Η κυβέρνηση Μελόνι απαγορεύει καθολικά μπούρκα και νικάμπ στα σχολεία, οργή των ισλαμιστών

Η Ιταλία ενέκρινε πράξη νομοθετικού περιεχομένου που απαγορεύει την κάλυψη του προσώπου στα σχολεία και θέτει πλαφόν 30% στο ποσοστό των μη Ιταλών μαθητών ή των μαθητών με χαμηλή επάρκεια στην ιταλική γλώσσα στην πρώτη τάξη του δημοτικού, του γυμνασίου και του λυκείου.

Η πράξη νομοθετικού περιεχομένου, που εγκρίθηκε από το υπουργικό συμβούλιο της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι στις 24 Σεπτεμβρίου, τίθεται σε ισχύ άμεσα, αλλά πρέπει να κυρωθεί από το κοινοβούλιο εντός 60 ημερών. Οι παραβάτες που πηγαίνουν στο σχολείο φορώντας πέπλο προσώπου αντιμετωπίζουν πρόστιμα από 200 έως 1.000 ευρώ.

«Στο σχολείο πρέπει να πηγαίνετε με ακάλυπτο πρόσωπο και στην Ιταλία κανείς, στο όνομα μιας πραγματικής ή υποτιθέμενης παράδοσης, δεν μπορεί να αποφασίζει ότι μια νέα γυναίκα πρέπει να κρύβεται», δήλωσε η Μελόνι σε ετήσια συνάντηση νέων του κόμματός της, Fratelli d’Italia.

Ο νέος νόμος «απαιτεί επίσης από τους γονείς αλλοδαπών μαθητών που αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες ένταξης στο σχολικό σύστημα να μάθουν ιταλικά και απαγορεύει τις μπούρκες και τα νικάμπ στα σχολεία», είπε η Μελόνι, κατονομάζοντας ρητά στην ομιλία της τα ισλαμικά καλύμματα προσώπου.

«Πρόκειται για κανόνες κοινής λογικής – κανόνες που προφανώς εξυπηρετούν σκοπό ασφάλειας», δήλωσε η πρωθυπουργός στο τηλεοπτικό κανάλι Rai 1. «Παρόμοια μέτρα που απαγορεύουν σε ανθρώπους να εμφανίζονται στο σχολείο, στο πανεπιστήμιο ή ακόμη και σε δημόσιες υπηρεσίες με καλυμμένο πρόσωπο υπάρχουν ήδη σε όλη την Ευρώπη και ακόμη και σε αρκετές χώρες με μουσουλμανική πλειοψηφία, ακριβώς για λόγους ασφαλείας».

Η Μελόνι είπε ότι υπερηφανεύεται για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των γυναικών, σημειώνοντας: «Το βρίσκω μάλλον παράξενο που ακριβώς εκείνοι που μας κατηγορούν ότι δεν κάνουμε αρκετά για τα δικαιώματα των γυναικών … δεν βλέπουν ότι αυτό το μέτρο στην πραγματικότητα αντιμετωπίζει το ζήτημα των δικαιωμάτων των γυναικών».

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του σχολικού τομέα, οι μουσουλμάνοι αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τρίτο των αλλοδαπών μαθητών, δηλαδή περίπου 350.000 μαθητές πανελλαδικά. Σε περισσότερα από 1.000 ιταλικά σχολεία (750 σε ολοήμερα σχολεία και 250 στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση), οι μουσουλμάνοι μαθητές ξεπερνούν το 30% της χωρητικότητας της τάξης.

Η Διεθνής Αμνηστία αντιτίθεται στον νόμο, κορυφαίοι ιμάμηδες στηρίζουν την απαγόρευση

Η Διεθνής Αμνηστία καταδίκασε το νέο μέτρο ως «μεροληπτικό» και ως «άμεση απειλή για τις ελευθερίες της έκφρασης και της θρησκείας των μαθητών που φοιτούν σε ιταλικά σχολεία», καθώς και ως «παραβίαση του δικαιώματος στην εκπαίδευση που κατοχυρώνεται στο άρθρο 34 του Συντάγματος».

Ο πρόεδρος της Ιταλικής Επισκοπικής Συνόδου, καρδινάλιος Ματέο Τζούπι, που πρόσκειται στην Αριστερά, επιτέθηκε στο πλαφόν που έθεσε η Μελόνι για τα σχολεία χαρακτηρίζοντάς το «αδιανόητο». «Το να αποκαλείς όλο αυτό ένταξη είναι άλλο ένα ψέμα, ένα βολικό ψέμα για όσους ζουν από την ιδεολογία, για όσους μας κάνουν κήρυγμα από τα σαλόνια και έπειτα στέλνουν τα παιδιά τους σε σχολεία όπου το πρόβλημα αυτό δεν υπάρχει», προειδοποίησε.

Ωστόσο, ο πρόεδρος της Διάσκεψης των Ευρωπαίων Ιμάμηδων, ιμάμης Χασέν Σαλγκουμί (Hassen Chalghoumi), στήριξε τον νόμο, υποστηρίζοντας ότι το νικάμπ «υπονομεύει τον ρόλο και την αξιοπρέπεια της μουσουλμάνας» και τονίζοντας ότι η ολική κάλυψη δεν εκπροσωπεί τις αληθινές αξίες του Ισλάμ, αλλά μειώνει την αξιοπρέπεια των γυναικών και εμποδίζει την κοινωνική και εκπαιδευτική τους ένταξη.

Ο ιμάμης Νάντερ Ακάντ (Nader Akkad), σύμβουλος θρησκευτικών υποθέσεων του Μεγάλου Τζαμιού της Ρώμης, επανέλαβε ότι η μπούρκα και το νικάμπ δεν αποτελούν κορανικές επιταγές, αλλά ότι η συνιστώμενη μορφή κάλυψης είναι το «μαριανό πρότυπο», που αφήνει το πρόσωπο ακάλυπτο. Ο Ακάντ εξήγησε ότι η μπούρκα και το νικάμπ είναι εκφράσεις πολιτισμικών συνηθειών που συνδέονται με συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές.

«Τα δύο μέτρα, που αποσκοπούν στην προώθηση της ένταξης στα σχολεία μέσω της εκμάθησης της ιταλικής γλώσσας και του σεβασμού κοινών κανόνων, αξίζουν χωριστή εξέταση. Κατά τη γνώμη μου, και τα δύο είναι περισσότερο συμβολικά παρά πραγματικά αποτελεσματικά», δήλωσε στο Focus on Western Islamism (FWI) η Φλοράνς Μπερζό-Μπλακλέρ (Florence Bergeaud-Blackler), ιδρύτρια και πρόεδρος του Διατλαντικού Ινστιτούτου για τη Μελέτη των Σύγχρονων Ιδεολογιών.

«Η απαγόρευση της μπούρκας και του νικάμπ δεν θα εμποδίσει τη χρήση της χιτζάμπ, που καλύπτει τα μαλλιά και τον λαιμό αφήνοντας το πρόσωπο ορατό. Το να επικεντρώνεται η συζήτηση αποκλειστικά στο αν είναι ορατό το πρόσωπο δεν αντιμετωπίζει τα ευρύτερα ζητήματα που τίθενται, για παράδειγμα, στη Γαλλία: την ισότητα μεταξύ κοριτσιών και αγοριών και την πρώιμη κατήχηση, όταν θρησκευτικά πρότυπα σεμνότητας επιβάλλονται στα κορίτσια», εξήγησε.

«Το πλαφόν στον αριθμό των αλλοδαπών μαθητών θέτει διαφορετικό ερώτημα. Η προώθηση της εκμάθησης της γλώσσας και η αποτροπή του διαχωρισμού στα σχολεία είναι θεμιτοί στόχοι, αλλά η ιθαγένεια παραμένει περιορισμένο κριτήριο. Ο διαχωρισμός μπορεί να συμβεί και κατά μήκος εθνοτικών, πολιτισμικών και θρησκευτικών γραμμών, τις οποίες το κριτήριο αυτό αδυνατεί να αποτυπώσει», πρόσθεσε η Μπερζό-Μπλακλέρ.

Το 2021, οι Ιταλοί σοκαρίστηκαν όταν έμαθαν ότι ένα 14χρονο μουσουλμανό κορίτσι, καταγόμενο από το Μπανγκλαντές και κάτοικος Όστιας, στα παράλια της Ρώμης, ξυλοκοπούνταν συστηματικά από τη μητέρα της και τον 17χρονο αδελφό της επειδή αρνούνταν να φορέσει μπούρκα.

«Ήθελαν να φοράω μπούρκα, αλλά αρνήθηκα», είπε η έφηβη στην αστυνομία. «Ο αδελφός μου με χαστούκισε, με άρπαξε και με πέταξε στον τοίχο. Έπειτα με έσπρωξε ξανά και χτύπησα το κεφάλι μου σε ένα έπιπλο». Κατήγγειλε επίσης ότι την εξανάγκαζαν σε γάμο.

Οι ισλαμιστές απορρίπτουν την απαγόρευση της μπούρκας

Το Συμβούλιο Αμερικανοϊσλαμικών Σχέσεων (CAIR), μια αμφιλεγόμενη αμερικανική ισλαμιστική οργάνωση, καταδίκασε την απαγόρευση ως «προφανή απόπειρα στοχοποίησης και περιθωριοποίησης της μουσουλμανικής κοινότητας».

Ο ιμάμης Γιαχία Παλαβιτσίνι (Yahya Pallavicini), αντιπρόεδρος της Ιταλικής Ισλαμικής Θρησκευτικής Κοινότητας (COREIS), χαρακτήρισε την απαγόρευση «ψευδοπρόβλημα» και «πνευματική ανεντιμότητα» που στρέφεται κατά μιας μικρής μειονότητας και σημείωσε ότι «παρουσιάζει ένα ενιαίο μοντέλο κοινωνίας» που είναι «λευκής φυλετικής ανωτερότητας».

Ο ιμάμης Αλί Αμπού Σουέιμα (Ali Abu Shwaima), επικεφαλής του μεγαλύτερου τζαμιού της Λομβαρδίας, απέρριψε την απαγόρευση ως «απλή χειραγώγηση», σημειώνοντας ότι «ποτέ δεν είδε κορίτσι με μπούρκα στο σχολείο». Κάλεσε την κυβέρνηση Μελόνι να «σεβαστεί το Σύνταγμα», μετά τις δηλώσεις του προέδρου Σέρτζιο Ματαρέλα.

Ωστόσο, ο Ματαρέλα υπογράμμισε τη συνταγματική αξία του συμπεριληπτικού και ανοιχτού σχολείου, ζητώντας να αποφεύγονται εμπόδια και φραγμοί που θα μπορούσαν να περιορίσουν την πρόσβαση ή την εκπαιδευτική πρόοδο, σε μια διπλωματική επίπληξη προς τη Μελόνι, χωρίς όμως να ασκήσει κριτική στην απαγόρευση της μπούρκας.

Οι απαγορεύσεις της μπούρκας εξαπλώνονται στην Ευρώπη

Η ιταλική απαγόρευση της μπούρκας στα σχολεία ακολουθεί την απαγόρευση της ολικής κάλυψης του προσώπου σε δημόσιους χώρους που επέβαλε η Πορτογαλία στις 23 Σεπτεμβρίου 2026. Η παραβίαση της απαγόρευσης επισύρει πρόστιμα από 150 έως 3.000 ευρώ. Όποιος εξαναγκάζει άλλο πρόσωπο να καλύψει το πρόσωπό του αντιμετωπίζει ποινή φυλάκισης έως δύο ετών, η οποία αυξάνεται αν το θύμα είναι ανήλικο.

Ενώ το Σοσιαλιστικό Κόμμα κατήγγειλε τον «ισλαμοφοβικό σκοπό» του νομοσχεδίου, το Πορτογαλικό Κομμουνιστικό Κόμμα δήλωσε ότι ο νόμος «δεν έχει καμία σχέση με τα δικαιώματα των γυναικών ούτε με ζητήματα ασφάλειας», αλλά «αφορά αποκλειστικά την τροφοδότηση της ρητορικής μίσους και της βίας εναντίον όσων είναι διαφορετικοί, την τροφοδότηση ρατσιστικού και ξενοφοβικού λόγου».

Η νομική τεκμηρίωση των απαγορεύσεων της μπούρκας στην Ευρώπη έχει μετατοπιστεί από τις ανησυχίες για την ασφάλεια, που απέφευγαν να αμφισβητήσουν την ισλαμική ενδυμασία, σε ρητή αναφορά σε ισλαμικά έθιμα μέσα στη νομοθεσία.

Τον Απρίλιο του 2011, η Γαλλία έγινε η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που επέβαλε απαγόρευση της κάλυψης του προσώπου. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) επικύρωσε την απαγόρευση τον Ιούλιο του 2014, έπειτα από προσφυγή μουσουλμάνας. Το προηγούμενο αυτό ενθάρρυνε άλλα ευρωπαϊκά κράτη να εξετάσουν νομοθεσία κατά της μπούρκας χωρίς τον φόβο να κατηγορηθούν για ισλαμοφοβία.

Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι η απαγόρευση «δεν βασιζόταν ρητά στη θρησκευτική σημασία της εν λόγω ενδυμασίας». Έλαβε υπόψη «τον ισχυρισμό του κράτους ότι το πρόσωπο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην κοινωνική αλληλεπίδραση». Στήριξε την απόφασή του στην έννοια της «συμβίωσης», δηλώνοντας ότι η νέα αυτή αντίληψη επιτρέπει περιορισμούς σε ορισμένα δικαιώματα, όπως η θρησκευτική ελευθερία.

Το Βέλγιο απαγόρευσε την κάλυψη του προσώπου σε δημόσιους χώρους τον Ιούλιο του 2011, με πρόστιμα και ποινές φυλάκισης για τους παραβάτες. Τον Δεκέμβριο του 2012, το βελγικό Συνταγματικό Δικαστήριο επικύρωσε την απαγόρευση, κρίνοντας ότι δεν παραβίαζε θεμελιώδη δικαιώματα ούτε τη θρησκευτική ελευθερία.

Δύο μουσουλμάνες που ήθελαν να φορούν ολόκληρο το νικάμπ προσέφυγαν κατά της απόφασης στο ΕΔΔΑ. Το 2017, το ΕΔΔΑ αποφάνθηκε ότι η απαγόρευση των πέπλων προσώπου δεν παραβιάζει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το δικαστήριο στηρίχθηκε στο προηγούμενο του 2014, υποστηρίζοντας ότι η απαγόρευση επιδίωκε να διασφαλίσει την έννοια της «συμβίωσης» και την «προστασία των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των άλλων».

Η Βουλγαρία απαγόρευσε την ολική κάλυψη του προσώπου σε κρατικούς, διοικητικούς και εκπαιδευτικούς θεσμούς από τον Σεπτέμβριο του 2016. Ο αυστριακός νόμος κατά της κάλυψης του προσώπου, του Οκτωβρίου 2017, απαιτεί τα χαρακτηριστικά του προσώπου να είναι πλήρως ορατά σε δημόσιους χώρους. Τον Σεπτέμβριο του 2026, η Αυστρία απαγόρευσε στα κορίτσια κάτω των 14 ετών να φορούν στο σχολείο μαντίλα που «καλύπτει το κεφάλι σύμφωνα με την ισλαμική παράδοση».

Ενώ η Δανία εισήγαγε πανεθνική απαγόρευση της μπούρκας τον Αύγουστο του 2018, η Ολλανδία επέλεξε μερική απαγόρευση τον Αύγουστο του 2019 και η Ελβετία κύρωσε ομοσπονδιακή απαγόρευση της μπούρκας σε δημόσιους χώρους έπειτα από εθνικό δημοψήφισμα και νομοθεσία που τέθηκε σε ισχύ το 2023.