Η Ευρωπαϊκή Ένωση κινείται κατά της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, θα ακολουθήσουν τα κράτη μέλη;

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έκανε αυτό που η Ουάσιγκτον πιέζει εδώ και έναν χρόνο τους συμμάχους της να κάνουν. Κάλεσε τις κυβερνήσεις της Ευρώπης να αντιμετωπίσουν τη Μουσουλμανική Αδελφότητα ως ζήτημα ασφάλειας και όχι ως ιδιομορφία της εξωτερικής πολιτικής.

Στις 8 Οκτωβρίου 2026, οι ευρωβουλευτές στο Στρασβούργο υιοθέτησαν ψήφισμα που ζητεί μια στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση του «ισλαμιστικού εντρισμού» και προτρέπει τα κράτη-μέλη να αξιολογήσουν κατά πόσον πρόσωπα και οργανώσεις που συνδέονται με την Αδελφότητα θα πρέπει να ενταχθούν στον κατάλογο τρομοκρατών της Ένωσης. Το αποτέλεσμα ήταν 381 υπέρ έναντι 167 κατά, με 15 αποχές. Η Γαλλίδα ευρωβουλευτής Σελίν Ιμάρ (Céline Imart) συνέταξε το κείμενο για λογαριασμό του κεντροδεξιού Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, της μεγαλύτερης ομάδας του Σώματος, ενώ οι Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές άσκησαν έντονη πίεση υπέρ της ψηφοφορίας.

Το μέτρο έχει πολιτικό βάρος, αλλά καμία νομική ισχύ. Δεν υποχρεώνει καμία κυβέρνηση να δράσει και δεν ακολούθησε καμία απόφαση δαπανών. Οποιαδήποτε εγγραφή στον κατάλογο τρομοκρατών θα απαιτούσε απόφαση εθνικής δικαστικής ή διοικητικής αρχής και ομόφωνη στήριξη των κρατών-μελών στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκεί μεταφέρεται τώρα η μάχη.

Η κυβέρνηση Τραμπ προηγήθηκε. Η εκστρατεία της ξεκίνησε με εκτελεστικό διάταγμα τον Νοέμβριο του 2025 και, τον Ιανουάριο, τα υπουργεία Οικονομικών και Εξωτερικών χαρακτήρισαν τα αιγυπτιακά, ιορδανικά και λιβανικά παρακλάδια της Αδελφότητας, κατηγορώντας τα ότι στηρίζουν τη Χαμάς. Το σουδανικό παρακλάδι προστέθηκε τον Μάρτιο του 2026.

Στη συνέχεια, το υπουργείο Οικονομικών επεκτάθηκε και στην ίδια την Ευρώπη, επιβάλλοντας κυρώσεις τον Ιανουάριο στον εγκατεστημένο στη Βρετανία ακτιβιστή Ζάχερ Μπιράουι (Zaher Birawi) και, τον Ιούλιο, στον Μαχμούντ αλ Αμπιάρι (Mahmoud al-Abyari), τον οποίο προσδιόρισε ως γενικό γραμματέα της Γενικής Γραμματείας της Αδελφότητας, σύμφωνα με ανασκόπηση του ερευνητή αντιτρομοκρατίας Ρόμπιν Σίμκοξ (Robin Simcox). Ο Μπιράουι απορρίπτει τις κατηγορίες, ενώ ο αλ Αμπιάρι έχει απορρίψει τον χαρακτηρισμό του ως ψευδή.

Το Παρίσι κινήθηκε παράλληλα. Έπειτα από κυβερνητική έκθεση που ανατέθηκε το 2025 για την εμβέλεια της Αδελφότητας στο εσωτερικό της Γαλλίας, η Εθνοσυνέλευση ενέκρινε τον Ιανουάριο δικό της ψήφισμα, ζητώντας από την ΕΕ να εντάξει το κίνημα στον κατάλογο. Λίγες ημέρες μετά την ψηφοφορία στο Στρασβούργο, ο Μασάντ Μπούλος, ανώτερος σύμβουλος του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για αραβικές και αφρικανικές υποθέσεις, τη χαιρέτισε δημοσίως.

Οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών περιγράφουν εδώ και χρόνια το αποτύπωμα της Αδελφότητας στην ήπειρο. Μια συγκέντρωση δημόσιων εκτιμήσεων του 2023 από υπηρεσίες ασφαλείας της Αυστρίας, του Βελγίου, της Γαλλίας, της Γερμανίας, των Κάτω Χωρών, της Ισπανίας και της Σουηδίας κατέληξε σε ευρεία σύγκλιση: έναν μυστικοπαθή, ιεραρχικό εσωτερικό πυρήνα, μέλη που κρατούνται κρυφά και έναν κύκλο τυπικά ανεξάρτητων τεμενών, φιλανθρωπικών οργανώσεων, φοιτητικών ομάδων και νεολαιίστικων φορέων. Η υπηρεσία εσωτερικών πληροφοριών του γερμανικού κρατιδίου της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας αποκαλεί τη στρατηγική αυτή «ισλαμοποίηση εκ των κάτω».

Οι ίδιες υπηρεσίες, ωστόσο, έχουν αποφύγει να χαρακτηρίσουν το κίνημα τρομοκρατικό. Κανένα ευρωπαϊκό κράτος δεν το έχει εντάξει σε σχετικό κατάλογο και ο συντάκτης της συγκέντρωσης, Λορέντσο Βιντίνο (Lorenzo Vidino), το θεωρεί μη βίαιο, αν και προβληματικό. Ακόμη και ο Γάλλος υπουργός Εσωτερικών, Λοράν Νιουνιές, προειδοποίησε τους βουλευτές τον Ιανουάριο ότι η Αδελφότητα δεν είναι τρομοκρατικό κίνημα. Η απόσταση ανάμεσα στο «προβληματικό» και στο «τρομοκρατικό» είναι ακριβώς εκεί όπου θα δυσκολευτεί το Συμβούλιο. Οι εγγραφές στον κατάλογο τρομοκρατών πρέπει να αντέξουν τον δικαστικό έλεγχο και τα ευρωπαϊκά δικαστήρια έχουν ακυρώσει στο παρελθόν τέτοιες εγγραφές όταν στηρίζονταν σε δημοσιεύματα του Τύπου αντί σε αποφάσεις εθνικών αρχών.

Το χρήμα είναι το πεδίο όπου το κείμενο θα μπορούσε να έχει τον πρώιμο αντίκτυπό του. Οι ευρωβουλευτές ζητούν από την Κομισιόν να παγώσει τις επιχορηγήσεις προς ομάδες συνδεδεμένες με την Αδελφότητα και να δημοσιοποιήσει την ξένη χρηματοδότηση τέτοιων ομάδων. Ξεχωρίζουν επίσης το Forum of European Muslim Youth and Student Organizations, ένα δίκτυο με έδρα τις Βρυξέλλες που ιδρύθηκε το 1996 και εκπαιδεύει νεαρούς ακτιβιστές και εκστρατεύει κατά των διακρίσεων σε βάρος μουσουλμάνων. Το ψήφισμα ζητεί τον αποκλεισμό του Forum of European Muslim Youth and Student Organizations από τις θεσμικές συναντήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη διαγραφή του από το Transparency Register, τη βάση δεδομένων εγγεγραμμένων λομπιστών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η οργάνωση αρνείται εδώ και καιρό οποιαδήποτε σχέση με την Αδελφότητα.

Ο Τσέχος ευρωβουλευτής Τόμας Ζντεχόφσκι (Tomáš Zdechovský), εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος για τον δημοσιονομικό έλεγχο, διατύπωσε την απαίτηση με σαφήνεια ενόψει της ψηφοφορίας της 8ης Οκτωβρίου: «Πρέπει να γνωρίζουμε ποιος παίρνει χρήματα της ΕΕ, πόσα, και μέσω ποιων προγραμμάτων».

Στην Ουάσιγκτον, ορισμένοι αναλυτές βλέπουν ένα παράθυρο για διατλαντική συνεργασία. Πρόταση ενός οργανισμού μελετών ζητεί από τα υπουργεία Εξωτερικών και Οικονομικών να δημιουργήσουν έναν μόνιμο δίαυλο ανταλλαγής με τις ευρωπαϊκές αρχές για ύποπτες χρηματοροές, ηγετικά στελέχη και διαμεσολαβητές.

Οι αντιδράσεις προήλθαν κυρίως από τους Σοσιαλδημοκράτες, τους Πράσινους και την Αριστερά, ενώ η κεντρώα ομάδα Renew στήριξε το κείμενο. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι το κείμενο εκτείνεται πολύ πέρα από την Αδελφότητα, αγγίζοντας ευρύτερα μουσουλμανικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οργανώσεις κατά του ρατσισμού. Ο Μαλτέζος ευρωβουλευτής των Εργατικών Άλεξ Άτζιους Σαλίμπα (Alex Agius Saliba) υποστήριξε ότι, αν και το ψήφισμα φέρει το όνομα της Αδελφότητας, το περιεχόμενό του εκτείνεται σε ένα πολύ ευρύτερο φάσμα ισλαμικών ενώσεων. Ένα άρθρο γνώμης παρουσίασε την ψηφοφορία ως απόδειξη ότι η ευρωπαϊκή κεντροδεξιά μετατοπίζεται προς την άκρα δεξιά σε ζητήματα που αφορούν μουσουλμάνους.

Η Ιμάρ επιχείρησε να απαντήσει σε αυτή την κατηγορία, επιμένοντας ότι η θρησκευτική πίστη και η πολιτική ιδεολογία πρέπει να διαχωρίζονται. Η Βελγίδα ευρωβουλευτής Ασίτα Κάνκο (Assita Kanko), από την ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών, ανέπτυξε παρόμοιο επιχείρημα, υποστηρίζοντας ότι η αντίθεση στον πολιτικό ισλαμισμό προστατεύει τους απλούς μουσουλμάνους από φονταμενταλιστικές πιέσεις, αντί να τους στοχοποιεί.

Η συμβουλή του Σίμκοξ προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ξεκινά από τις υπηρεσίες πληροφοριών. Οι υπηρεσίες ασφαλείας κάθε χώρας, υποστηρίζει, οφείλουν να εξακριβώσουν ποιοι ανήκουν στο δίκτυο της Αδελφότητας στο εσωτερικό τους και να μεταβιβάσουν αυτή την εικόνα στους γείτονές τους και στην Ουάσιγκτον. Οι φιλανθρωπικές οργανώσεις που λειτουργούν ως βιτρίνες για τη χρηματοδότηση της Χαμάς πρέπει να κλείσουν. Για την πολύ μεγαλύτερη ομάδα ακτιβιστών που δεν παραβιάζουν αντιτρομοκρατικούς νόμους, ζητεί ξεχωριστό σχέδιο για την αντιμετώπιση του μηνύματος και της στρατολόγησής τους.

Αυτό το τελευταίο σημείο μπορεί να έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Η Ευρώπη πέρασε δύο δεκαετίες συζητώντας αν η Αδελφότητα είναι τρομοκρατικό κίνημα, μια συζήτηση που τα στοιχεία δεν έλυσαν ποτέ οριστικά. Ένα πιο απαντήσιμο ερώτημα είναι αν φορείς συνδεδεμένοι με την Αδελφότητα θα πρέπει να αντλούν δημόσιο χρήμα και να απολαμβάνουν προνομιακή πρόσβαση στους θεσμούς που επιδιώκουν να επηρεάσουν.

Το Στρασβούργο έδωσε την απάντησή του. Το αν οι 27 κυβερνήσεις που ελέγχουν τόσο το πορτοφόλι όσο και τον κατάλογο τρομοκρατών θα συμφωνήσουν να κλείσουν αυτή την πόρτα είναι εντελώς άλλο ζήτημα.