Πού βρίσκεται η διαθήκη του Αλί Χαμενεΐ
Οι αξιωματούχοι δεν έχουν εξηγήσει γιατί η διαθήκη δεν έχει δημοσιοποιηθεί, υποστηρίζοντας ότι την έχουν οι γιοι του, όμως είναι απίθανο να υπάρχει ένα μόνο αντίγραφο.
Ο Πότκιν Αζαρμεχρ (Potkin Azarmehr) είναι Βρετανός ερευνητικός δημοσιογράφος και σκηνοθέτης ντοκιμαντέρ, με καταγωγή από το Ιράν. Έχει αρθρογραφήσει σε διάφορα μέσα ενημέρωσης και έχει συνεργαστεί με οργανισμούς εφαρμοσμένης έρευνας πολιτικής, προσφέροντας εμπεριστατωμένη ανάλυση για τις υποθέσεις της Μέσης Ανατολής και τον ισλαμιστικό εξτρεμισμό στη Δύση.
Παράλληλα με το μυστήριο γύρω από την εξαφάνιση από το δημόσιο προσκήνιο του κατ’ όνομα ανώτατου ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, παραμένουν και άλλα ερωτήματα: Πού βρίσκεται η διαθήκη του πατέρα του, του εκλιπόντος και πρώην ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ; Γιατί δεν έχει διαβαστεί δημόσια; Όταν ο αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί πέθανε το 1989, ο Αλί Χαμενεΐ διάβασε δημόσια τη διαθήκη του, 29 σελίδων. Το έγγραφο ανέπτυσσε τις απόψεις του Χομεϊνί για το πώς έπρεπε να κυβερνάται η χώρα και πώς όφειλαν να συμπεριφέρονται οι αξιωματούχοι μετά τον θάνατό του. Δικαιολογούσε επίσης την καταστολή της ιρανικής Αριστεράς, τα μέλη της οποίας σφαγιάστηκαν με εντολή του Χομεϊνί το καλοκαίρι του 1988.
Στις 5 Σεπτεμβρίου 2026, ένας Ιρανός φοιτητής ρώτησε τον δήμαρχο της Τεχεράνης Αλιρεζά Ζακανί (Alireza Zakani) πού βρίσκεται η διαθήκη του Αλί Χαμενεΐ. Ο Ζακανί, εμφανώς αμήχανος, απάντησε: «Όταν ο Ηγέτης μαρτύρησε, καταστράφηκε στο χτύπημα και η βιβλιοθήκη του. Αν η διαθήκη του ήταν εκεί και καταστράφηκε κι αυτή; Δεν γνωρίζω, πάντως επί του παρόντος δεν υπάρχει καμία γνώση για το πού βρίσκεται».
Η εξήγηση του Ζακανί δεν προσφέρει ιδιαίτερη καθησύχαση ως προς το γιατί η διαθήκη του Χαμενεΐ δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Θα ήταν επίσης εξαιρετικά απίθανο να υπάρχει μόνο ένα αντίγραφο ενός τόσο σημαντικού εγγράφου.
Οι δηλώσεις του φαίνεται επίσης να έρχονται σε αντίθεση με όσα έχει πει ο Αχμάντ Αλαμολχοντά (Ahmad Alamolhoda), μέλος της Συνέλευσης των Εμπειρογνωμόνων, του οργάνου που είναι επιφορτισμένο με την εκλογή του ανώτατου ηγέτη. Ο Αλαμολχοντά έχει σημασία και για έναν ακόμη λόγο: είναι ο ιμάμης της προσευχής της Παρασκευής στο Μασχάντ, τη γενέτειρα του Αλί Χαμενεΐ και τον τόπο ταφής του. Ο Αλαμολχοντά είχε δηλώσει ότι τη διαθήκη του Χαμενεΐ την κρατούσε ο γιος του και ότι δεν είχε ακόμη φτάσει στα χέρια του. Τουλάχιστον τρεις από τους γιους του Χαμενεΐ είναι γνωστό ότι βρίσκονται εν ζωή. Σε αντίθεση με τον Μοτζτάμπα, όλοι τους παρευρέθηκαν στην κηδεία του. Αυτό εγείρει το ερώτημα: γιατί η διαθήκη δεν έχει δημοσιοποιηθεί, αν βρίσκεται στα χέρια των επιζώντων γιων του;
Η τελευταία διαθέσιμη διαθήκη που αποδίδεται στον ίδιο τον Αλί Χαμενεΐ χρονολογείται από το 1963, όταν ήταν σπουδαστής ιεροδιδασκαλείου και αγωνιζόταν για την ανατροπή του σάχη. Ο Χαμενεΐ έγραψε εκείνη τη διαθήκη αφού οι δυνάμεις του σάχη συνέλαβαν φιλοχομεϊνικούς σπουδαστές ιεροδιδασκαλείων στην Κομ, ένα επεισόδιο από το οποίο ο Χαμενεΐ στάθηκε τυχερός και γλίτωσε. Εκείνη η ασήμαντη διαθήκη δεν περιείχε πολιτικές οδηγίες. Ο Χαμενεΐ ανέφερε ότι είχε ελάχιστα χρήματα να αφήσει πίσω του και κατονόμαζε αρκετά πρόσωπα στα οποία όφειλε χρήματα, μεταξύ αυτών τον Αλί Ακμπάρ Χασεμί Ραφσαντζανί, ο οποίος ήταν πλουσιότερος από τον Χαμενεΐ και χρηματοδοτούσε την ισλαμιστική αντιπολίτευση στον σάχη.
Ο Ραφσαντζανί επρόκειτο αργότερα να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην ανάδειξη του Χαμενεΐ σε ανώτατο ηγέτη μετά τον θάνατο του Χομεϊνί, κερδίζοντάς του τη φήμη του ανθρώπου που «χρίζει βασιλείς». Ωστόσο, ο Χαμενεΐ τον περιθωριοποίησε αργότερα σε μια διαμάχη για την εξουσία.
Η σημασία της διαθήκης θα ήταν να διαπιστωθεί αν αντιφάσκει με τις ενέργειες και τις αποφάσεις της σημερινής ηγεσίας. Ο Αχμάντ Χαταμί (Ahmad Khatami), ανώτερος κληρικός και μέλος τόσο του Συμβουλίου των Φρουρών όσο και της Συνέλευσης των Εμπειρογνωμόνων, άφησε ανοιχτό αυτό το ενδεχόμενο όταν, στις 8 Σεπτεμβρίου 2026, δήλωσε: «Δεν έχω γνώση της διαθήκης του μαρτυρήσαντος ηγέτη. Εναπόκειται στα ανώτερα στελέχη του καθεστώτος να αποφασίσουν αν θα τη δημοσιεύσουν ή όχι, εφόσον υπάρχει. Αυτό όμως που ανησυχεί ορισμένους από τους υψηλόβαθμους κληρικούς είναι ότι η διαθήκη θα μπορούσε να περιέχει υλικό που θα χρησιμοποιούσαν οι εχθροί εναντίον του σημερινού ηγέτη».
Η Ισλαμική Δημοκρατία βρίσκεται τώρα μπροστά σε μια επιλογή: είτε θα επιμείνει στη νομιμοποίηση του Μοτζτάμπα, οπότε οφείλει να προσκομίσει απόδειξη ότι ζει, είτε θα αναγνωρίσει ότι η διαθήκη του Χαμενεΐ δεν ευνοούσε τον Μοτζτάμπα ως διάδοχό του. Σε κάθε περίπτωση, η ώρα της κρίσης σε αυτή την κρίση νομιμοποίησης πλησιάζει ταχύτατα.