Νέα έκθεση του MEF: οι βόμβες αποδυνάμωσαν το ιρανικό καθεστώς, αλλά μόνο η πολιτική μπορεί να το αντικαταστήσει
Ο Seth D. Kaplan χαράσσει μια πορεία για την αντικατάσταση της Ισλαμικής Δημοκρατίας από ένα σταθερό, δημοκρατικό και διεθνώς ενταγμένο ιρανικό κράτος.
ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΙΑ – 28 Οκτωβρίου 2026 – Από τον Φεβρουάριο, αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα έχουν σκοτώσει ανώτατους διοικητές του Ιράν, έχουν πλήξει τα πυρηνικά και πυραυλικά του προγράμματα και έχουν αποδυναμώσει μεγάλο μέρος ενός δικτύου περιφερειακής αποτροπής που οικοδομούνταν επί τέσσερις δεκαετίες. Ωστόσο, η Ισλαμική Δημοκρατία παραμένει στην εξουσία, συνεχίζει να πολεμά και εξακολουθεί να μπορεί να θέτει σε κίνδυνο τη ναυσιπλοΐα στον Κόλπο.
Στο «Fracturing the Iranian Regime» ( κάντε κλικ εδώ ), ο Seth D. Kaplan, διδάσκων καθηγητής στη Σχολή Προηγμένων Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, εξηγεί το γιατί και περιγράφει τι πρέπει να κάνουν στη συνέχεια η Ουάσιγκτον και η Ιερουσαλήμ. Η επιβίωση του καθεστώτος, υποστηρίζει, στηρίζεται λιγότερο στους πυραύλους που του απομένουν και περισσότερο στη συνοχή του κυβερνώντος συνασπισμού που οργανώνει και προστατεύει το Σώμα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Το Σώμα αυτοχρηματοδοτείται μέσω τεράστιων εμπορικών συμμετοχών, έχει στα χέρια του την εσωτερική καταστολή και δένει περιφερειακούς αξιωματούχους, θρησκευτικά ιδρύματα και επιχειρηματικά δίκτυα σε ένα ενιαίο σχήμα. Οσο αυτή η δομή αντέχει, η Τεχεράνη μπορεί να απορροφά τα πλήγματα και να συνεχίζει να πολεμά.
Επί δύο δεκαετίες, εκατομμύρια Ιρανοί διαδηλώνουν, απεργούν και οργανώνονται εναντίον του καθεστώτος. Κάθε κίνημα προσέκρουσε στον ίδιο τοίχο: έναν συνεκτικό μηχανισμό ασφαλείας απέναντι σε μια κατακερματισμένη αντιπολίτευση χωρίς εναλλακτική διακυβέρνησης. «Η νομιμοποίηση από μόνη της δεν παράγει αλλαγή καθεστώτος», γράφει ο Kaplan. «Η οργάνωση την παράγει.»
Οι δικτατορίες σπανίως καταρρέουν επειδή οι λαοί τους οργίζονται. Με τα λόγια του Kaplan, «η κατάρρευση ενός αυταρχικού καθεστώτος εξαρτάται λιγότερο από τη μαζική πειθώ και περισσότερο από την αβεβαιότητα των ελίτ». Συνεπώς, «η κεντρική συνέπεια είναι ότι η ρωγμή του καθεστώτος είναι διαδικασία και όχι γεγονός».
Ο Kaplan προτείνει τέσσερις αλληλοενισχυόμενους άξονες δράσης:
- Ενοποίηση της αντιπολίτευσης. Δημιουργία ενός ενιαίου πολιτικού φορέα, που θα ενώνει ακτιβιστές στο εσωτερικό και στη διασπορά, ικανού να συντονίζει απεργίες, να ασκεί διπλωματία και, όταν έρθει η στιγμή, να κυβερνήσει.
- Διάσπαση του συνασπισμού του καθεστώτος. Υπόσχεση λογοδοσίας σε όσους διέταξαν την καταστολή και μέλλοντος στους τεχνοκράτες, τους δημοσίους υπαλλήλους, τους επιχειρηματίες και τους κληρωτούς που δεν το έκαναν.
- Νίκη στον πόλεμο της πληροφορίας. Χρηματοδότηση επικοινωνιών ανθεκτικών στη λογοκρισία, τεκμηρίωση των καταχρήσεων, αποκάλυψη της διαφθοράς και παρουσίαση στους Ιρανούς του τι θα ακολουθήσει.
- Οικονομικός ανταγωνισμός. Στήριξη των απεργών εργαζομένων, στόχευση των κυρώσεων στο IRGC και όχι στις απλές οικογένειες, και πρόταση ενός αξιόπιστου σχεδίου ανάκαμψης.
Η τολμηρότερη πρόταση της μελέτης προβλέπει προστατευμένους θύλακες της αντιπολίτευσης στο εσωτερικό του Ιράν. Στη Συρία, η εξωτερική αποτροπή κράτησε το Ιντλίμπ, που ελεγχόταν από την αντιπολίτευση, ζωντανό αρκετά ώστε οι θεσμοί του να ενταχθούν στην τελική μετάβαση της χώρας. Οι ιρανικοί θύλακες πιθανότατα θα εμφανίζονταν πρώτα στο Κουρδιστάν και στο Μπαλουχιστάν, αλλά ο Kaplan προειδοποιεί ότι πρέπει να επεκταθούν και στην περσικής πλειονότητας ενδοχώρα, αλλιώς κινδυνεύουν να τροφοδοτήσουν την αφήγηση του καθεστώτος περί αποσχιστισμού. Το ίδιο το έδαφος μετράει λιγότερο από το μήνυμα που στέλνει: μόλις η Τεχεράνη χάσει τον αδιαμφισβήτητο έλεγχο του ίδιου της του χάρτη, οι αξιωματούχοι της αρχίζουν να κρατούν ανοιχτές εναλλακτικές.
Ο Kaplan αναθέτει στην Ουάσιγκτον και στην Ιερουσαλήμ συμπληρωματικούς ρόλους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να ηγηθούν της πολιτικής, οικονομικής, πληροφοριακής προσπάθειας και του σχεδιασμού της μετάβασης, από τα περσόφωνα μέσα ενημέρωσης έως τα σχέδια έκτακτης ανάγκης που θα κρατήσουν σε λειτουργία τα υπουργεία και τις βασικές υπηρεσίες την επομένη της πτώσης του καθεστώτος. Το Ισραήλ πρέπει να διατηρήσει τη στρατιωτική και κατασκοπευτική πίεση σε διοικητές του IRGC, στις πυραυλικές δυνάμεις, στις υποδομές μη επανδρωμένων αεροσκαφών και σε πληρεξούσιους, από τη Χεζμπολάχ έως τους Χούθι. Και οι δύο πρέπει να ενεργούν διακριτικά. Η ορατή ξένη υποστήριξη, προειδοποιεί ο Kaplan, θα χάριζε στο καθεστώς το αγαπημένο του προπαγανδιστικό επιχείρημα. Η μετάβαση πρέπει να παραμείνει «αναμφισβήτητα ιρανικά καθοδηγούμενη».
Ο στόχος, εν ολίγοις, μετατοπίζεται από την αποδυνάμωση του καθεστώτος στην οικοδόμηση του διαδόχου του. «Στρατηγικές ευκαιρίες αυτού του μεγέθους είναι ασυνήθιστες», καταλήγει ο Kaplan. Χωρίς πολιτική οργάνωση αντίστοιχη της στρατιωτικής πίεσης, «το καθεστώς ενδέχεται για άλλη μια φορά να προσαρμοστεί, να εδραιώσει τις εναπομείνασες δυνάμεις του και να επιβιώσει».
Ο Mehrdad Marty Youssefiani, διευθυντής του Iran Freedom Project (Πρόγραμμα «Ελεύθερο Ιράν») του MEF, δήλωσε: «Ο Seth Kaplan εντοπίζει με ακρίβεια το πραγματικό κέντρο βάρους στον συνασπισμό με επίκεντρο το IRGC και τους ολιγάρχες του καθεστώτος, όχι στους πυραύλους ή τους φυγοκεντρητές. Ο συνδυασμός στρατηγικής πίεσης με μια αξιόπιστη πολιτική εναλλακτική, διαφοροποιημένη προσέγγιση των ελίτ και σαφή πορεία ανάκαμψης δίνει προτεραιότητα στην ιρανική αυτενέργεια και στη θεσμική συνέχεια. Ετσι τα στρατιωτικά κέρδη μετατρέπονται σε διαρκή μετάβαση.»
«Ο Seth Kaplan κατανοεί ότι η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από μια πολυδιάστατη προσέγγιση που αποδυναμώνει την κυβέρνηση υπό την ηγεσία του IRGC τόσο στρατιωτικά όσο και εκ των έσω, δημιουργώντας ταυτόχρονα ευκαιρίες για την ανασυγκρότηση της κοινωνίας των πολιτών και μιας λειτουργικής οικονομίας», δήλωσε ο εκτελεστικός διευθυντής του MEF, Γκρεγκ Ρόμαν (Gregg Roman). «Τα επιχειρήματά του είναι οξυδερκή, πρωτότυπα και πειστικά.»
Η πλήρης μελέτη είναι διαθέσιμη εδώ .
Σχετικά με το Middle East Forum
Το Φόρουμ της Μέσης Ανατολής (Middle East Forum, MEF), μη κερδοσκοπική οργάνωση (501(c)(3)) και οργανισμός εφαρμοσμένης έρευνας πολιτικής, προωθεί τα αμερικανικά συμφέροντα στη Μέση Ανατολή και προστατεύει τον δυτικό πολιτισμό από τον ισλαμισμό. Το πράττει μέσω των εκδόσεων, της έρευνας, των πρωτοβουλιών πολιτικής και των προγραμμάτων δημόσιας ενημέρωσης που αναπτύσσει.
Για περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνήστε με: Gregg Roman info@meforum.org +1 (215) 546-5406 @greggroman (X)