Η Ιορδανία πολεμά το Ιράν και τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, καλό θα ήταν να το προσέξει η Ουάσιγκτον

Στις 2 Νοεμβρίου 2026, ο βασιλιάς Αμπντάλα Β΄ κήρυξε την έναρξη των εργασιών του ιορδανικού κοινοβουλίου, δέκα ημέρες αφότου ένοπλοι σκότωσαν εννέα πενθούντες και τραυμάτισαν 34 σε κηδεία στον ελληνορθόδοξο ναό του Αγίου Γεωργίου στο Χαμούντ, χωριό του κυβερνείου του Κεράκ. Ο βασιλιάς αποκάλεσε τους δράστες «χαουάρετζ», την παλιά ονομασία για όσους θέτουν τον εαυτό τους εκτός της πίστης, και είπε στους βουλευτές ότι δεν έχουν θέση στην Ιορδανία, «ούτε τώρα, ούτε ποτέ». Έκτοτε τρεις ύποπτοι έχουν κατηγορηθεί για τρομοκρατία.

Έτσι έκλεισε μια σκληρή χρονιά για το βασίλειο. Από το 2025, κανένα αραβικό κράτος δεν έχει κάνει περισσότερα απέναντι στις δύο δυνάμεις που απειλούν τα αμερικανικά συμφέροντα στο Λεβάντε: την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και τη Μουσουλμανική Αδελφότητα. Η Ουάσιγκτον το έχει αντιληφθεί κυρίως στα νομοσχέδια πιστώσεων. Θα έπρεπε να το εντάξει και στη στρατηγική της.

Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, το Ιράν αντιμετωπίζει την Ιορδανία ως εχθρό. Μόνο στις πρώτες πέντε εβδομάδες, εκτόξευσε 161 πυραύλους και 120 μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον στόχων εντός του βασιλείου. Η ιορδανική αεροπορία και η αεράμυνα κατέρριψαν 261 από τα 281. Μεταξύ 9 και 25 Ιουλίου κατέρριψαν άλλους 70 βαλλιστικούς πυραύλους και 25 drones. Στις 9 Σεπτεμβρίου αναχαίτισαν 18 από τα 20. Στην Ιορδανία σταθμεύουν περίπου 4.000 Αμερικανοί στρατιωτικοί, και τα ιρανικά πυρά έπεσαν και πάνω τους. Τον Ιούλιο, τρεις Αμερικανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν σε ιρανικά πλήγματα στην αεροπορική βάση Μουαφάκ Σαλτί. Τον Σεπτέμβριο, νέο πλήγμα στην ίδια βάση προκάλεσε ζημιές σε ένα A-10 και σε περίπου οκτώ F-15. Η απάντηση του Σώματος Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ήταν ένα τελεσίγραφο: να απελαθούν οι Αμερικανοί, αλλιώς θα υπάρξει «συντριπτική απάντηση». Οι Αμερικανοί παραμένουν εκεί.

Η γεωγραφία εξηγεί το διακύβευμα. Η ανατολική έρημος της Ιορδανίας συνορεύει με το Ιράκ, όπου οι οδοί λαθρεμπορίου μέσω της Τζαζίρα και της Μπαντίγια κυριαρχούνται από πολιτοφυλακές ευθυγραμμισμένες με το Ιράν, όπως διαπίστωσε τον Οκτώβριο μελέτη του Ιδρύματος Κόνραντ Αντενάουερ (Konrad Adenauer Stiftung). Τα βόρεια σύνορά της με τη Συρία υπήρξαν επί χρόνια βασική πύλη για την καπταγκόν και τα όπλα που κατευθύνονταν νότια. Τα δυτικά σύνορά της εκτείνονται κατά μήκος του Ισραήλ και της Δυτικής Όχθης. Μια Ιορδανία που θα κλονιζόταν θα παρέδιδε στην Τεχεράνη έναν διάδρομο από τη Βαγδάτη έως τον Ιορδάνη ποταμό.

Τα ιρανικά σχέδια για την Ιορδανία προηγούνται του πολέμου. Τον Μάρτιο του 2024, οι ιορδανικές υπηρεσίες ασφαλείας συνέλαβαν μέλη πυρήνα της Αδελφότητας, ο οποίος συνδεόταν με τον στρατιωτικό βραχίονα της Χαμάς και είχε λάβει όπλα από πολιτοφυλακές υποστηριζόμενες από το Ιράν στη Συρία, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters. Στόχος ήταν η ίδια η μοναρχία. Αυτό είναι ακριβώς το σημείο που διαρκώς διαφεύγει από την Ουάσιγκτον. Στην Ιορδανία, η Τεχεράνη και η Αδελφότητα δεν είναι δύο ξεχωριστοί φάκελοι. Είναι ένας.

Στις 15 Απριλίου 2025, η Ιορδανία ανακοίνωσε τη σύλληψη 16 μελών της Αδελφότητας, εκπαιδευμένων και χρηματοδοτούμενων στον Λίβανο, τα οποία είχαν στήσει εργοστάσιο κατασκευής πυραύλων και drones. Ενας πύραυλος ήταν έτοιμος προς εκτόξευση. Οκτώ ημέρες αργότερα, η κυβέρνηση έθεσε το κίνημα εκτός νόμου και κατέσχεσε τα γραφεία και τα περιουσιακά του στοιχεία.

Στη συνέχεια, ακολούθησε το χρήμα. Τον Ιούλιο του 2025, οι ερευνητές ανέφεραν ότι η Αδελφότητα είχε συγκεντρώσει πάνω από 30 εκατ. δηνάρια, περίπου 42 εκατ. δολάρια, μεγάλο μέρος τους από δωρεές που είχαν συλλεχθεί για τη Γάζα. Μόλις περίπου το 1% έφτασε στους επίσημους ιορδανικούς διαύλους ανθρωπιστικής βοήθειας. Τα υπόλοιπα, κατά τους εισαγγελείς, πλήρωσαν πολιτικούς, προεκλογικές εκστρατείες και ακίνητα στο εξωτερικό. Στις 25 Οκτωβρίου, ιορδανικό δικαστήριο καταδίκασε επτά ηγετικά στελέχη της Αδελφότητας, μεταξύ των οποίων τον πρώην γενικό επόπτη Μουράντ αλ Αντάιλε. Πέντε, ανάμεσά τους ο υπεύθυνος οικονομικών Άχμαντ αλ Ζαρκάν, καταδικάστηκαν σε τριετή κάθειρξη.

Η Ουάσιγκτον ακολούθησε το Αμμάν, όχι το αντίστροφο. Στις 13 Ιανουαρίου 2026, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών χαρακτήρισε την Ιορδανική Μουσουλμανική Αδελφότητα Ειδικά Χαρακτηρισμένη Παγκόσμια Τρομοκρατική Οντότητα (Specially Designated Global Terrorist) για την υλική στήριξη που παρείχε στη Χαμάς, επικαλούμενο τις υποθέσεις των πυραύλων, των εκρηκτικών και των drones που είχε ήδη φέρει στο φως η Ιορδανία.

Το έργο παραμένει ημιτελές. Ο πολιτικός βραχίονας της Αδελφότητας, το Μέτωπο Ισλαμικής Δράσης, κέρδισε 31 από τις 138 έδρες το 2024. Επιβιώνει ως Κόμμα Ούμα, αφότου η εκλογική επιτροπή το υποχρέωσε να εγκαταλείψει μια ονομασία που παραβίαζε την απαγόρευση των θρησκευτικών κομμάτων, και τον Σεπτέμβριο εξέλεξε ηγέτη του τον Μουάθ αλ Χαουάλντε, επί χρόνια εκπρόσωπο της Αδελφότητας. Φιλανθρωπικές οργανώσεις συνδεδεμένες με το κίνημα εξακολουθούν να λειτουργούν.

Το Κογκρέσο υπήρξε γενναιόδωρο. Το μνημόνιο συνεννόησης του 2022 δεσμεύει την Ουάσιγκτον να επιδιώκει 1,45 δισ. δολάρια ετησίως έως το 2029. Το Κογκρέσο ενέκρινε πιστώσεις-ρεκόρ 2,1 δισ. δολαρίων για το οικονομικό έτος 2026, ενώ το νομοσχέδιο που ψήφισε η Βουλή των Αντιπροσώπων για το 2027 προβλέπει το ίδιο ποσό. Οταν ο βουλευτής Τόμας Μάσι (Ρεπουμπλικανός, Κεντάκι) πρότεινε τον Ιούλιο να διακοπεί εντελώς η βοήθεια προς την Ιορδανία, η Βουλή τον καταψήφισε με 421 ψήφους έναντι έξι.

Το χρήμα δεν είναι στρατηγική. Το υπουργείο Οικονομικών χαρακτήρισε την Αδελφότητα ως οργάνωση, όχι όμως τα πρόσωπα και τις φιλανθρωπικές οργανώσεις που διακινούν τα χρήματά της. Τα 500 εκατ. δολάρια για τις ιορδανικές ένοπλες δυνάμεις που προβλέπει το αμυντικό νομοσχέδιο της Βουλής δεν έχουν ακόμη γίνει νόμος. Και ενώ το Κατάρ μεσολαβεί για μια αμερικανοϊρανική συμφωνία με άξονα το ουράνιο και τα Στενά του Ορμούζ, η χώρα που δέχθηκε εκατοντάδες ιρανικούς πυραύλους και drones δεν έχει θέση στο τραπέζι.

Τρία πράγματα πρέπει να ακολουθήσουν. Πρώτον, το Κογκρέσο πρέπει να ψηφίσει τα ποσά του 2027, συμπεριλαμβανομένων έως 500 εκατ. δολαρίων για τις ιορδανικές ένοπλες δυνάμεις και όχι λιγότερων από 150 εκατ. δολαρίων για τη συνοριακή της ασφάλεια. Η κυβέρνηση πρέπει να ανοίξει συνομιλίες για διάδοχο μνημόνιο, με επίκεντρο την αεράμυνα και την αντιπυραυλική άμυνα. Οι ιορδανικοί αναχαιτιστές προστάτευσαν φέτος Αμερικανούς στρατιώτες. Το να πληρώσει κανείς για περισσότερους δεν είναι φιλανθρωπία.

Δεύτερον, το υπουργείο Οικονομικών πρέπει να ολοκληρώσει ό,τι ξεκίνησε τον Ιανουάριο. Πρέπει να κατονομάσει τους χρηματοδότες και τις φιλανθρωπικές οργανώσεις-βιτρίνα της Ιορδανικής Αδελφότητας, αξιοποιώντας τα στοιχεία που οι Ιορδανοί εισαγγελείς έχουν ήδη καταθέσει στο δικαστήριο, και να δεσμεύσει όσα περιουσιακά στοιχεία τους βρίσκονται εντός αμερικανικής εμβέλειας.

Τρίτον, οποιαδήποτε συμφωνία με την Τεχεράνη πρέπει να απαιτεί τον τερματισμό των επιθέσεων κατά της Ιορδανίας και του λαθρεμπορίου όπλων διαμέσου των συνόρων της από το Ιράν και τις πολιτοφυλακές του. Η Ουάσιγκτον πρέπει επίσης να στηρίξει τη συνοριακή συνεργασία που ξεκίνησαν τον Αύγουστο το Ιράκ, η Ιορδανία και η Συρία, με πληροφορίες και μέσα επιτήρησης που το βασίλειο δεν μπορεί να αγοράσει μόνο του. Μια συμφωνία που θα καθησυχάσει τον Κόλπο αφήνοντας εκτεθειμένη την Ιορδανία απλώς θα μετακινούσε τον πόλεμο.

Η Ιορδανία κατέρριψε τους πυραύλους του Ιράν, φυλάκισε τους χρηματοδότες της Αδελφότητας και κράτησε Αμερικανούς στρατιώτες στο έδαφός της υπό πυρά. Τον Ιανουάριο, ο γράφων θα ηγηθεί αποστολής του Φόρουμ της Μέσης Ανατολής (Middle East Forum, MEF) στο Αμμάν. Η Ιορδανία έκανε το μέρος που της αναλογεί. Η Ουάσιγκτον πρέπει να κάνει το δικό της.