Σενάρια πλήγματος στο Ιράν: αντίποινα, μετάβαση και η πορεία προς τα εμπρός

ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν κοινή στρατιωτική εκστρατεία κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν το πρωί της 28ης Φεβρουαρίου 2026. Η επιχείρηση Sha’agat HaAri («Βρυχηθμός του Λιονταριού») είναι η σημαντικότερη αμερικανική πολεμική επιχείρηση στη Μέση Ανατολή από την εισβολή στο Ιράκ το 2003 και η πιο καθοριστική ισραηλινή στρατιωτική ενέργεια από την ίδρυση του κράτους. Δεν πρόκειται για τιμωρητικό πλήγμα. Πρόκειται για εκστρατεία αποδιοργάνωσης του καθεστώτος.

Τα γεγονότα ξεπέρασαν το παρόν κείμενο, το οποίο συνέταξα αρχικά στις 19 Φεβρουαρίου, ως προοπτική ανάλυση σεναρίων. Ακολουθεί επικαιροποιημένη αποτίμηση, που ενσωματώνει τις εξελίξεις της πρώτης ημέρας: τα ίδια τα πλήγματα, τις ιρανικές επιχειρήσεις αντιποίνων σε πολλαπλά θέατρα, τις αντιδράσεις των κρατών του Κόλπου και την αντίδραση του ιρανικού πληθυσμού, παράλληλα με την ανάλυση για τη μετάβαση και την αντιπολίτευση, που παραμένει επιτακτικά επίκαιρη. Τα βασικά σενάρια που περιέγραψα πριν από εννέα ημέρες δεν είναι πλέον θεωρητικά. Εκτυλίσσονται σε πραγματικό χρόνο.

Το κεντρικό συμπέρασμα παραμένει, καθώς τα δεδομένα πλέον το επιβεβαιώνουν: η εκστρατεία είναι επιχειρησιακά εφικτή και στρατηγικά υπερασπίσιμη, όμως έχει πυροδοτήσει αλυσιδωτές συνέπειες που απαιτούν σχεδιασμό πολύ πέρα από όσα υποδηλώνει η σημερινή στάση δυνάμεων. Το εγχειρίδιο αντιποίνων του Ιράν ενεργοποιήθηκε μέσα σε λίγες ώρες: βαλλιστικοί πύραυλοι έπληξαν αμερικανικές βάσεις σε όλο τον Κόλπο και ισραηλινό έδαφος, η Χεζμπολάχ άνοιξε πυρ από τον Λίβανο, οι υπηρεσίες πληροφοριών εντόπισαν προετοιμασίες των Χούθι από την Υεμένη και οι ιρανικές δυνάμεις κυβερνοπολέμου υποβάθμισαν την πρόσβαση του ίδιου τους του πληθυσμού στο διαδίκτυο. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν η κρίσιμη μεταβλητή που οι δυνάμεις δεν έχουν ακόμη δοκιμάσει πλήρως.

Ωστόσο, η πρώτη ημέρα ανέδειξε και δυναμικές που καμία προπολεμική εκτίμηση δεν είχε προεξοφλήσει πλήρως. Τρία κυρίαρχα αραβικά κράτη, η Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν και τα ΗΑΕ, καταδίκασαν ονομαστικά το Ιράν μέσα σε λίγες ώρες, αφού ιρανικοί πύραυλοι τα έπληξαν, χωρίς ούτε μία καταδίκη της αμερικανοϊσραηλινής επιχείρησης. Ιρανοί πολίτες πανηγύρισαν τα πλήγματα από τις ταράτσες τους. Το ίδιο το πρακτορείο ειδήσεων του καθεστώτος παραδέχθηκε καταστροφικές απώλειες στη διοίκηση του Σώματος Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Η αντιαεροπορική άμυνα πάνω από την Τεχεράνη ήταν ανύπαρκτη. Ο «άξονας της αντίστασης» αποδείχθηκε ανίκανος να υπερασπιστεί τον κόμβο του ή να δημιουργήσει την περιφερειακή αλληλεγγύη στην οποία η Τεχεράνη θεωρούσε πάντα ότι μπορούσε να βασίζεται.

Η πρόκληση της μετάβασης δεν είναι πλέον άσκηση επί χάρτου, αλλά επιχειρησιακή αντίστροφη μέτρηση. Οι σχεδιαστές θα μετρήσουν σε ώρες το παράθυρο ανάμεσα στην κατάρρευση του καθεστώτος και την αποσύνθεση του κράτους. Κάθε σύσταση αυτού του κειμένου, συμπεριλαμβανομένης της εκ των προτέρων ανάπτυξης ανθρωπιστικών μέσων, της συγκρότησης Εθνικού Συμβουλίου Συμφιλίωσης, της κατάληψης των ραδιοτηλεοπτικών μέσων, της θωράκισης στο εσωτερικό, της ενεργειακής σταθεροποίησης, της διασύνδεσης με τις εθνοτικές ομάδες, των πλαισίων αμνηστίας και μιας συμπεριληπτικής ηγεσίας, πρέπει να γίνει επιχειρησιακή τώρα.

I. ΤΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΤΟΠΙΟ

Όταν συνέταξα για πρώτη φορά αυτό το κείμενο, στις 19 Φεβρουαρίου 2026, οι ενδείξεις ήταν αδιαμφισβήτητες. Δύο ομάδες μάχης αεροπλανοφόρων συνέκλιναν προς τον Περσικό Κόλπο. Η CENTCOM είχε μεταβεί από τον σχεδιασμό τιμωρητικού πλήγματος στον σχεδιασμό αποδιοργάνωσης του καθεστώτος. Ανώτερος σύμβουλος του Τραμπ τοποθετούσε την πιθανότητα κινητικής δράσης στο 90% μέσα σε λίγες εβδομάδες. Ο υπουργός Εξωτερικών Ρούμπιο είχε προγραμματίσει συνάντηση με τον πρωθυπουργό Νετανιάχου στο Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, με αντικείμενο το Ιράν.

Η συνάντηση δεν έγινε ποτέ· αντ’ αυτής, έγινε η επιχείρηση.

Ο διπλωματικός δίαυλος, που στις 19 Φεβρουαρίου έπαιρνε ανάσες με το σταγονόμετρο, έληξε οριστικά. Οι έμμεσες συνομιλίες στο Μασκάτ στις 6 Φεβρουαρίου και στη Γενεύη στις 18 Φεβρουαρίου παρήγαγαν αυτό που ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αραγτσί χαρακτήρισε «καλή πρόοδο» σε «κατευθυντήριες αρχές». Όμως οι βασικές απαιτήσεις παρέμεναν ασυμβίβαστες, καθώς η Ουάσιγκτον απαιτούσε το Ιράν να παραιτηθεί από τον εμπλουτισμό στο έδαφός του και η Τεχεράνη αρνούνταν κατηγορηματικά, ενώ οι στρατιωτικές προετοιμασίες ξεπέρασαν ό,τι είχε απομείνει από το διαπραγματευτικό παράθυρο.

Τα πλήγματα του Ιουνίου 2025, η επιχείρηση Midnight Hammer, η οποία έριξε 14 διατρητικές βόμβες GBU-57 σε Fordow, Natanz και Isfahan, εξασφάλισαν περίπου δύο χρόνια, σύμφωνα με αναθεώρηση του Πενταγώνου τον Ιούλιο του 2025, τοποθετώντας την πιθανή πυρηνική ανασυγκρότηση του Ιράν στα μέσα του 2027. Όμως οι δορυφορικές εικόνες του Φεβρουαρίου 2026 έδειχναν κάτι πολύ πιο επείγον. Το Ιράν ανοικοδομούσε ήδη, καθώς μηχανικοί σφράγιζαν με σκυρόδεμα και χώμα τις εισόδους υπόγειων εγκαταστάσεων στο Isfahan, έθαβαν εισόδους σηράγγων σε πυρηνικές εγκαταστάσεις και επισκεύαζαν πυραυλικές βάσεις. Το Ιράν σχεδίασε την ανοικοδόμηση βαθύτερα υπογείως, ειδικά για να εξουδετερώσει τις ίδιες διατρητικές βόμβες που το είχαν πλήξει οκτώ μήνες νωρίτερα. Το παράθυρο στρατιωτικού πλεονεκτήματος στένευε με κάθε ρίψη ιρανικού σκυροδέματος. Ο συνασπισμός έλαβε αναλόγως την απόφαση να πλήξει, πριν κλείσει αυτό το παράθυρο.

Στο εσωτερικό του Ιράν, το καθεστώς αντιμετώπιζε τη σοβαρότερη κρίση νομιμοποίησης στα 47 χρόνια της ιστορίας του, πριν καν ξεκινήσει η επιχείρηση Sha’agat HaAri («Βρυχηθμός του Λιονταριού»). Οι διαδηλώσεις από τον Δεκέμβριο 2025 έως τον Ιανουάριο 2026 ήταν οι μεγαλύτερες από την επανάσταση του 1979. Ξεκινώντας στις 28 Δεκεμβρίου με εμπόρους του παζαριού να κατεβάζουν ρολά λόγω της κατάρρευσης του ριάλ, η εξέγερση εξαπλώθηκε και στις 31 επαρχίες μέσα σε λίγες ημέρες. Στις 8 Ιανουαρίου, ο Ρεζά Παχλαβί κάλεσε σε ενιαίες πανεθνικές διαδηλώσεις. Αυτό που ακολούθησε ήταν η πιο αιματηρή καταστολή στη σύγχρονη ιρανική ιστορία: οι δυνάμεις ασφαλείας σκότωσαν, κατ’ εκτίμηση, 16.500 έως 36.500 ανθρώπους, σε μια σφαγή 48 ωρών μεταξύ 8ης και 9ης Ιανουαρίου, συνέλαβαν πάνω από 41.800 και τραυμάτισαν 330.000. Το καθεστώς επέβαλε πλήρη διαδικτυακή συσκότιση και ανέπτυξε το IRGC, τους Basij και, σύμφωνα με πληροφορίες, ξένους μισθοφόρους.

Οι ίδιοι οι αξιωματούχοι του καθεστώτος σήμαναν συναγερμό. Τέσσερις εν ενεργεία Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Reuters ότι υψηλόβαθμες προσωπικότητες ενημέρωσαν τον Ανώτατο Ηγέτη αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ πως η λαϊκή οργή για τις σφαγές του Ιανουαρίου είχε φτάσει σε σημείο όπου ο φόβος δεν αποτρέπει πλέον τις μάζες. Ποσοστό λιποταξιών 14% σε μονάδες του τακτικού στρατού στα δυτικά σύνορα, καθιστικές διαμαρτυρίες φοιτητών Ιατρικής σε πανεπιστήμια της Tabriz, του Mashhad και της Shiraz και η Παγκόσμια Ημέρα Δράσης της 14ης Φεβρουαρίου επιβεβαίωσαν τη διάγνωση: το καθεστώς είχε χάσει τον ψυχολογικό πόλεμο με τον ίδιο του τον πληθυσμό, πριν ο συνασπισμός εκτοξεύσει τον πρώτο του πύραυλο.

Η οικονομική αφετηρία ήταν καταστροφική. Ο πληθωρισμός έφτασε το 48,6%. Ο πληθωρισμός των τροφίμων έφτασε το 64%. Το ριάλ βυθίστηκε κατά 56% σε έξι μήνες. Επτά εκατομμύρια Ιρανοί πεινούσαν. Το κρέας έγινε είδος πολυτελείας. Η χειρότερη ξηρασία των τελευταίων 40 ετών αποξήρανε το 80% των υγροτόπων. Καθημερινές διακοπές ρεύματος τριών έως τεσσάρων ωρών έθεσαν εκτός λειτουργίας τη μισή βιομηχανική παραγωγή. Ο πρόεδρος προειδοποίησε δημοσίως ότι η Τεχεράνη, μια μεγαλούπολη 15 εκατομμυρίων, ίσως χρειαστεί να εκκενωθεί λόγω λειψυδρίας. Αυτή ήταν η χώρα που η Ισλαμική Δημοκρατία προσπάθησε να κρατήσει ενωμένη όταν άρχισαν να πέφτουν οι βόμβες.

Η Τεχεράνη δεν έμεινε άπραγη τις ημέρες πριν από το πλήγμα. Το IRGC ξεκίνησε ναυτικές ασκήσεις με πραγματικά πυρά στα Στενά του Ορμούζ στις 16 και 17 Φεβρουαρίου. Κοινές ναυτικές ασκήσεις με τη Ρωσία βρίσκονταν σε εξέλιξη στη Θάλασσα του Ομάν. Ο Χαμενεΐ προειδοποίησε δημοσίως ότι το Ιράν θα μπορούσε να βυθίσει αμερικανικό πολεμικό πλοίο. Δορυφορικές εικόνες έδειχναν το Ιράν να κατασκευάζει ασπίδες από σκυρόδεμα πάνω από ευαίσθητες στρατιωτικές εγκαταστάσεις και να θάβει βαθύτερα κρίσιμες υποδομές. Το καθεστώς θωράκισε τις άμυνές του για ένα πλήγμα που πίστευε πως ήταν επικείμενο. Η θωράκιση αποδείχθηκε ανεπαρκής.

II. ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΩΡΕΣ: ΤΙ ΣΥΝΕΒΗ ΣΤΙΣ 28 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ

Στις 8:14 π.μ., ώρα Ισραήλ, 9:44 π.μ. στην Τεχεράνη, σειρήνες κόκκινου συναγερμού ήχησαν σε όλο το Ισραήλ. Η Διοίκηση Εσωτερικού Μετώπου κάλεσε τους πολίτες να παραμείνουν κοντά σε προστατευμένους χώρους. Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς (Israel Katz) υπέγραψε έκτακτη διαταγή βάσει του Νόμου Πολιτικής Άμυνας, επιβάλλοντας κατάσταση έκτακτης ανάγκης σε όλη τη χώρα. Το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν προληπτική στρατιωτική εκστρατεία κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.

Ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη, σε συνεργασία με αμερικανικά στρατιωτικά μέσα, έπληξαν δεκάδες στόχους σε όλο το Ιράν σε ταχεία διαδοχή. Το πρώτο κύμα έπληξε το πολιτικό νευραλγικό κέντρο και το κέντρο ασφαλείας της Τεχεράνης: το συγκρότημα γραφείων του Ανώτατου Ηγέτη Χαμενεΐ, το υπουργείο Πληροφοριών, το υπουργείο Άμυνας, τα κεντρικά γραφεία του Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας και το προεδρικό συγκρότημα κοντά στην πλατεία Pasteur. Επτά πύραυλοι έπληξαν τη συνοικία όπου βρίσκονται η κατοικία του Χαμενεΐ, το προεδρικό μέγαρο και το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας. Τουλάχιστον 30 εκρήξεις σημειώθηκαν στην πρωτεύουσα. Το πρακτορείο Fars News Agency, μέσο του ίδιου του καθεστώτος, επιβεβαίωσε πλήγματα σε όλο το κέντρο της Τεχεράνης, με στήλες καπνού να υψώνονται πάνω από πολλές συνοικίες.

Πέρα από την Τεχεράνη, η εκστρατεία έπληξε στόχους σε όλο το γεωγραφικό βάθος του Ιράν. Εκρήξεις σημειώθηκαν σε Isfahan, Kermanshah, Tabriz, Qom, Karaj, Khorramabad, Bandar Kangan, Bushehr και στην περιοχή Konarak, κοντά στα πακιστανικά σύνορα. Η πυραυλική «πόλη» Jam, το πυραυλικό κέντρο Amind κοντά στην Tabriz, η στρατιωτική βάση Seyyed al-Shohada στο Minab, η IRGC Amad and Support Base, εγκαταστάσεις σχετιζόμενες με πυρηνικά στην Qom, το στρατιωτικό συγκρότημα Parchin και ο στρατηγικός πετρελαϊκός τερματικός σταθμός στο Kharg Island δέχθηκαν όλα πλήγματα.

Αμερικανικά αεροσκάφη εξαπέλυσαν πλήγματα από βάσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή και από τουλάχιστον ένα αεροπλανοφόρο. Πλοία εκτόξευσαν πυραύλους κρουζ Tomahawk από τη Θάλασσα του Ομάν. Ο εκπρόσωπος των IDF επιβεβαίωσε «εκτεταμένες αεροπορικές αποστολές» με πλήγματα σε στρατιωτικούς στόχους σε όλο το δυτικό Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του αρχηγείου του Γενικού Επιτελείου στην ανατολική Τεχεράνη. Ισραηλινός αξιωματούχος Άμυνας δήλωσε στο Reuters ότι οι επιτελείς είχαν προετοιμάσει την επιχείρηση επί μήνες και είχαν ορίσει την ημερομηνία έναρξης εβδομάδες πριν.

Η λίστα στόχων αποκάλυψε πρόθεση που ξεπερνούσε κατά πολύ την αντιμετώπιση της διάδοσης πυρηνικών όπλων. Πηγές του Al Jazeera στην Ουάσιγκτον ανέφεραν αμερικανική εμπλοκή με στόχο τον «αποκεφαλισμό» του ιρανικού καθεστώτος, με τα πλήγματα συγκεντρωμένα σε περιοχές όπου ενδεχομένως θα κατέφευγε ο Χαμενεΐ. Το Reuters ανέφερε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας είχαν μεταφέρει τον Χαμενεΐ σε ασφαλή τοποθεσία και ότι δεν βρισκόταν στην Τεχεράνη εκείνη τη στιγμή. Η Yedioth Ahronoth ανέφερε ότι κάθε πύραυλος είχε συγκεκριμένη διεύθυνση και στόχευε προσωπικά μεγάλο αριθμό στρατιωτικών διοικητών και κυβερνητικών αξιωματούχων.

Το ISNA, το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων του ίδιου του Ιράν, δημοσίευσε μια αξιοσημείωτη παραδοχή: η ένταση και η έκταση των επιθέσεων σκότωσαν και κατέστρεψαν «σημαντικό αριθμό στελεχών του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης», πολλά από τα οποία κατείχαν «σημαντικές επιχειρησιακές και εξειδικευμένες θέσεις». Το γεγονός ότι ένα καθεστωτικό πρακτορείο αναγνωρίζει τέτοιες απώλειες σε πραγματικό χρόνο αποδεικνύει ότι το πλήγμα στη διοίκηση ήταν καταστροφικό.

Ταυτόχρονα, επιχειρήσεις κυβερνοπολέμου παρέλυσαν τις ιρανικές επικοινωνίες. Χάκερ παραβίασαν το IRNA. Τα σταθερά τηλέφωνα τέθηκαν εκτός λειτουργίας σε όλη την Τεχεράνη. Η διαδικτυακή συνδεσιμότητα κατέρρευσε σε σχεδόν ολοκληρωτική συσκότιση, ενώ κυβερνοδυνάμεις επιτέθηκαν στην κρατική ραδιοτηλεόραση. Η επιχείρηση υποβάθμισε συστηματικά την ικανότητα του καθεστώτος να συντονίσει εθνική άμυνα κατά τις πρώτες ώρες, και δεν ανέκαμψε ποτέ. Τα ρωσικά και κινεζικά συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας που είχε αποκτήσει το Ιράν δεν είχαν κανένα παρατηρήσιμο αποτέλεσμα πάνω από την πρωτεύουσα. Τα δισεκατομμύρια που επένδυσε η Τεχεράνη σε εισαγόμενη αντιαεροπορική άμυνα δεν αγόρασαν τίποτα.

Τα ιρανικά αντίποινα εκδηλώθηκαν περίπου δύο ώρες μετά τις πρώτες σειρήνες. Το IRGC ανακοίνωσε την «Επιχείρηση Αληθινή Υπόσχεση 4» (Operation True Promise 4), εκτοξεύοντας βαλλιστικούς πυραύλους και drones κατά ισραηλινού εδάφους και αμερικανικών θέσεων σε όλο τον Κόλπο.

Σειρήνες ενεργοποιήθηκαν σχεδόν σε κάθε ισραηλινό αστικό κέντρο. Οι πολυεπίπεδες άμυνες του Ισραήλ, Arrow, «Σφενδόνη του Δαβίδ» (David’s Sling) και Iron Dome, αναχαίτισαν την πλειονότητα των εισερχόμενων απειλών. Θραύσματα έπεσαν σε αρκετές περιοχές, με επιβεβαιωμένο πλήγμα στο Tirat HaCarmel και ζημιές στην περιοχή της Haifa, συμπεριλαμβανομένων αποπειρών πλήγματος στα διυλιστήρια του Haifa Bay. Οι αρχές επιβεβαίωσαν ότι δεν υπήρξαν μαζικές ισραηλινές απώλειες.

Ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν ταυτόχρονα αμερικανικά μέσα και στόχους στον Κόλπο. Το IRGC ισχυρίστηκε πλήγματα στην αεροπορική βάση Al Udeid στο Κατάρ, στην Al Salem στο Κουβέιτ, στην Al Dhafra στα ΗΑΕ και στο αρχηγείο του Πέμπτου Στόλου στο Μπαχρέιν. Ένας πύραυλος έφτασε σε αμερικανική εγκατάσταση στο Μπαχρέιν. Εκρήξεις συγκλόνισαν το Άμπου Ντάμπι, τη Ντόχα, τη Σαουδική Αραβία, την Ιορδανία και το Κουβέιτ. Το Κατάρ αναχαίτισε εισερχόμενα πυρά με συστήματα Patriot. Η ιρανική κρατική τηλεόραση δήλωσε ότι οι δυνάμεις της επιτίθεντο ενεργά σε αμερικανικές βάσεις σε όλη την περιοχή.

Ο όγκος των πυρών ήταν πραγματικός. Το στρατηγικό αποτέλεσμα παρέμεινε οριακό.

III. ΑΝΤΙΠΟΙΝΑ ΣΕ ΤΕΣΣΕΡΑ ΘΕΑΤΡΑ: ΣΕΝΑΡΙΟ ΕΝΑΝΤΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Η αρχική αποτίμηση εντόπιζε τέσσερα ταυτόχρονα θέατρα αντιποίνων. Η πρώτη ημέρα δοκίμασε το καθένα από αυτά. Ακολουθεί σύγκριση των σεναρίων που περιέγραψα στις 19 Φεβρουαρίου με τα γεγονότα της 28ης Φεβρουαρίου.

Τι προέβλεψα: Το IRGC δεν θα κατέρρεε, αλλά θα κατακερματιζόταν. Μεσαίου επιπέδου διοικητές που ελέγχουν τοπικά τιμάρια, με ανεξάρτητες αποθήκες οπλισμού, θα γίνονταν πολέμαρχοι αντί να παραδοθούν. Υπολείμματα του καθεστώτος θα σαμποτάριζαν εθνικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων φραγμάτων, εργοστασίων ηλεκτροπαραγωγής και διυλιστηρίων, αντί να τις αφήσουν να περιέλθουν σε δυνάμεις της αντιπολίτευσης. Εθνοτικά σημεία τριβής θα άναβαν στο Κουρδιστάν, στο Μπαλουχιστάν, στο Χουζεστάν και σε αζερικές περιοχές.

Τι έχει υλοποιηθεί μέχρι στιγμής: Η δομή διοίκησης υπέστη καταστροφικές απώλειες τις πρώτες ώρες. Η παραδοχή του ISNA για σημαντικές απώλειες του IRGC σε «σημαντικές επιχειρησιακές και εξειδικευμένες θέσεις» επιβεβαιώνει ότι η πρόθεση αποκεφαλισμού απέδωσε ουσιαστικά αποτελέσματα. Η κατάρρευση των επικοινωνιών, με τα σταθερά τηλέφωνα να τίθενται εκτός λειτουργίας, το διαδίκτυο να πέφτει σε συσκότιση και τις δυνάμεις του συνασπισμού να επιτίθενται στην κρατική ραδιοτηλεόραση, απέκοψε την ικανότητα του καθεστώτος να συντονιστεί σε εθνικό επίπεδο. Το σενάριο του εθνοτικού κατακερματισμού δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί, όμως οι αναλυτές πάντοτε μετρούσαν το χρονοδιάγραμμα σε ημέρες, όχι σε ώρες. Τα 10 εκατ. κάτοικοι του Κουρδιστάν και τα ένοπλα κόμματα που ελέγχουν μια παραμεθόρια ζώνη 112.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, η διαρκής ένοπλη αντίσταση στο Μπαλουχιστάν, το πλούσιο σε πετρέλαιο Χουζεστάν και οι αζερικές περιοχές παραμένουν όλα δυνητικά σημεία ανάφλεξης, όσο αποδυναμώνεται η κεντρική εξουσία.

Τι απομένει: Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι μεσαίου επιπέδου διοικητές του IRGC, με μονάδες που επιβίωσαν, θα πολεμήσουν, θα κατακερματιστούν ή θα διαπραγματευτούν. Το ποσοστό λιποταξιών 14% σε μονάδες του τακτικού στρατού στα δυτικά σύνορα, στη διάρκεια των διαδηλώσεων του Ιανουαρίου, προοιωνίζεται το μοτίβο: ορισμένες μονάδες αντέχουν, οι περισσότερες όχι. Το σενάριο σαμποτάζ υποδομών, η ιρανική εκδοχή των πυρκαγιών στα πετρελαιοπηγάδια του Σαντάμ Χουσεΐν, δεν έχει ακόμη εκδηλωθεί, αλλά καθίσταται πιθανότερο καθώς στοιχεία του καθεστώτος σταθμίζουν την πορεία της εκστρατείας. Ένα παράθυρο 72 ωρών καθορίζει τον εθνοτικό κατακερματισμό από την ουσιαστική απώλεια της κεντρικής εξουσίας.

Τι προέβλεψα: Τα Στενά του Ορμούζ θα μετατρέπονταν σε εμπόλεμη ζώνη από την πρώτη ημέρα. Οι Χούθι θα επανέφεραν τις επιχειρήσεις στην Ερυθρά Θάλασσα. Ιρακινές σιιτικές πολιτοφυλακές θα επιτίθεντο σε αμερικανικό προσωπικό. Κράτη του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις θα αντιμετώπιζαν πλήγματα αντιποίνων.

Τι υλοποιήθηκε: Ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν κράτη του Κόλπου, το σενάριο που υλοποιήθηκε πιο δραματικά και με τις πιο καθοριστικές πολιτικές συνέπειες. Ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν ή στόχευσαν εγκαταστάσεις στο Μπαχρέιν, τα ΗΑΕ, το Κατάρ, το Κουβέιτ, την Ιορδανία και τη Σαουδική Αραβία. Θραύσματα από αναχαιτισμένο πύραυλο σκότωσαν έναν άμαχο στα ΗΑΕ.

Όμως η πολιτική αντίδραση ήταν ακριβώς η αντίθετη από αυτήν που ανέμενε η Τεχεράνη. Η Σαουδική Αραβία καταδίκασε ονομαστικά «την κατάφωρη ιρανική επίθεση», προσέφερε «όλες τις δυνατότητές της» στα κράτη που δέχθηκαν τα πλήγματα και απαίτησε διεθνή επιβολή. Το Μπαχρέιν επιβεβαίωσε επιθέσεις σε εγκαταστάσεις και επικαλέστηκε «το πλήρες δικαίωμά του να απαντήσει» σε συντονισμό με «συμμάχους και εταίρους», διατύπωση που υποδηλώνει πιθανή διευρυμένη χρήση των εγκαταστάσεων του αμερικανικού Πέμπτου Στόλου. Τα ΗΑΕ επιβεβαίωσαν ιρανικές επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους, έναν νεκρό άμαχο και επιφυλάχθηκαν «του πλήρους δικαιώματός τους να απαντήσουν».

Τρία κυρίαρχα αραβικά κράτη καταδίκασαν το Ιράν. Κανένα δεν καταδίκασε τα πλήγματα ΗΠΑ-Ισραήλ. Κανένα δεν ζήτησε κατάπαυση του πυρός. Κανένα δεν επικαλέστηκε μουσουλμανική αλληλεγγύη προς την Τεχεράνη. Κανένα δεν ανακάλεσε πρεσβευτές από την Ουάσιγκτον ή την Ιερουσαλήμ.

Η στρατηγική παραδοχή του Ιράν ότι μια επίθεση σε αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο θα δημιουργούσε αρκετή συμπάθεια στον σουνιτικό αραβικό κόσμο ώστε να περιοριστεί ο συνασπισμός απέτυχε καταστροφικά. Οι ιρανικοί πύραυλοι δεν αποθάρρυναν τα κράτη του Κόλπου. Τα ένωσαν.

Η Χεζμπολάχ άνοιξε πυρ από τον Λίβανο, πυροδοτώντας συναγερμούς στα Υψίπεδα του Γκολάν, σε κοινότητες κατά μήκος της γραμμής αντιπαράθεσης και στην άνω Γαλιλαία, όμως τα πυρά παρέμειναν μετρημένα και δευτερεύοντα. Ο Λιβανέζος πρωθυπουργός Ναουάφ Σαλάμ (Nawaf Salam) προειδοποίησε ότι «δεν θα επιτρέψω σε κανέναν να σύρει τον Λίβανο σε περιπέτειες». Αυτό παραπέμπει στο μοτίβο του Ιουνίου 2025, όταν το δίκτυο των πληρεξουσίων σε μεγάλο βαθμό απέφυγε την εμπλοκή. Οι ισραηλινές δυνάμεις υπερέβησαν ένα κατώφλι πλήττοντας το Jurf al-Sakhar στο Ιράκ, χτυπώντας θέσεις της Kataib Hezbollah και των PMF και προκαλώντας απώλειες. Το μήνυμα είναι σαφές: τα καταφύγια των πληρεξουσίων δεν είναι πλέον απυρόβλητα.

Οι υπηρεσίες πληροφοριών εντόπισαν προετοιμασίες των Χούθι από την Υεμένη, παράλληλα με δεσμεύσεις για επανέναρξη επιθέσεων κατά του Ισραήλ και της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα.

Τι απομένει: Οι δυνάμεις δεν έχουν ακόμη δοκιμάσει τα Στενά του Ορμούζ ως σημείο στραγγαλισμού. Δεκατρία εκατ. βαρέλια την ημέρα διέρχονται από εκεί, το 31% του παγκόσμιου θαλάσσιου αργού. Το Ιράν έχει προαναπτύξει νάρκες, ταχέα επιθετικά σκάφη, παράκτιους πυραύλους κρουζ και υποβρύχια. Οι ασκήσεις με πραγματικά πυρά της 16ης και 17ης Φεβρουαρίου αποτέλεσαν πρόβα της τακτικής. Μόνο η εκκαθάριση των ναρκών θα μπορούσε να διαρκέσει εβδομάδες. Αν αυτό συνδυαστεί με επανέναρξη επιθέσεων των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα μέσω του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, και οι δύο μεγάλες ναυτιλιακές αρτηρίες της Μέσης Ανατολής θα μπορούσαν να κλείσουν ταυτόχρονα, πυροδοτώντας μια άνευ προηγουμένου παγκόσμια κρίση εφοδιαστικών αλυσίδων. Η διατάραξη της ενεργειακής αγοράς παραμένει η πιο επικίνδυνη οικονομική συνέπεια της εκστρατείας.

Θέατρο 3: Ευρώπη, ο σκιώδης πόλεμος

Τι προέβλεψα: Ιρανικοί «κοιμώμενοι» πυρήνες σε όλη την Ευρώπη θα ενεργοποιούνταν. Οι εκστρατείες δολοφονιών κατά αντιπολιτευόμενων προσωπικοτήτων της διασποράς θα εντείνονταν. Η μετατόπιση από Ιρανούς υπηκόους σε μισθωμένους Ευρωπαίους εγκληματίες για επιχειρησιακά καθήκοντα θα καθιστούσε την αντικατασκοπεία εκθετικά δυσκολότερη.

Τι υλοποιήθηκε: Οι αρχές επιβεβαίωσαν ότι δεν υπήρξαν επιχειρήσεις στο ευρωπαϊκό θέατρο τις πρώτες 24 ώρες. Οι αναλυτές το ανέμεναν: η ευρωπαϊκή ενεργοποίηση απαιτεί ημέρες έως εβδομάδες, καθώς οι πυρήνες λαμβάνουν εντολές, προμηθεύονται υλικά και επιλέγουν στόχους.

Τι απομένει: Η απειλή παραμένει αμετάβλητη και, πιθανότατα, αυξημένη. Ενα καθεστώς που χαροπαλεύει χάνει τον αποτρεπτικό υπολογισμό που έως τώρα συγκρατούσε την ενεργοποίηση «κοιμώμενων» πυρήνων· δεν έχει πια τίποτα να διαφυλάξει κρατώντας τους σε εφεδρεία. Οι ευρωπαϊκές αρχές εξάρθρωσαν ιρανικές συνωμοσίες στη Σουηδία και τη Γερμανία στη διάρκεια του πολέμου του Ιουνίου 2025, όμως η στροφή της Τεχεράνης στη στρατολόγηση ντόπιων Ευρωπαίων εγκληματιών δυσχεραίνει τον εντοπισμό. Κάθε όνομα σε ένα μελλοντικό Εθνικό Συμβούλιο Συμφιλίωσης γίνεται πλέον στόχος. Η Europol και οι εθνικές υπηρεσίες δεν διαθέτουν το προσωπικό για να αντιμετωπίσουν αυτή την απειλή σε μεγάλη κλίμακα.

Τι είχα προβλέψει: Στελέχη της Μονάδας 910 της Χεζμπολάχ είχαν προωθηθεί σε θέσεις εκ των προτέρων, κυβερνοεπιχειρήσεις στόχευαν κρίσιμες υποδομές και οι «κοιμώμενοι» πυρήνες ενεργοποιούνταν μόλις εξατμιζόταν η αποτρεπτική λειτουργία.

Τι έχει υλοποιηθεί: Οι αρχές επιβεβαίωσαν ότι δεν υπήρξαν επιχειρήσεις εντός αμερικανικού εδάφους το πρώτο 24ωρο. Το Ιράν διαβίβασε μήνυμα στον πρόεδρο Τραμπ πριν από τα πλήγματα του Ιουνίου 2025, προειδοποιώντας ότι μπορούσε να ενεργοποιήσει πυρήνες εγκατεστημένους εντός των Ηνωμένων Πολιτειών. Τα ενημερωτικά δελτία του DHS αναφέρονται σταθερά σε ένα «περιβάλλον αυξημένης απειλής», με τους «κοιμώμενους» πυρήνες να αποτελούν αξιόπιστο σκέλος αντιποίνων. Οι ιρανικές κυβερνοδυνάμεις ενσωμάτωσαν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης στις δυνατότητές τους. Οι κυβερνοδυνάμεις κατεύθυναν τις επιχειρήσεις της 28ης Φεβρουαρίου προς τα έσω, βυθίζοντας στο σκοτάδι το ιρανικό διαδίκτυο, όμως η δυνατότητα υπάρχει και για επιθέσεις προς τα έξω κατά αμερικανικών δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, συστημάτων ύδρευσης, χρηματοπιστωτικών δικτύων και επικοινωνιών.

Τι απομένει: Οι ειδικοί μετρούν το χρονοδιάγραμμα της απειλής εντός αμερικανικού εδάφους σε ημέρες έως εβδομάδες, όχι σε ώρες. Ο Αλί Κουρανί (Ali Kourani) παρακολουθούσε στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Νέα Υόρκη. Ο Αλεξέι Σαάμπ (Alexei Saab) αναγνώριζε αεροδρόμια και κρίσιμες υποδομές. Το FBI προειδοποιεί σταθερά ότι οι γνωστές υποθέσεις αντιπροσωπεύουν μόνο ένα κλάσμα του πραγματικού αποτυπώματος της Χεζμπολάχ στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ενα σενάριο αλλαγής καθεστώτος αναιρεί το κίνητρο της αυτοσυγκράτησης· οι πυρήνες ενεργοποιούνται επειδή δεν απομένει τίποτα προς διαφύλαξη.

IV. Ο ΚΟΛΠΟΣ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ: ΤΑ ΑΝΤΙΠΟΙΝΑ ΤΟΥ ΙΡΑΝ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΥΝ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΤΟΥ ΤΗΝ ΑΦΗΓΗΣΗ

Η αντίδραση των κρατών του Κόλπου στα ιρανικά αντίποινα αξίζει ξεχωριστή εξέταση, καθώς συνιστά τη σημαντικότερη στρατηγική εξέλιξη της πρώτης ημέρας και εκείνη που είχαμε προβλέψει λιγότερο από κάθε άλλη στην προπολεμική ανάλυση.

Η Ισλαμική Δημοκρατία πέρασε τέσσερις δεκαετίες οικοδομώντας την αφήγηση του «άξονα της αντίστασης», παρουσιάζοντας τον εαυτό της ως πρωταθλητή του μουσουλμανικού κόσμου. Μέσα σε ένα πρωινό, ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι κατέστρεψαν αυτή την αφήγηση πληρέστερα από ό,τι θα μπορούσε οποιαδήποτε αμερικανική ή ισραηλινή βόμβα.

Το συνδυασμένο βάρος της καταδίκης και της προσφοράς στρατιωτικής υποστήριξης εκ μέρους της Σαουδικής Αραβίας, της διατύπωσης από το Μπαχρέιν του δικαιώματος να απαντήσει σε συντονισμό με συμμάχους και της επιβεβαίωσης από τα ΗΑΕ ενός θανάτου αμάχου, μαζί με την επιφύλαξη του δικαιώματος κλιμάκωσης, παράγει μια νέα περιφερειακή ευθυγράμμιση. Η Σαουδική Αραβία τοποθετήθηκε όχι ως ουδέτερος διαμεσολαβητής αλλά ως ενεργός συμμετέχων σε έναν περιφερειακό συνασπισμό κατά του Ιράν, μια δραματική μεταστροφή από την προσεκτική στάση που τηρούσε στις προηγούμενες ιρανοϊσραηλινές αναμετρήσεις. Οι ιρανικοί πύραυλοι «σκότωσαν» την προσέγγιση με την Τεχεράνη του 2023 υπό κινεζική διαμεσολάβηση· λειτουργικά, είναι νεκρή.

Τρεις παράγοντες εξηγούν την ενιαία αντίδραση. Πρώτον, το Ιράν έπληξε κυρίαρχο αραβικό έδαφος, δίνοντας σε κάθε κυβέρνηση τόσο την πολιτική κάλυψη όσο και την εσωτερική επιταγή να απαντήσει δυναμικά. Δεύτερον, τα κράτη του Κόλπου είχαν προετοιμαστεί γι’ αυτή τη στιγμή: η σαουδαραβοϊρανική προσέγγιση λειτουργούσε πάντοτε συναλλακτικά, όχι μετασχηματιστικά. Τρίτον, η Τεχεράνη δεν πρόσφερε τίποτα που να αξίζει προστασίας: η πρόταση αξίας της προς τον αραβικό κόσμο έμοιαζε πάντα ισχνή και, έως το 2026, με την οικονομία της σε κατάρρευση, τον πληθυσμό της σε εξέγερση και τον στρατό της εκτεθειμένο ως κενό περιεχομένου, τα κράτη του Κόλπου δεν είχαν κανένα κίνητρο να θωρακίσουν ένα καταρρέον καθεστώς που επιτίθεται στο έδαφός τους.

Αυτό που αναδύθηκε στις 28 Φεβρουαρίου είναι ένας άξονας απομόνωσης γύρω από την Ισλαμική Δημοκρατία, το αντίστροφο του «άξονα της αντίστασης». Τα κράτη που δέχθηκαν επίθεση από το Ιράν το καταδικάζουν ενεργά. Τα κράτη που δεν δέχθηκαν επίθεση απομακρύνονται ενεργά από αυτό: το Καζακστάν διέταξε όλους τους πολίτες του να αποχωρήσουν και η Παλαιστινιακή Αρχή κάλεσε σε απομάκρυνση. Ο πληθυσμός που το Ιράν ισχυρίζεται ότι ηγείται πανηγυρίζει για τα πλήγματα εναντίον του. Η Τεχεράνη πέτυχε κάτι αξιοσημείωτο: ένωσε τα αραβικά κράτη του Κόλπου, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ σε κοινό σκοπό. Οχι μέσω της διπλωματίας. Μέσω των ίδιων της των πυραύλων.

V. Ο ΙΡΑΝΙΚΟΣ ΔΡΟΜΟΣ: Η ΠΙΟ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗ

Η σημαντικότερη εξέλιξη της πρώτης ημέρας μπορεί να μην είναι στρατιωτική. Είναι η αντίδραση του ιρανικού πληθυσμού.

Βίντεο που κατέκλυσαν το Telegram και το Iran International έδειχναν πολίτες να αντιδρούν στα πλήγματα με ανοιχτούς πανηγυρισμούς. Γυναίκες φώναζαν «Θάνατος στον Χαμενεΐ» από τα παράθυρα διαμερισμάτων. Μαθήτριες σε σχολείο θηλέων φώναζαν «Ζήτω ο Σάχης». Πολίτες κινηματογραφούσαν καπνό που υψωνόταν από την περιοχή του συγκροτήματος του Χαμενεΐ και δήλωναν ότι τα πλήγματα είχαν χτυπήσει «το σπίτι». Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά. Πατούν πάνω σε σχεδόν δύο μήνες των μεγαλύτερων διαδηλώσεων από το 1979, τις οποίες το καθεστώς αντιμετώπισε με μαζική σφαγή, για την οποία δεν περίμενε ποτέ ότι θα λογοδοτήσει.

Ο Τραμπ απευθύνθηκε άμεσα στον ιρανικό λαό: «Η ώρα της ελευθερίας σας έφτασε... αναλάβετε την κυβέρνησή σας». Προειδοποίησε τις δυνάμεις του IRGC να καταθέσουν τα όπλα, αλλιώς θα αντιμετωπίσουν «βέβαιο θάνατο», υποσχόμενος ασυλία σε όσους παραδοθούν. Ο Νετανιάχου κάλεσε Πέρσες, Κούρδους, Αζέρους, Μπαλούχ και Αχβάζι να «τινάξουν από πάνω τους τον ζυγό της τυραννίας». Ο Παχλαβί περιέγραψε την επιχείρηση ως ανθρωπιστική επέμβαση και προέτρεψε τους Ιρανούς να προετοιμαστούν να επιστρέψουν στους δρόμους: «Η τελική νίκη θα κριθεί και πάλι από εμάς».

Η Ουάσιγκτον, η Ιερουσαλήμ και η αντιπολίτευση της διασποράς συγχρονίζουν τα μηνύματά τους, τα καθιστούν ρητά και τα απευθύνουν στη μία δύναμη που μπορεί να ολοκληρώσει αυτό που ξεκινούν οι αεροπορικές επιδρομές. Κατά τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου 2025, ο ιρανικός πληθυσμός δεν ξεσηκώθηκε. Αυτή τη φορά, η κλίμακα της καταστροφής στις υποδομές του καθεστώτος, οι ρητές εκκλήσεις για εξέγερση και το βάθος της λαϊκής οργής μετά τις σφαγές του Ιανουαρίου δημιουργούν ριζικά διαφορετικές συνθήκες.

Το ερώτημα στο οποίο θα απαντήσουν οι επόμενες ημέρες: μεταφράζεται η διάθεση σε δράση;

VI. Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ

Η πρόκληση της μετάβασης που σκιαγράφησα στις 19 Φεβρουαρίου δεν είναι πλέον άσκηση σχεδιασμού. Είναι επιχειρησιακή αντίστροφη μέτρηση.

Το Ιράν βρισκόταν ήδη σε κατάρρευση υποδομών πριν ξεκινήσει η εκστρατεία. Τα στρατιωτικά πλήγματα κατέστρεψαν ό,τι ακόμη λειτουργούσε. Τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα ακριβείας στόχευσαν στρατιωτικές και κυβερνητικές εγκαταστάσεις, όμως οι πολιτικές υποδομές του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, της επεξεργασίας νερού, των τηλεπικοινωνιών και των μεταφορών, ήταν ήδη εύθραυστες και βαθιά διασυνδεδεμένες με τα στρατιωτικά συστήματα. Οι παράπλευρες ζημιές σε ένα ήδη καταρρέον δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας βυθίζουν τα νοσοκομεία στο σκοτάδι, θέτουν εκτός λειτουργίας τους σταθμούς άντλησης νερού και διαρρηγνύουν τις αλυσίδες διανομής τροφίμων.

Οι υπηρεσίες μετρούν το ανθρωπιστικό χρονοδιάγραμμα σε ώρες. Η Τεχεράνη, μια μεγαλούπολη 15 εκατ., αντιμετώπιζε ήδη τον κίνδυνο να μείνει χωρίς νερό υπό κανονικές συνθήκες. Με τη στρατιωτική διατάραξη των υποδομών άντλησης, μια υδατική κρίση σε μια μεγαλούπολη υλοποιείται εντός 72 ωρών. Η νότια Τεχεράνη, η οποία ήδη επωμιζόταν το 32% του βάρους των μπλακάουτ, ενώ οι εύπορες βόρειες συνοικίες επωμίζονταν το 1%, θα δεχθεί πρώτη και σφοδρότερα το πλήγμα, γεννώντας ταξική οργή που δεν κατατάσσεται τακτοποιημένα σε κατηγορίες υπέρ ή κατά του καθεστώτος.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εργαστούν για να αποτρέψουν τον μαζικό λιμό και τις επιδημίες, και όχι απλώς για να ανοικοδομήσουν.

Το IRGC ελέγχει κατ’ εκτίμηση το 20% έως 40% της ιρανικής οικονομίας: κατασκευές, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια και τομείς εισαγωγών-εξαγωγών. Δεκάδες χιλιάδες οικογένειες συνδεδεμένες με το IRGC εξαρτώνται από αυτό το δίκτυο πελατειακών σχέσεων. Ο αποκεφαλισμός της ηγεσίας που πέτυχε ο συνασπισμός στις 28 Φεβρουαρίου αφαιρεί την ανώτατη ηγεσία, αλλά αφήνει εκατοντάδες διοικητές μεσαίου επιπέδου, καθένας από τους οποίους ελέγχει τοπικά τιμάρια. Αυτοί οι διοικητές βρίσκονται μπροστά σε μια επιλογή που ο συνασπισμός οφείλει να διαμορφώσει αμέσως: παράδοση με αμνηστία ή πολεμική δράση ως πολέμαρχοι εναντίον ενός συνασπισμού που έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να πλήξει οποιονδήποτε στόχο στο Ιράν κατά βούληση.

Οι Μπασίτζ, ένα έως πέντε εκατομμύρια μέλη ανάλογα με το πώς οι αναλυτές μετρούν ενεργά και έφεδρα μέλη, περιλαμβάνουν τόσο πραγματικούς πιστούς όσο και οικονομικά εξαρτώμενους. Κατά τις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου, ορισμένες μονάδες αρνήθηκαν να εκτελέσουν διαταγές. Αρκετοί συμμορφώθηκαν ώστε να σφαγιαστούν δεκάδες χιλιάδες. Σε ένα σενάριο αλλαγής καθεστώτος, οι πιστοί δεν έχουν τίποτα να χάσουν. Οι σφαγές του Ιανουαρίου, όπου οι δυνάμεις ασφαλείας πυροβόλησαν τραυματίες διαδηλωτές μέσα σε νοσοκομεία και ανέπτυξαν ξένους μισθοφόρους, προοιώνισαν τη βιαιότητα ενός στριμωγμένου μηχανισμού ασφαλείας.

Ενα πλαίσιο γενικής αμνηστίας παραμένει ουσιώδες για την αποτροπή της κατάρρευσης του κράτους, όμως προσκρούει στην ωμή πραγματικότητα του Ιανουαρίου 2026. Οι δυνάμεις ασφαλείας πυροβόλησαν διαδηλωτές μέσα σε νοσοκομεία, σκότωσαν κατ’ εκτίμηση 30.000 ή περισσότερους σε 48 ώρες και συνέλαβαν πάνω από 50.000. Οι οικογένειες αυτών των θυμάτων δεν θα δεχθούν ποτέ καθολική αμνηστία για τα άτομα που δολοφόνησαν τα παιδιά τους.

Ο συνασπισμός οφείλει να ακολουθήσει τη μόνη βιώσιμη προσέγγιση: ταυτόχρονη αμνηστία και λογοδοσία. Οι απλοί στρατιώτες που καταθέτουν τα όπλα δεν αντιμετωπίζουν δίωξη. Οι διοικητές που διέταξαν τις σφαγές αντιμετωπίζουν τη δικαιοσύνη. Η Επιτροπή Αλήθειας και Συμφιλίωσης της Νότιας Αφρικής παρέχει το υπόδειγμα, το οποίο οι σχεδιαστές οφείλουν να προσαρμόσουν στις ιρανικές συνθήκες και να συμπιέσουν σε ένα χρονοδιάγραμμα που το καταρρέον κράτος δεν έχει την πολυτέλεια να επεκτείνει.

VII. ΤΟ ΤΟΠΙΟ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ

Κάθε αξιόπιστο πλαίσιο μετάβασης απαιτεί από τους σχεδιαστές να αξιολογήσουν ειλικρινά τις δυνάμεις που είναι διαθέσιμες να το ηγηθούν.

Ο Ρεζά Παχλαβί ισχυριζόταν ότι είχε χιλιάδες εγγεγραμμένους στην Πλατφόρμα Εθνικής Συνεργασίας του, έτοιμους να στηρίξουν μια μετάβαση μετά τα πλήγματα του Ιουνίου 2025. Οι διαδηλώσεις από τον Δεκέμβριο του 2025 έως τον Ιανουάριο του 2026 σηματοδότησαν την πιο καθοριστική στιγμή στην ιστορία της ιρανικής αντιπολίτευσης από το 1979. Τα γεγονότα απάντησαν στο θεμελιώδες ερώτημα: το οργανωμένο δίκτυο Παχλαβί δεν ήταν επιχειρησιακά ενεργό όταν το καθεστώς έσφαζε ανθρώπους στους δρόμους.

Οι διαδηλώσεις λειτούργησαν σε μεγάλο βαθμό χωρίς ηγεσία μέχρι το βιντεοσκοπημένο κάλεσμα του Παχλαβί για δράση στις 8 Ιανουαρίου, 11 ημέρες μετά την έναρξη της εξέγερσης. Το κάλεσμά του για συνθήματα στις 8:00 μ.μ. πέτυχε ως συμβολική πράξη: γειτονιές σε όλη την Τεχεράνη ξέσπασαν. Υπήρξε όμως μια στιγμή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όχι η ενεργοποίηση ενός οργανωμένου επιχειρησιακού δικτύου. Οι χιλιάδες «άνθρωποι του καθεστώτος» της Πλατφόρμας δεν παρήγαγαν αυτομολήσεις, δεν κατέλαβαν κτίρια και δεν εγκατέστησαν παράλληλη εξουσία. Η πραγματική επαναστατική υποδομή απαιτεί ασφαλή καταλύματα, επικοινωνίες που λειτουργούν χωρίς διαδίκτυο, αποθήκες όπλων και διοίκηση και έλεγχο που μπορούν να επιβιώσουν ενός μπλακάουτ. Τίποτα από αυτά δεν υπήρχε.

Στις 28 Φεβρουαρίου, ο Παχλαβί εξέδωσε νέο βιντεομήνυμα, χαρακτηρίζοντας αυτή τη φορά τα πλήγματα «ανθρωπιστική επέμβαση» και προτρέποντας τους Ιρανούς να προετοιμαστούν να επιστρέψουν στους δρόμους. Η δοκιμασία που βρίσκεται τώρα σε εξέλιξη θα κρίνει αν αυτό μεταφράζεται σε επιχειρησιακή δράση στο πεδίο ή παραμένει άλλη μια συμβολική στιγμή από τη διασπορά.

Ο Ιρακινός Άχμεντ Τσαλάμπι (Ahmed Chalabi) προσφέρει το προειδοποιητικό παράδειγμα. Ο Τσαλάμπι είχε τη στήριξη της CIA, χρήματα και μια πειστική αφήγηση, αλλά του έλειπε οργανική στήριξη εντός του Ιράκ. Ο Παχλαβί έχει τη στήριξη της διασποράς, πρόσβαση στα μέσα ενημέρωσης και μια μοναρχική νοσταλγία που στις δημοσκοπήσεις φτάνει το 31%. Ζει όμως εκτός Ιράν από την παιδική του ηλικία και η βάση στήριξής του αποδεικνύεται ισχυρότερη στο Λος Άντζελες και το Λονδίνο, όχι στα παζάρια της Τεχεράνης.

Η μοναρχική νοσταλγία δεν ισοδυναμεί με πολιτική εντολή. Στις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου ο κόσμος φώναζε «Ο Παχλαβί θα επιστρέψει!», αλλά φώναζε επίσης «Θάνατος στον δικτάτορα!» και «Θάνατος στην Ισλαμική Δημοκρατία!». Οι διαδηλώσεις εξέφρασαν απόρριψη του υφιστάμενου συστήματος, όχι υποστήριξη κάποιας συγκεκριμένης εναλλακτικής. Η Παγκόσμια Ημέρα Δράσης της 14ης Φεβρουαρίου κατέδειξε εμβέλεια αλλά όχι βάθος: ικανότητα κινητοποίησης για συμβολικές δράσεις, αλλά όχι οργανωτική ικανότητα να καλυφθεί ένα κενό εξουσίας, να στελεχωθεί μια μεταβατική κυβέρνηση, να ασφαλιστούν αποθήκες όπλων, να διατηρηθεί η διανομή τροφίμων ή να αποτραπεί ο εθνοτικός κατακερματισμός.

Το χάσμα ανάμεσα στο «ο κόσμος φωνάζει συνθήματα όταν του ζητηθεί» και στο «ο κόσμος ακολουθεί κυβερνητικές οδηγίες όταν όλα καταρρέουν» καθορίζει αν το Ιράν θα επιτύχει δημοκρατική μετάβαση ή θα καταστεί αποτυχημένο κράτος.

VIII. Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑ

Ολα τα παραπάνω προβλήματα συνιστούν πραγματικές απειλές, και μια επιτυχημένη μετάβαση παραμένει εφικτή. Αλλά μόνο αν ο σχεδιασμός αξιολογήσει ειλικρινά τα εμπόδια αντί να προσποιείται ότι δεν υπάρχουν. Η εκστρατεία βρίσκεται σε εξέλιξη. Οσα ακολουθούν δεν είναι πλέον μια λίστα ελέγχου πριν από τα πλήγματα. Είναι μια άμεση επιχειρησιακή ατζέντα.

Το Εθνικό Συμβούλιο Συμφιλίωσης πρέπει να λειτουργεί ορατά για τους Ιρανούς τη στιγμή που θα καταρρεύσει η διοικητική εξουσία του καθεστώτος, κάτι που μπορεί να συμβεί σε ώρες ή ημέρες. Οι σχεδιαστές πρέπει να συγκαλέσουν αμέσως ένα συμπεριληπτικό συμβούλιο που θα φέρνει κοντά εκπροσώπους του Πράσινου Κινήματος, μοναρχικούς, μεταρρυθμιστές, εθνοτικές ομάδες, κινήματα της κοινωνίας των πολιτών, θρησκευτικές μειονότητες και πρόσωπα του πολιτισμού: 25 ή περισσότερα άτομα που εκπροσωπούν ολόκληρο το φάσμα της ιρανικής κοινωνίας πρέπει να συναντηθούν, να διαπραγματευθούν και να θεμελιώσουν νομιμοποίηση τώρα. Αν το Εθνικό Συμβούλιο Συμφιλίωσης (NRC) δεν είναι ήδη επιχειρησιακό όταν σχηματιστεί το κενό, θα το καλύψουν τοπικοί διοικητές, εθνοτικές πολιτοφυλακές και υπολείμματα του IRGC.

Το NRC πρέπει να κηρύξει αμνηστία και λογοδοσία ταυτόχρονα. Οι Ιρανοί που παρακολούθησαν τις σφαγές του Ιανουαρίου χρειάζεται να ακούσουν δύο μηνύματα στην ίδια ανάσα: οι απλοί στρατιώτες που καταθέτουν τα όπλα θα αποφύγουν τη δίωξη και οι διοικητές που διέταξαν τις σφαγές θα αντιμετωπίσουν τη δικαιοσύνη. Το NRC πρέπει να κρατήσει τη γραφειοκρατία σε λειτουργία. Το Ιράν απασχολεί 2,5 εκατ. δημόσιους υπαλλήλους: δασκάλους, υπαλλήλους γραφείου, μηχανικούς και εργαζομένους στην υγεία. Το συμβούλιο οφείλει να εκδώσει ένα πρώτο διάταγμα που θα εγγυάται συνέχιση της απασχόλησης και καταβολή μισθών για όλους τους δημόσιους λειτουργούς που δεν εμπλέκονται άμεσα στην καταστολή, αποτρέποντας το ενδεχόμενο 2,5 εκατ. ξαφνικά άνεργοι άνθρωποι να προσχωρήσουν σε μια εξέγερση.

Οι υπηρεσίες πρέπει να αναπτύξουν αμέσως ομάδες διασύνδεσης με τις εθνοτικές κοινότητες στο Κουρδιστάν, το Μπαλουχιστάν, το Χουζεστάν και το Αζερμπαϊτζάν. Κούρδοι, Μπαλούχ, Άραβες και Αζέροι εκπρόσωποι πρέπει να μεταβούν φυσικά στις περιοχές τους εντός 72 ωρών με σαφές μήνυμα: η νέα κυβέρνηση σάς εκπροσωπεί, η συνταγματική διαδικασία θα απαντήσει στις ανησυχίες σας για αυτονομία, αλλά η απόσχιση πυροδοτεί εμφύλιο πόλεμο στον οποίο χάνουν όλοι.

Οι δυνάμεις πρέπει να διασφαλίσουν τις υποδομές της Ραδιοτηλεόρασης της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν (IRIB) ως στρατιωτικό αντικειμενικό σκοπό προς κατάληψη, όχι προς καταστροφή. Το καθεστώς διατήρησε τον έλεγχο κατά τις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου μέσω ενός μπλακάουτ στο διαδίκτυο. Μια μεταβατική κυβέρνηση χρειάζεται ακριβώς το αντίθετο: να κατακλύσει το πεδίο με πληροφορία. Η κατάληψη του IRIB και η αποκατάσταση της πρόσβασης στο διαδίκτυο επιτρέπουν στο NRC να επικοινωνήσει απευθείας με 90 εκατ. Ιρανούς. Μετά το πρώτο 24ωρο της εκστρατείας, αυτός ο στόχος υπερβαίνει σε σημασία οποιονδήποτε στρατιωτικό στόχο.

Το Ιράν δεν είναι το Ιράκ. Διαθέτει εθνική ταυτότητα 2.500 ετών, ποσοστό αλφαβητισμού 98%, μεγάλη μορφωμένη μεσαία τάξη, ένα λειτουργικό, έστω και φθαρμένο, γραφειοκρατικό κράτος και έναν πληθυσμό που επανειλημμένα απέδειξε, το 1979, το 2009, το 2019, το 2022 και το 2026, ότι μπορεί να αυτοοργανωθεί για πολιτική αλλαγή. Το 90% των Ιρανών Κούρδων αυτοπροσδιορίζεται ως Ιρανοί. Η χώρα καλλιεργεί μια οργανική κοινωνία πολιτών που το Ιράκ ουδέποτε διέθετε. Η πρώτη ύλη για δημοκρατική μετάβαση υπάρχει. Οι διαδηλώσεις του Ιανουαρίου 2026 κατέδειξαν τη μη βιωσιμότητα του κατασταλτικού μοντέλου του καθεστώτος. Η διάβρωση του φόβου, σε συνδυασμό με τις λιποταξίες στον στρατό, την αυξανόμενη απροθυμία των Μπασίτζ και την οικονομική κατάρρευση που υπονομεύει την πελατειακή αφοσίωση, σημαίνει ότι η ικανότητα του καθεστώτος να διατηρεί τον έλεγχο αποδυναμώθηκε ακόμη και χωρίς εξωτερική επέμβαση. Οι πανηγυρισμοί στις ταράτσες στις 28 Φεβρουαρίου, όπου γυναίκες επευφημούσαν τα πλήγματα στο συγκρότημα του Ανώτατου Ηγέτη, επιβεβαιώνουν ότι η ψυχολογική ρήξη ανάμεσα στον πληθυσμό και το καθεστώς παραμένει ολοκληρωτική.

Το συμπεριληπτικό πλαίσιο του NRC προσφέρει τη μόνη προσέγγιση που μπορεί να αποτρέψει κατακερματισμό ιρακινού τύπου. Λειτουργεί δύσχρηστα και αργά, αλλά η εναλλακτική, η επιλογή ενός νικητή, έχει αποτύχει κάθε φορά. Η επιταγή απαιτεί να συγκροτηθεί και να καταστεί επιχειρησιακό τώρα.

IX. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Απευθύνω τις ακόλουθες συστάσεις, που αρχικά στόχευαν σε υπεύθυνους χάραξης πολιτικής οι οποίοι προετοιμάζονταν για επιχειρήσεις, σε υπεύθυνους χάραξης πολιτικής που διαχειρίζονται ενεργά επιχειρήσεις σε εξέλιξη. Η μετάβαση από το στάδιο πριν από τα πλήγματα στο στάδιο της ενεργού εκστρατείας καθιστά κάθε σημείο πιο επείγον.

1. Άμεση ανάπτυξη ανθρωπιστικών υποδομών. Οι μονάδες εφοδιαστικής πρέπει να μεταφέρουν εξοπλισμό καθαρισμού νερού, προμήθειες τροφίμων έκτακτης ανάγκης, κινητές ιατρικές μονάδες και μέσα επικοινωνίας από τις περιοχές συγκέντρωσης στον Κόλπο σε κατάσταση επιχειρησιακής ετοιμότητας εντός 48 ωρών. Το Κογκρέσο πρέπει να εγκρίνει κονδύλι τουλάχιστον 2 δισ. δολαρίων για άμεση ανθρωπιστική ανταπόκριση κατά τις πρώτες 90 ημέρες. Το Ιράκ δίδαξε ένα καίριο μάθημα: το να κερδίζεις τον πόλεμο και να χάνεις την ειρήνη παράγει στρατηγική αποτυχία. Ο κόσμος παρακολουθεί στενά μετά τις σφαγές του Ιανουαρίου. Η αμερικανική αξιοπιστία εξαρτάται από το αν ο αριθμός των νεκρών αμάχων θα μειωθεί μετά την επέμβαση, όχι θα αυξηθεί.

2. Κάντε το Εθνικό Συμβούλιο Συμφιλίωσης επιχειρησιακό σήμερα. Οι ηγέτες πρέπει να συγκαλέσουν ένα συμπεριληπτικό συμβούλιο 25 ή περισσότερων προσωπικοτήτων της ιρανικής αντιπολίτευσης που εκπροσωπούν όλες τις μεγάλες συνιστώσες. Αυτό το σώμα πρέπει να συνεδριάσει και να παραγάγει πλαίσια διακυβέρνησης τώρα, αντί να συγκροτηθεί μέσα στα ερείπια. Τα κράτη-χορηγοί πρέπει να χρηματοδοτήσουν μια γραμματεία, να εγκαταστήσουν ασφαλείς επικοινωνίες και να ξεκινήσουν την πολιτική εργασία οικοδόμησης συναίνεσης ανάμεσα σε παρατάξεις που ιστορικά δυσπιστούν μεταξύ τους. Τα ρολόγια θα μετρήσουν το μετά-Χαμενεΐ κενό σε ώρες. Το NRC πρέπει να είναι έτοιμο να το καλύψει.

3. Ορισμός της κατάληψης ραδιοτηλεοπτικών υποδομών ως στρατιωτικού στόχου προτεραιότητας. Οι ειδικές δυνάμεις πρέπει να καταλάβουν τις εγκαταστάσεις της IRIB και τα σημεία ανταλλαγής διαδικτυακής κίνησης, όχι να τις καταστρέψουν. Οι χειριστές πρέπει να θέσουν σε λειτουργία, εντός έξι ωρών από την κατάρρευση της διοίκησης του καθεστώτος, προεγκατεστημένη δυνατότητα εκπομπής στα φαρσί. Η μάχη της πληροφορίας καθορίζει τη μάχη της μετάβασης.

4. Αναβάθμιση της στάσης άμυνας στην εσωτερική ασφάλεια. Να δοθεί εντολή στο DHS να αντιμετωπίζει την ενεργοποίηση ιρανικών «κοιμώμενων» πυρήνων και τις συντονισμένες κυβερνοεπιθέσεις ως επικείμενες, όχι ως θεωρητικές. Η αποτρεπτική λειτουργία που κρατούσε τους πυρήνες σε εφεδρεία δεν υφίσταται πλέον. Οι διωκτικές αρχές πρέπει να συντονιστούν με το FBI για το δίκτυο της Μονάδας 910 της Χεζμπολάχ. Οι υπηρεσίες πρέπει να θωρακίσουν τις κυβερνοάμυνες των κρίσιμων υποδομών. Οι αξιωματούχοι πρέπει να ενημερώσουν την ηγεσία του Κογκρέσου για το ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα της απειλής: ημέρες έως εβδομάδες.

5. Άμεση σταθεροποίηση των ενεργειακών αγορών. Η κυβέρνηση πρέπει να συντονιστεί με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ για αποδεσμεύσεις στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, ώστε να απορροφηθεί ενδεχόμενη διατάραξη στο Στενό του Ορμούζ. Οι διαπραγματευτές πρέπει να έχουν προδιαπραγματευτεί πλαίσια ασφάλισης δεξαμενόπλοιων. Οι οικονομικές συνέπειες, ακόμη και από ένα προσωρινό κλείσιμο του Στενού, θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την εσωτερική πολιτική στήριξη για το σύνολο της επιχείρησης. Η προσφορά της Σαουδικής Αραβίας, στις 28 Φεβρουαρίου, «όλων των δυνατοτήτων της» προς τα κράτη που δέχθηκαν πλήγματα δημιουργεί ένα άνοιγμα για επιταχυνόμενο ενεργειακό συντονισμό.

6. Ανάπτυξη ομάδων εθνοτικού συνδέσμου από την πρώτη ημέρα της μετάβασης. Οι σχεδιαστές πρέπει να εντοπίσουν, να προετοιμάσουν και να έχουν έτοιμους Κούρδους, Βαλούχους, Άραβες και Αζέρους συνομιλητές για άμεση ανάπτυξη. Οι διπλωμάτες πρέπει να προδιαπραγματευτούν πλαίσια αυτονομίας που διατηρούν την εδαφική ακεραιότητα του Ιράν, αντιμετωπίζοντας παράλληλα θεμιτά παράπονα. Το παράθυρο ανάμεσα στην πτώση του καθεστώτος και στον εθνοτικό κατακερματισμό μένει ανοιχτό, το πολύ, για 72 ώρες.

7. Άμεση ανακοίνωση του πλαισίου αμνηστίας-λογοδοσίας. Να δημοσιοποιηθούν σαφή κριτήρια τώρα, προτού οι δυνάμεις κρίνουν την έκβαση της εκστρατείας: αμνηστία για τα κατώτερα στελέχη που θα καταθέσουν τα όπλα, λογοδοσία για τους διοικητές που διέταξαν τις σφαγές του Ιανουαρίου. Οι ηγέτες πρέπει να ανακοινώσουν αυτό το πλαίσιο μέσα σε ώρες από την κατάρρευση του καθεστώτος, ώστε να αποτραπούν τόσο μια εξέγερση όσο και κύκλοι εκδίκησης. Η υπόσχεση του Τραμπ, στις 28 Φεβρουαρίου, για «δίκαιη μεταχείριση και ασυλία» στις δυνάμεις του IRGC που θα παραδοθούν έθεσε το ρητορικό πλαίσιο. Απαιτείται επιχειρησιακή ουσία για να το στηρίξει.

8. Αποφυγή της παγίδας Τσαλαμπί. Οι αξιωματούχοι δεν πρέπει να χρίσουν εκ των προτέρων κανένα μεμονωμένο πρόσωπο της αντιπολίτευσης ως το πρόσωπο της μετάβασης. Ο Ρεζά Παχλαβί προσφέρει ένα κομμάτι του παζλ, καθώς η μοναρχική του βάση και η διεθνής του προβολή παραμένουν πλεονεκτήματα. Όμως μια φόρμα εγγραφής δεν δημιουργεί επανάσταση και η δοκιμασία του Ιανουαρίου αποκάλυψε το χάσμα ανάμεσα στην πλατφόρμα και στην ισχύ. Το πλαίσιο του NRC (Εθνικό Συμβούλιο Συμφιλίωσης) κατανέμει τη νομιμοποίηση στις επιμέρους συνιστώσες, προσφέροντας τη μόνη προσέγγιση που επιβιώνει από την πρώτη επαφή με την πραγματικότητα.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Πριν από εννέα ημέρες, το παρόν κείμενο αξιολογούσε τα σενάρια που θα εκτυλίσσονταν αν οι Ηνωμένες Πολιτείες έπλητταν το Ιράν. Το πλήγμα έγινε. Τα σενάρια δεν είναι πλέον υποθετικά.

Η πρώτη ημέρα επιβεβαίωσε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δεν μπορεί να αμυνθεί. Η αεράμυνά της αποδείχθηκε ανύπαρκτη πάνω από την ίδια της την πρωτεύουσα. Τα πλήγματα αντιποίνων της έφτασαν σε ισραηλινούς στόχους και σε στόχους στον Κόλπο, αλλά οι αντιαεροπορικές άμυνες τα εξουδετέρωσαν σε μεγάλο βαθμό. Η δομή διοίκησής της απορρόφησε απώλειες που τα ίδια τα μέσα ενημέρωσης του καθεστώτος χαρακτήρισαν καταστροφικές. Το δίκτυο των πληρεξουσίων της, η Χεζμπολάχ, οι ιρακινές πολιτοφυλακές και οι Χούθι, έβαλε από την περιφέρεια αλλά δεν μπόρεσε να προστατεύσει το κέντρο. Ο πληθυσμός της δεν συσπειρώθηκε γύρω από τη σημαία. Πανηγύριζε από τις ταράτσες.

Η πρώτη ημέρα επιβεβαίωσε επίσης ότι τα αντίποινα του Ιράν, αν και στρατιωτικά οριακά, προκάλεσαν πολιτικό σεισμό τον οποίο το καθεστώς δεν είχε προβλέψει. Πλήττοντας κράτη του Κόλπου, η Τεχεράνη έδωσε στη Σαουδική Αραβία, στο Μπαχρέιν και στα ΗΑΕ την πολιτική κάλυψη και την εσωτερική επιταγή να ενταχθούν σε έναν περιφερειακό συνασπισμό εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η αφήγηση του «άξονα της αντίστασης» κατέρρευσε τη στιγμή που ιρανικοί πύραυλοι έπεσαν σε αραβικό κυρίαρχο έδαφος. Αναδύθηκε ένας άξονας απομόνωσης.

Η στρατιωτική φάση της εκστρατείας συνεχίζεται. Ο IDF δήλωσε ότι θα επιχειρεί για όσο διάστημα χρειαστεί. Αμερικανοί αξιωματούχοι περιέγραψαν μια πολυήμερη επιχείρηση, ενώ το Ισραήλ επιστράτευσε 120.000 εφέδρους. Οι δυνάμεις διευρύνουν το σύνολο των στόχων καθώς οι πληροφορίες εξελίσσονται.

Η καθοριστική φάση, όμως, στηρίζεται στην πολιτική, όχι στον στρατό. Εξαρτάται από τη μετάβαση που θα ακολουθήσει. Το Ιράν, μια χώρα 90 εκατ. ανθρώπων που ήδη βρίσκεται σε κατάρρευση υποδομών, με οικονομία σε ελεύθερη πτώση, εθνοτικές ρωγμές υπό πίεση, εκατομμύρια ένοπλους υποστηρικτές του καθεστώτος αντιμέτωπους με μια υπαρξιακή επιλογή και μια αντιπολίτευση της διασποράς με εμβέλεια στα μέσα αλλά χωρίς επιχειρησιακό βάθος, είτε θα πετύχει μια δημοκρατική μετάβαση είτε θα γίνει αποτυχημένο κράτος. Οι ώρες προετοιμασίας μετρούν το περιθώριο ανάμεσα σε αυτές τις δύο εκβάσεις.

Το Ιράν διαφέρει από το Ιράκ. Διαθέτει το πολιτισμικό βάθος, τον μορφωμένο πληθυσμό και την οργανική κοινωνία των πολιτών που μπορούν να στηρίξουν τη δημοκρατία. Όμως το παράθυρο ανάμεσα στην κατάρρευση του καθεστώτος και στην αποτυχία του κράτους κλείνει γρήγορα. Κάθε σύσταση του παρόντος κειμένου, συμπεριλαμβανομένων της ανθρωπιστικής ανάπτυξης, της συγκρότησης του NRC, της κατάληψης των ραδιοτηλεοπτικών υποδομών, της θωράκισης της εσωτερικής ασφάλειας, της ενεργειακής σταθεροποίησης, του εθνοτικού συνδέσμου, των πλαισίων αμνηστίας και της συμπεριληπτικής ηγεσίας, πρέπει να καταστεί επιχειρησιακή προτού εκπνεύσει η διοικητική εξουσία του καθεστώτος.

Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να ανατρέψουν την Ισλαμική Δημοκρατία. Η πρώτη ημέρα το απάντησε. Το ερώτημα είναι αν η Ουάσιγκτον διαθέτει τη στρατηγική πειθαρχία για να διαχειριστεί αυτό που ακολουθεί. Η Ουάσιγκτον απαντά σε αυτό το ερώτημα τώρα.

Gregg Roman Εκτελεστικός Διευθυντής Φόρουμ της Μέσης Ανατολής 28 Φεβρουαρίου 2026