμπόριο, στη διαχείριση της μετανάστευσης, στην ενεργειακή ασφάλεια, στη θαλάσσια επιτήρηση και στην πρόσβαση στο Σαχέλ.

Ωστόσο, το Μαρόκο δεν αποκλείει τους ανταγωνιστές της Ουάσιγκτον. Η Κίνα έχει οικοδομήσει αυξανόμενη εμπορική παρουσία γύρω από την Ταγγέρη, ενώ το υπουργείο Εμπορίου της περιγράφει την Mohammed VI Tangier Tech City, κοντά στο Tanger Med, ως διμερές βιομηχανικό έργο. Τον Ιανουάριο του 2026, ο Κινέζος πρεσβευτής επισκέφθηκε την Tangier Tech και το Tanger Med, προωθώντας στενότερη συνεργασία στις αλυσίδες εφοδιασμού. Μέχρι τον Μάρτιο, κυβερνητική έκθεση της Κίνας ανέφερε ότι η Tangier Tech είχε συμφωνίες με 42 εταιρείες, εκ των οποίων 34 κινεζικές, που αντιπροσώπευαν περίπου 3,5 δισ. δολάρια προγραμματισμένων επενδύσεων.

Αυτό δεν συνιστά κινεζική στρατιωτική πρόσβαση. Οι δημοσίως προσβάσιμες συμφωνίες δείχνουν εστίαση στη βιομηχανική επένδυση, στη μεταποίηση και στο εμπόριο και δεν υποδεικνύουν κινεζικό ναυτικό προγεφύρωμα. Τον Οκτώβριο, το Μαρόκο όρισε τη Maersk-APM, εταιρεία με δανέζικη ηγεσία, ως παραχωρησιούχο του νέου σταθμού εμπορευματοκιβωτίων στο Tanger Med 3. Παράλληλα, το Μαρόκο διευρύνει τη στρατιωτική διαλειτουργικότητά του με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Ρωσία συνιστά μια ακόμη πρόκληση. Η Μόσχα ενισχύει τους στρατιωτικούς της δεσμούς με το Μάλι, τον Νίγηρα και την Μπουρκίνα Φάσο. Το ρωσικό βέτο της 30ής Οκτωβρίου για τη Δυτική Σαχάρα κατέδειξε επίσης ότι η Μόσχα μπορεί να αμφισβητήσει την Ουάσιγκτον σε ένα ζήτημα κεντρικής σημασίας για τη μαροκινή εξωτερική πολιτική. Το Μαρόκο μπορεί, συνεπώς, να καταστεί ακόμη πιο πολύτιμη γέφυρα προς το Σαχέλ, όπου η δυτική επιρροή έχει υποχωρήσει.

Το στρατηγικό ερώτημα δεν είναι αν το Μαρόκο πρέπει να επιλέξει στρατόπεδο. Ενώ το Ραμπάτ καλωσορίζει τις κινεζικές επενδύσεις, θεμελιώνει την αμυντική του συνεργασία στις Ηνωμένες Πολιτείες και διατηρεί στενούς δεσμούς με την Ευρώπη. Η Ουάσιγκτον δεν πρέπει να επιμείνει σε οικονομική αποκλειστικότητα· αντιθέτως, οφείλει να διασφαλίσει ότι η εμπορική εξάρτηση από κρίσιμες υποδομές δεν θα μετατραπεί σε πηγή στρατηγικής μόχλευσης.