Αν η Σομαλιλάνδη πρέπει να επιστρέψει στη Σομαλία, γιατί όχι και το Τζιμπουτί
Στην πραγματικότητα, η αυτοδιοίκηση της Σομαλιλάνδης είναι το καλύτερο που συνέβη ποτέ στο Τζιμπουτί.
Ο Μάικλ Ρούμπιν ειδικεύεται στο Ιράν, την Τουρκία και το Κέρας της Αφρικής. Στη σταδιοδρομία του περιλαμβάνεται θητεία ως αξιωματούχου του Πενταγώνου, με εμπειρία πεδίου στο Ιράν, την Υεμένη και το Ιράκ, καθώς και επαφές με τους Ταλιμπάν πριν από την 11η Σεπτεμβρίου. Ο κ. Ρούμπιν έχει επίσης συμβάλει στη στρατιωτική εκπαίδευση, διδάσκοντας μονάδες του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού και των Πεζοναυτών σχετικά με τις περιφερειακές συγκρούσεις και την τρομοκρατία. Το επιστημονικό του έργο περιλαμβάνει αρκετές σημαντικές εκδόσεις, όπως τα «Dancing with the Devil» και «Eternal Iran». Ο Ρούμπιν απέκτησε διδακτορικό και μεταπτυχιακό στην Ιστορία, καθώς και πτυχίο (B.S.) στη Βιολογία, από το Πανεπιστήμιο Γέιλ.
Μιλώντας σε συγκέντρωση στο Γιανγκστάουν του Οχάιο, στις 12 Οκτωβρίου 2026, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη Σομαλιλάνδη «μια εντελώς διαφορετική χώρα». Ηταν μια σκόπιμη τοποθέτηση και άμεσο αποτέλεσμα των πολιτικών εξελίξεων υπό τον πρόεδρο της Σομαλιλάνδης Αμπντιραχμάν Μοχάμεντ Αμπντουλάχι «Ίρο».
Στο παρασκήνιο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αντιστέκεται στις εκκλήσεις του Κογκρέσου για αναπροσαρμογή της αμερικανικής πολιτικής. Ο Ερβιν Μασίνγκα (Ervin Massinga), πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Αιθιοπία, προέτρεψε τους Αφρικανούς να αγνοήσουν τις δηλώσεις του Τραμπ. Τον Μάιο του 2026, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπέβαλε την προβλεπόμενη «Έκθεση προς το Κογκρέσο για πιθανούς τομείς βελτιωμένης εμπλοκής των Ηνωμένων Πολιτειών με τη Σομαλιλάνδη». Η έκθεση επέμεινε στην πολιτική της «Μίας Σομαλίας» του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Σομαλίας, η οποία περιλαμβάνει την περιοχή της Σομαλιλάνδης», ανέφερε.
Στις 22 Οκτωβρίου 2026, ο υπουργός Εξωτερικών του Τζιμπουτί Αμπντουλκαντέρ Χουσεΐν Ομάρ συναντήθηκε με τον Κινέζο ομόλογό του Ουάνγκ Γι στο Πεκίνο και εξέδωσαν κοινό ανακοινωθέν που επιβεβαίωνε την αναγνώριση από την Κίνα της εδαφικής ακεραιότητας της Σομαλίας.
Νομικά, το Πεκίνο σφάλλει. Ακόμη και η Αφρικανική Ένωση αναγνώρισε ότι, κατά γράμμα του καταστατικού της χάρτη, η υπόθεση ανεξαρτησίας της Σομαλιλάνδης είναι ισχυρή. «Το γεγονός ότι η “ένωση μεταξύ Σομαλιλάνδης και Σομαλίας ουδέποτε επικυρώθηκε” και επίσης δυσλειτούργησε όταν τέθηκε σε εφαρμογή από το 1960 έως το 1990, καθιστά την αναζήτηση αναγνώρισης από τη Σομαλιλάνδη ιστορικά μοναδική και αυτοδικαιολογούμενη στην αφρικανική πολιτική ιστορία», κατέληγε έκθεση διερευνητικής αποστολής της Αφρικανικής Ένωσης το 2005. Οχι μόνο η ανεξαρτησία της Σομαλιλάνδης προηγήθηκε εκείνης της Σομαλίας, αλλά η Σομαλιλάνδη αυτοδιοικείται πλέον για περισσότερο χρόνο από όσο υπήρξε ποτέ τμήμα της αποτυχημένης σομαλικής συνομοσπονδίας.
Ο πυρήνας του επιχειρήματος του Μογκαντίσου και των συμμάχων του στο Πεκίνο, την Αγκυρα και τη Ντόχα είναι ότι η Σομαλιλάνδη είναι παράνομη επειδή αποτελεί αποικιακό μόρφωμα που αποσπάστηκε από τη Σομαλία από τις αποικιακές δυνάμεις. Αυτό, φυσικά, συνιστά ιστορικό αναλφαβητισμό. Πριν από την άφιξη των Γάλλων, των Βρετανών και των Ιταλών στο Κέρας της Αφρικής, η περιοχή ήταν εξίσου διαιρεμένη. Το αιγυπτιακό χεδιβάτο, το ίδιο υποτελές στους Οθωμανούς, έλεγχε μεγάλο μέρος της σημερινής δυτικής ακτής της Σομαλιλάνδης, ενώ φύλαρχοι έλεγχαν την υπόλοιπη Σομαλιλάνδη, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών των Ντουλμπαχάντε. Σουλτανάτα των Αφάρ όπως η Αούσα, η Ταντζουρά, η Ραχέιτα, η Γκομπάαντ και το Μπιρού υπήρχαν στο σημερινό Τζιμπουτί και σε γειτονικές περιοχές της Αιθιοπίας. Το Σουλτανάτο των Ματζερτίν έλεγχε την Πουντλάνδη, ενώ το Σουλτανάτο του Χόμπιο έλεγχε την περιοχή μεταξύ της σημερινής Πουντλάνδης και του Μογκαντίσου. Το Σουλτανάτο των Γκελέντι και το Ιμαμάτο των Χιράαμπ έλεγχαν την ακτή νότια του Μογκαντίσου. Η ιδέα ότι η Σομαλία ήταν ενιαία πριν από την αποτυχημένη ένωση ιταλικής και βρετανικής Σομαλιλάνδης είναι φαντασίωση.
Αν όμως το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών και η Villa Somalia συμφωνούν ότι ο αποχωρισμός της Σομαλιλάνδης από τη Σομαλία είναι άκυρος, γιατί να μην απαιτήσουν και από το Τζιμπουτί να επανενταχθεί στη Σομαλία;
Σκεφτείτε την προέλευση του Τζιμπουτί: το 1862, το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών υπέγραψε συνθήκη με επισκέπτες φυλάρχους των Αφάρ για την πώληση του μικροσκοπικού λιμανιού του Ομπόκ στους Γάλλους. Παρέμεινε μια αδιάφορη γωνιά για δύο δεκαετίες, αλλά, αφού οι Βρετανοί αρνήθηκαν να εφοδιάσουν με άνθρακα γαλλικά πολεμικά πλοία στο βρετανικό λιμάνι του Αϊντεν, με φόντο τον Σινογαλλικό Πόλεμο του 1883–85, το Παρίσι αποφάσισε να μετατρέψει τη μικρή αποικία σε σταθμό ανεφοδιασμού με άνθρακα. Το 1884, η γαλλική κυβέρνηση διόρισε τον Λεόνς Λαγκάρντ (Léonce Lagarde) διοικητή του Ομπόκ. Εκείνος προχώρησε στην υπογραφή συνθηκών προτεκτοράτου με τους σουλτάνους της Ταντζουρά και της Γκομπάαντ, καθώς και με τις φυλές των Γκανταμπούρσι και των Ίσα. Καθώς ο Λαγκάρντ εδραίωνε τον έλεγχο σε μια σομαλική περιοχή, οι Βρετανοί ύφαιναν ένα παρόμοιο δίκτυο συμφωνιών νοτιότερα, για να δημιουργήσουν τη Βρετανική Σομαλιλάνδη. Το 1888, ο Λαγκάρντ ίδρυσε την πόλη του Τζιμπουτί στον Κόλπο της Ταντζουρά, για να εκμεταλλευτεί ένα φυσικό λιμάνι, και στη συνέχεια υπέγραψε συμφωνία για τον καθορισμό των συνόρων με τη Βρετανική Σομαλιλάνδη. Μόνο αργότερα έφτασαν οι Ιταλοί και άρχισαν να εγκαθιστούν φυλάκια νοτιότερα, ενοποιώντας τα τελικά στην Ιταλική Σομαλιλάνδη.
Το να απαιτείται η επανένταξη της Σομαλιλάνδης στη Σομαλία είναι παράδοξο με κάθε κριτήριο. Η Σομαλιλάνδη διασφαλίζει την επικράτειά της, διεξάγει τακτικές εκλογές και συγκεντρώνει τα έσοδά της. Ο έλεγχος της Αλ Σαμπάμπ αυξάνεται· κυριαρχεί στο Μογκαντίσου και ασκεί περισσότερες κυβερνητικές λειτουργίες από την κατ’ όνομα κυβέρνηση. Η Transparency International κατατάσσει τη Σομαλία μαζί με το Νότιο Σουδάν ως την πιο διεφθαρμένη χώρα στον κόσμο. Κανένας Σομαλιλανδός δεν θα θέσει τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και την περιουσία του υπό τον έλεγχο μιας μη εκλεγμένης κυβέρνησης που δεν σέβεται το κράτος δικαίου.
Το να ταξιδεύει ο υπουργός Εξωτερικών του Τζιμπουτί στην Κίνα, μια χώρα στην οποία η κυβέρνησή του έχει σε μεγάλο βαθμό εκχωρήσει την κυριαρχία του Τζιμπουτί, και να απαιτεί την επανένταξη της Σομαλιλάνδης στη Σομαλία είναι ακόμη πιο παράδοξο, αν αναλογιστεί κανείς πόσο τεχνητό είναι το ίδιο το Τζιμπουτί. Οι Σομαλοί εθνικιστές θα είχαν δίκιο να ρωτήσουν γιατί πρέπει να απεμπολήσουν τα δικαιώματά τους επειδή ένας ασήμαντος σεΐχης δέχθηκε 10.000 τάλιρα από τη Γαλλία πριν από σχεδόν 150 χρόνια. Αν η απάντηση είναι ότι το απαραβίαστο των συμφωνιών έχει σημασία, τότε το ίδιο ισχύει και για τις συμφωνίες της Σομαλιλάνδης. Στην πραγματικότητα, το Τζιμπουτί υπονομεύει τις προσδοκίες της Σομαλιλάνδης επειδή φοβάται τον ανταγωνισμό με το δικό του λιμάνι.
Ο πρόεδρος του Τζιμπουτί Ισμαήλ Ομάρ Γκελέ, ωστόσο, κάνει λάθος υπολογισμό. Η αυτοδιοίκηση της Σομαλιλάνδης είναι το καλύτερο που συνέβη ποτέ στο Τζιμπουτί. Το Τζιμπουτί επωφελήθηκε από την ασφάλεια που παρείχε η Σομαλιλάνδη. Το να ελέγχει το Μογκαντίσου την πλευρά της Σομαλιλάνδης στα σύνορα του Τζιμπουτί, ενώ η Ερυθραία λυμαίνεται το Τζιμπουτί από τον βορρά, θα τερμάτιζε εν μία νυκτί την ευημερία που απολαμβάνει το Τζιμπουτί. Για χάρη της χώρας τους, ο Γκελέ και ο Αμπντουλκαντέρ θα έπρεπε να προσεύχονται να μην ευοδωθούν ποτέ οι προσπάθειές τους να υπονομεύσουν τη Σομαλιλάνδη.