Έγινε ο Ρέζα Παχλαβί η αντιπολίτευση της ιρανικής αντιπολίτευσης;

Η πολιτική δραστηριότητα του πρώην διαδόχου του θρόνου του Ιράν Ρέζα Παχλαβί έχει οδηγήσει πολλούς Ιρανούς φιλοδημοκρατικούς ακτιβιστές να αναρωτιούνται αν η Ισλαμική Δημοκρατία χειραγωγεί τον Παχλαβί και τους οπαδούς του, ώστε να σπείρει διχόνοια στο εσωτερικό της αντιπολίτευσης. Η πρόσφατη απόφαση της εφαρμογής κοινωνικής δικτύωσης X να εμφανίζει τη χώρα προέλευσης των χρηστών της ενισχύει αυτές τις υποψίες.

Οι περισσότεροι Ιρανοί είναι υποχρεωμένοι να χρησιμοποιούν VPN για να παρακάμπτουν τους λογοκριτές του καθεστώτος, ενώ λογαριασμοί που λειτουργούν από το καθεστώς χρησιμοποιούν «λευκές κάρτες SIM» για να παρακάμπτουν τη λογοκρισία. Οι φιλοπαχλαβικοί λογαριασμοί του καθεστώτος, τους οποίους το X αποκάλυψε ότι βρίσκονται στο Ιράν, ενισχύουν τη δημοτικότητα του Παχλαβί, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούν ένα τοξικό περιβάλλον στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέσω της παρενόχλησης όσων δεν είναι μοναρχικοί.

Ένα από τα βασικά μηνύματα που προωθούν αυτοί οι λογαριασμοί είναι ότι ο Παχλαβί αποτελεί τη μοναδική εναλλακτική απέναντι στην Ισλαμική Δημοκρατία και ότι κανείς άλλος δεν είναι άξιος εμπιστοσύνης. Χρησιμοποιούν αυτή την τακτική για να επιτίθενται σε κάθε πρόσωπο που επιδεικνύει πραγματικές ικανότητες. Ο κυβερνοστρατός στόχευσε, για παράδειγμα, τον Ιρανό ακτιβιστή της αντιπολίτευσης Χαμέντ Εσμαϊλιόν (Hamed Esmaeilion), αφότου εκείνος οργάνωσε στο Βερολίνο αντικαθεστωτική διαδήλωση δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων, στο απόγειο της εξέγερσης «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία».

Οι πραγματικοί διαδικτυακοί υποστηρικτές του Παχλαβί έχουν, συνειδητά και ασυνείδητα, συνδράμει την εκστρατεία του καθεστώτος, επιδιδόμενοι σε παρόμοιες επιθέσεις όχι μόνο κατά του Εσμαϊλιόν αλλά και κατά άλλων εξέχοντων αντιφρονούντων, όπως η κάτοχος του Νόμπελ Ειρήνης Ναργκές Μοχαμαντί, η δημοσιογράφος Μασίχ Αλινετζάντ και ο ράπερ Τουμάζ Σαλεχί. Ο επικεφαλής σύμβουλος του Παχλαβί, Αμίρ Ετεμαντί (Amir Etemadi), προωθεί την κακοποίηση και στοχοποίηση μη μοναρχικών αντιφρονούντων και δημοσιογράφων, χαρακτηρίζοντάς τους «αριστεριστές», «αποσχιστές» και «τρομοκράτες», ώστε να υποδαυλίσει το μένος εναντίον τους.

Η ικανότητα του καθεστώτος να χειραγωγεί τον Παχλαβί δεν θα έπρεπε να προκαλεί έκπληξη. Ο πρωτότοκος γιος του τελευταίου σάχη δεν είναι γνωστός ούτε για ηγετικές ικανότητες ούτε για προσοχή στη λεπτομέρεια. Ο πρώην επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών του καθεστώτος Αλί Φαλαχιάν φέρεται να είχε δηλώσει πριν από χρόνια ότι ο Παχλαβί ήταν «πιο χρήσιμος στην Ισλαμική Δημοκρατία ζωντανός παρά νεκρός».

Παρότι στερείται ηγετικών ή οργανωτικών ικανοτήτων, το προφίλ του Παχλαβί έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια, λόγω της νοσταλγίας για το προεπαναστατικό Ιράν, της προβολής του από περσόφωνα μέσα ενημέρωσης όπως το Iran International, καθώς και κυβερνοεκστρατειών που, σύμφωνα με πληροφορίες, υποστηρίζονται από το Ισραήλ και ανακηρύσσουν τον Παχλαβί «ηγέτη» της ιρανικής αντιπολίτευσης, ακόμη και επόμενο σάχη.

Επί σειρά ετών υπέρμαχος της ανεκτικότητας, ο Παχλαβί εγκατέλειψε την πολιτική του ατζέντα —δημοκρατία και ελευθερία για όλους τους Ιρανούς— μετά την αποχώρησή του από τον αντιπολιτευτικό Συνασπισμό του Τζορτζτάουν, κατά τη διάρκεια της εξέγερσης «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία». Αφού απέρριψε την έννοια της ενότητας και της δημοκρατίας, ο Παχλαβί αυτοανακηρύσσεται πλέον «πατέρας» όλων των Ιρανών.

Η αδυναμία ή η απροθυμία του Παχλαβί να ελέγξει τους οπαδούς του δεν έχει στρέψει μόνο ένα μέρος του φιλοδημοκρατικού κινήματος εναντίον του, αλλά έχει οδηγήσει και το ίδιο το μοναρχικό κίνημα σε εσωτερική αντιπαράθεση, καθώς πολλοί από τους παραδοσιακούς, συνταγματικούς μοναρχικούς δυσανασχετούν με τον έλεγχο που ασκούν οι νεότεροι σύμβουλοι στον Παχλαβί και με την επίδρασή τους στη δημόσια εικόνα του ονόματος Παχλαβί.

Ο Παχλαβί καυχήθηκε επίσης για τις μυστικές επαφές του με αξιωματούχους του καθεστώτος που τον υποστηρίζουν, μεταξύ των οποίων και μέλη του Σώματος Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Η φιλοπαχλαβική κυβερνοεκστρατεία του καθεστώτος και οι ισχυρισμοί του Παχλαβί για τις επαφές του με τους Φρουρούς της Επανάστασης γεννούν σημαντικά ερωτήματα: Πρόκειται για γνήσιους υποστηρικτές εντός του καθεστώτος, έτοιμους να αυτομολήσουν, ή κάποιοι είναι εμφυτευμένοι άνθρωποι του καθεστώτος που επιδιώκουν να εξαπατήσουν τον Παχλαβί ώστε να υπονομεύσουν την υπόλοιπη αντιπολίτευση; Με άλλα λόγια, η αποκάλυψη των κυβερνοδραστηριοτήτων του καθεστώτος και των προσπαθειών του να προσεταιριστεί ορισμένους μοναρχικούς γεννά το ερώτημα ποιος προσεταιρίζεται ποιον.

Ορισμένοι από τους αντιπάλους του καθεστώτος, μεταξύ των οποίων και εξέχουσες προσωπικότητες εντός του Ιράν, αντιλαμβάνονται πλέον ότι το παχλαβικό κίνημα έχει μεταμορφωθεί, όπως δήλωσε πρόσφατα η Ναργκές Μοχαμαντί, στην «αντιπολίτευση ενάντια στην αντιπολίτευση». Αρκετοί αντιφρονούντες αρνούνται να συνεργαστούν με τους μοναρχικούς, επειδή θεωρούν ότι οι μοναρχικοί έχουν καταστεί απειλή για την ασφάλειά τους.

Ο Παχλαβί έχει επιμείνει ακόμη περισσότερο στους συμβούλους του, παρά τη δυσφορία άλλων γι’ αυτούς. Η Ισλαμική Δημοκρατία εκμεταλλεύτηκε την κατάσταση ακολουθώντας το ρητό του Βλαντίμιρ Λένιν, ιδρυτή της Σοβιετικής Ένωσης, ότι «ο καλύτερος τρόπος να ελέγξουμε την αντιπολίτευση είναι να ηγηθούμε εμείς οι ίδιοι».

Η αποστασιοποιημένη στάση της κυβέρνησης Τραμπ υπήρξε συνετή. Πρόσφατη ανάρτηση στο X από τον περσόφωνο ιστότοπο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ότι «όπως έχει πει ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, στους Ιρανούς εναπόκειται να επιλέξουν τους δικούς τους ηγέτες». Η ανάρτηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δέχθηκε στα σχόλιά της αντιδράσεις από οπαδούς του Παχλαβί και, ενδεχομένως, και από τον κυβερνοστρατό του καθεστώτος. Ωστόσο, καθώς ο Παχλαβί έχει κλονιστεί, τμήματα της ισραηλινής κυβέρνησης εξακολουθούν να στηρίζουν τις δραστηριότητές του, τροφοδοτώντας τη δυσαρέσκεια στο εσωτερικό της υπόλοιπης αντιπολίτευσης.

Η αποκάλυψη από το X ότι ο κυβερνοστρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας είναι πιο εξελιγμένος απ’ όσο ανέμεναν έως πρότινος πολλοί αναλυτές θα έπρεπε να αποτελέσει αφορμή ενδοσκόπησης τόσο για τους μοναρχικούς όσο και για τους υπόλοιπους αντιπάλους του καθεστώτος, ως προς το πώς το καθεστώς σπέρνει τη διχόνοια και ως προς το αν η τυφλή αφοσίωση σε οποιοδήποτε συγκεκριμένο πρόσωπο έχει εμποδίσει, αντί να βοηθήσει, τις προσπάθειες για αλλαγή καθεστώτος.