Οι τουρκικές απειλές και η γαλλική εμπλοκή στον Great Sea Interconnector δημιουργούν επικίνδυνο προηγούμενο
Η Άγκυρα αντιδρά σε δραστηριότητες που θεωρεί ότι θίγουν τα συμφέροντά της και αντιβαίνουν στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Ο Christos Konstantinidis είναι δημοσιογράφος, αρχισυντάκτης του Geopolitico.gr, συνιδιοκτήτης του PontosVoice.com και μέλος του International Institute of Strategy.

Ο Great Sea Interconnector, το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, έχει εξελιχθεί σε διπλωματικό θρίλερ. Η αντιπαράθεση ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2024, όταν το ιταλικό ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume πραγματοποιούσε έρευνες βυθού νοτίως της Κάσου. Η Αγκυρα έστειλε πέντε πολεμικά πλοία και αμφισβήτησε την ελληνική δικαιοδοσία, επιχειρώντας να επιβάλει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο για τις θαλάσσιες ζώνες. Η Αθήνα υποστήριξε ότι οι προγραμματισμένες εργασίες είχαν ολοκληρωθεί, ενώ η Αγκυρα ισχυρίστηκε ότι οι έρευνες είχαν διεξαχθεί σε συνεννόηση μαζί της.
Οι αντιδράσεις άσκησαν πίεση στην κυβέρνηση. Ακόμη και πρώην σύμβουλος του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη παραδέχθηκε, δύο χρόνια αργότερα, ότι είχε δημιουργηθεί αρνητικό προηγούμενο ως προς την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων. Το έργο αντιμετώπισε καθυστερήσεις το 2025, οι οποίες αποδόθηκαν σε οικονομικούς, ρυθμιστικούς και γεωπολιτικούς παράγοντες, όμως πάνω απ’ όλα δέσποζε η τουρκική πρόκληση.
Η Ελλάδα αποφάσισε να προχωρήσει, βάζοντας τη Γαλλία στο κάδρο, ώστε να υπερκεράσει τα εμπόδια που έθετε η Αγκυρα. Ετσι, στις 5 Αυγούστου 2026, η γαλλική εταιρεία Meridiam συμφώνησε να αποκτήσει ποσοστό 66% του Great Sea Interconnector από τον Ανεξάρτητο Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας της Ελλάδας, εξέλιξη για την οποία η Τουρκία διατύπωσε απειλές στρατιωτικής σύγκρουσης. Στις 6 Νοεμβρίου, η Ελλάδα εξέδωσε ναυτιλιακή αγγελία (NAVTEX), με την οποία γνωστοποιούσε ότι το γαλλικό σκάφος Abeille Marengo θα πραγματοποιούσε νέες έρευνες.
Στις 5 Νοεμβρίου, ωστόσο, πέντε ημέρες πριν από τον απόπλου του σκάφους, η Γαλλία απέστειλε ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία, ενημερώνοντάς την για τις προγραμματισμένες εργασίες. Η Αγκυρα, όμως, υποστήριξε ότι είχε χορηγήσει άδεια, επιχειρώντας να παρουσιαστεί ως η αρμόδια αρχή για την έγκριση των ερευνών. Η Αθήνα απέρριψε τον ισχυρισμό, επιμένοντας ότι μόνο η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν την αρμοδιότητα να εκδίδουν άδειες, και ότι ο όρος «γνωστοποίηση» έχει διαφορετικό νόημα από την «άδεια».
«Η Τουρκία επιχειρεί, με πλάγιους τρόπους, να επιφέρει μια μορφή νομιμοποίησης και διεθνούς αναγνώρισης του νομικά ανυπόστατου και άκυρου τουρκολιβυκού μνημονίου. Και θα χρησιμοποιήσει τώρα τη γαλλική πρωτοβουλία για να επιχειρήσει να δημιουργήσει τετελεσμένα», προειδοποίησε ο Προκόπης Παυλόπουλος, Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας μεταξύ 2015 και 2020.
Για τον πρέσβη επί τιμή Δημήτρη Καραϊτίδη, ο χαρακτηρισμός της επικοινωνίας ως «γνωστοποίησης» και όχι ως «αιτήματος για άδεια» ήταν «παραπλανητικός». «Η Τουρκία το ερμηνεύει σκοπίμως ως έμμεση αναγνώριση των παράνομων δικαιωμάτων που επιδιώκει να επιβάλει», δήλωσε ο Καραϊτίδης, πρώην σύμβουλος του πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη.
Ο Γιώργος Ανθρακεύς, ειδικός στο Ευρωπαϊκό Δίκαιο, κατηγόρησε την Αθήνα και το Παρίσι ότι διαστρεβλώνουν το δίκαιο. «Το άρθρο 79 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 καθορίζει τις διατάξεις που διέπουν την πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων. Δεν απαιτεί γνωστοποίηση οποιασδήποτε μορφής προς οποιαδήποτε χώρα. Η Ελλάδα και η Γαλλία παραβίασαν, διαστρέβλωσαν και αλλοίωσαν αυτή τη διάταξη, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο προηγούμενο που θα μπορούσε να επιτρέψει σε άλλες χώρες να παραβιάζουν, να διαστρεβλώνουν και να αλλοιώνουν την εφαρμογή της στην πράξη», είπε.
Οι δηλώσεις του αρχηγού των τουρκικών Ναυτικών Δυνάμεων επιβεβαιώνουν την ανησυχία Ελλήνων αναλυτών και πολιτικών. Ο ναύαρχος Ερτζιουμέντ Τατλίογλου (Ercüment Tatlıoğlu) εκθέτει τις στρατηγικές θέσεις της Τουρκίας και εκφράζει την αντίθεση της Αγκυρας σε δραστηριότητες που θεωρεί ότι παραβιάζουν τα συμφέροντά της στην Ανατολική Μεσόγειο και αντιβαίνουν στη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα», ένα αναθεωρητικό δόγμα που έχει διακηρύξει η κυβέρνηση Ερντογάν.
«Στην ουσία, η Αγκυρα θέλει να αναγνωριστούν με αυτόν τον τρόπο τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Μετά από ό,τι συνέβη με τον Great Sea Interconnector, δεν θα μπορούμε να κάνουμε τίποτα στο Αιγαίο χωρίς την έγκρισή της. Θέλει να εκδίδει NAVTEX, να τις προσθέτει στον φάκελό της και να τις επικαλεστεί αν το ζήτημα φτάσει σε διεθνές δικαστήριο», δήλωσε ο πρώην αξιωματικός της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών Σάββας Καλεντερίδης. Μέχρι στιγμής, η Τουρκία το έχει πετύχει σε δέκα περιπτώσεις, με την πιο πρόσφατη να αφορά το ερευνητικό σκάφος Kobi Ruegg, για την ανάπτυξη του οποίου οι Γερμανοί ζήτησαν τη συγκατάθεση της Τουρκίας.
Δημιουργείται, επομένως, ένα επικίνδυνο προηγούμενο που δεν αφορά μόνο την Ελλάδα και την Κύπρο. Οταν η Ελλάδα, μέσω της Γαλλίας, αρχίζει να προβαίνει σε τέτοιες γνωστοποιήσεις, εισάγεται μια πρακτική που δεν προβλέπεται από το Δίκαιο της Θάλασσας, το οποίο αποτελεί και μέρος του ευρωπαϊκού δικαίου. Κατά κάποιον τρόπο, ενώ οι θαλάσσιες διεκδικήσεις της Τουρκίας είναι αλλόκοτες και παράνομες, η ελληνική και, ευρύτερα, η ευρωπαϊκή ενδοτικότητα κινδυνεύει να τις μετατρέψει σε πραγματικότητα.