Θα προκαλέσει η ενεργειακή συμφωνία Τουρκίας-Κίνας αμερικανικά αντίποινα όπως η αγορά των ρωσικών S-400;
Η Άγκυρα οφείλει να απαιτήσει σταθερή χρηματοδότηση και σαφείς προθεσμίες, και να διατηρήσει υπό τουρκικό έλεγχο τις ευαίσθητες υποδομές.

Η Τουρκία φιλοδοξεί να αναπτύξει βιώσιμη ενέργεια με κινεζική χρηματοδότηση. Το ερώτημα στο οποίο καλείται να απαντήσει ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι αν ο εναγκαλισμός του με την κινεζική τεχνολογία θα επαναλάβει το μοτίβο της στροφής του προς τα ρωσικά αμυντικά συστήματα, το οποίο οδήγησε την αμερικανική κυβέρνηση να αποβάλει την Τουρκία από το πρόγραμμα του μαχητικού F-35 Joint Strike Fighter.
Παρότι ατελής, η αναλογία με την απόκτηση των ρωσικών οπλικών συστημάτων S-400 από την Τουρκία παραμένει δελεαστική. Η ιδιοκτησία του ηλεκτρικού δικτύου μιας χώρας μπορεί να εγείρει ζητήματα ασφαλείας και η προτεινόμενη επένδυση περιλαμβάνει υποδομές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Αν και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει τηρήσει στάση υποχωρητικότητας απέναντι στον Ερντογάν, ο Τούρκος ηγέτης δύσκολα θα βρει ανάλογη γενναιοδωρία είτε σε ένα Κογκρέσο υπό δημοκρατική ηγεσία είτε στον διάδοχο του Τραμπ.
Στην 31η Διάσκεψη των Μερών της Σύμβασης-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή, που πραγματοποιήθηκε στην Αττάλεια στις 12 Νοεμβρίου 2026, ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ ανακοίνωσε προκαταρκτική συμφωνία με την Εθνική Υπηρεσία Ενέργειας της Κίνας, βάσει της οποίας η Κίνα θα επενδύσει 15 δισ. δολάρια σε αποθήκευση ενέργειας, σε 4.000 μεγαβάτ υποδομών μεταφοράς και σε 7.000 μεγαβάτ ηλιακής και αιολικής ισχύος. Ο Μπαϊρακτάρ είπε ότι η συνεργασία θα μπορούσε να φέρει τεχνολογία και παραγωγή ανεμογεννητριών στην Τουρκία.
Αυτό θα μπορούσε να ενισχύσει την τουρκική μεταποίηση και να μειώσει την ανάγκη της χώρας για ξένα καύσιμα. Ωστόσο, καμία από τις δύο πλευρές δεν γνωστοποίησε τοποθεσίες, σχέδια χρηματοδότησης ή ημερομηνίες ολοκλήρωσης. Δεν είναι σαφές πόσο ρίσκο θα αναλάβουν οι Τούρκοι εταίροι, οι Κινέζοι χρηματοδότες ή οι πολίτες σε περίπτωση καθυστερήσεων ή υπερβάσεων κόστους.
Η Τουρκία έχει λόγους να περιμένει. Το 2024, η κινεζική κατασκευάστρια ηλεκτρικών οχημάτων BYD (Build Your Dreams) αποκάλυψε προθέσεις να κατασκευάσει εργοστάσιο ύψους 1 δισ. δολαρίων στη Μανίσα, στη δυτική Τουρκία, με ετήσια παραγωγική δυναμικότητα 150.000 οχημάτων. Ως τα μέσα του 2026, οι εργασίες δεν είχαν ξεκινήσει. Σύμφωνα με στέλεχος της BYD, η εταιρεία έθεσε το έργο σε αναμονή αφότου οι τουρκικές αρχές απέκλεισαν την πρόσβασή της σε κίνητρα, λόγω των καθυστερήσεων.
Επικαλούμενος πιθανές ανησυχίες ασφαλείας, ο Τραμπ εξέδωσε τον Αύγουστο του 2026 διάταγμα για να εξεταστεί η τεχνολογία ξένης προέλευσης στο αμερικανικό ηλεκτρικό δίκτυο. Η Τουρκία δεν διέπεται από αυτό το διάταγμα, είναι όμως προειδοποίηση, καθώς οι αμερικανικές αρχές ανησυχούν ολοένα περισσότερο για τις στρατηγικές προθέσεις της Κίνας και για τον γενικότερο προσανατολισμό της Τουρκίας.
Εδώ ακριβώς η προσωπική σχέση του Ερντογάν με τον Τραμπ θα αποδειχθεί λιγότερο ασπίδα απ’ όσο δείχνει. Αν και ο Τραμπ έχει πει ότι θέλει να αρθούν οι κυρώσεις κατά της Τουρκίας και εμφανίστηκε ανοιχτός στην πώληση F-35, δεν έχει την εξουσία να υποχρεώσει το Κογκρέσο να συμμορφωθεί.
Μια μελλοντική κυβέρνηση θα μπορούσε να υιοθετήσει σκληρότερη γραμμή απέναντι στην κινεζική εμπλοκή, αν τα τελικά συμβόλαια παραχωρούν στους Κινέζους προμηθευτές τον έλεγχο ευαίσθητου λογισμικού του δικτύου, πρόσβαση σε επιχειρησιακά δεδομένα ή την ευθύνη συντήρησης συστημάτων που η Τουρκία δεν μπορεί εύκολα να αντικαταστήσει. Θα μπορούσε να θέσει το ζήτημα σε συνομιλίες για αμυντική τεχνολογία ή άλλα κοινά προγράμματα. Η υπομονή στην Ουάσιγκτον έχει ήδη εξαντληθεί λόγω της προβληματικής σχέσης της Τουρκίας με τον κινεζικό κολοσσό κινητής τηλεφωνίας Huawei, τον οποίο οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες θεωρούν ότι ενέχει κίνδυνο κατασκοπείας.
Ακόμη και χωρίς κυρώσεις, μια νέα διαφωνία θα μπορούσε να καθυστερήσει εγκρίσεις και να επιβαρύνει περαιτέρω μια σχέση που ήδη βαρύνεται από χρόνια αμυντικών τριβών. Ο πραγματικός κίνδυνος θα εξαρτηθεί από τα συμβόλαια που θα υπογράψει η Τουρκία.
Η Τουρκία μπορεί ακόμη να επωφεληθεί από την κινεζική τεχνογνωσία χωρίς να βάλει όλα τα αυγά στο ίδιο καλάθι. Οφείλει να επιμείνει σε σταθερή χρηματοδότηση και σαφείς προθεσμίες, να δώσει ουσιαστικό ρόλο στις τουρκικές εταιρείες, να διατηρήσει τον έλεγχο των ευαίσθητων υποδομών σε τουρκικά χέρια και να αναζητήσει ανταγωνιστικές προσφορές από την Ευρώπη, τον Περσικό Κόλπο και άλλους επενδυτές.
Η επιλογή δεν είναι απλώς Πεκίνο εναντίον Ουάσιγκτον. Η Τουρκία χρειάζεται περισσότερη ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και η Κίνα βρίσκεται σε καλή θέση να συμβάλει σε αυτό. Ωστόσο, ο Ερντογάν θα πρέπει να αντιμετωπίσει το επεισόδιο των S-400 ως υπενθύμιση ότι ορισμένες αποφάσεις έχουν συνέπειες που διαρκούν περισσότερο από οποιαδήποτε αμερικανική προεδρία. Η εμπειρία της BYD θα πρέπει να λειτουργήσει ως προειδοποίηση ότι η Κίνα είναι ενίοτε ταχύτερη στις υποσχέσεις από ό,τι στην υλοποίηση.
Αν η Άγκυρα «κλειδώσει» τα συμβόλαια και διαφυλάξει τη δυνατότητά της να επιλέγει εταίρους, η ενεργειακή συμφωνία θα μπορούσε να ενισχύσει το μέλλον της. Αν παρακάμψει αυτά τα ερωτήματα, η σημερινή ανακοίνωση πράσινων επενδύσεων κινδυνεύει να γίνει ο αυριανός διπλωματικός πονοκέφαλος.