Η απάντηση στην κατάληψη της Μόχα από τους Χούθι και η προστασία της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα

Οι Χούθι αξιοποιούν εδώ και χρόνια τα βουνά της Υεμένης για να στηρίζουν επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας. Εκείνο που έχει αλλάξει είναι το πού μεταφέρεται το πεδίο της σύγκρουσης.

Η Μόχα, ένα παλιό ψαροχώρι κατά μήκος του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ήταν έως σήμερα η έδρα της Ρεπουμπλικανικής Φρουράς υπό τον διοικητή Ταρέκ Σάλεχ, ανιψιό του πρώην προέδρου Αλί Αμπντάλα Σάλεχ και νυν διοικητή της Εθνικής Αντίστασης. Ο Σάλεχ δρούσε σε στενό συντονισμό με τις Νότιες Δυνάμεις υπό τη διοίκηση του Αϊντερούς αλ Ζουμπάιντι για την αντιμετώπιση των Χούθι. Η εξαναγκαστική απομάκρυνση του Ζουμπάιντι από τη Σαουδική Αραβία, ωστόσο, λόγω των στενότερων δεσμών του με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και της συμπάθειάς του προς τη νότια αυτονομία, αν όχι την ανεξαρτησία, άφησε τον Σάλεχ και τη Μόχα πιο απομονωμένους. Σήμερα, οι Σαουδάραβες πλήρωσαν το τίμημα των επιλογών τους, οι οποίες πυροδότησαν την αλληλουχία εξελίξεων που κατέληξε στην κατάληψη της Μόχα.

Αν οι Χούθι διατηρήσουν τα νέα υψώματα γύρω από τη Μόχα, θα μπορούν να μεταφέρουν τις θέσεις και τις ζώνες βολής τους από τα πιο απομακρυσμένα ορεινά της ενδοχώρας σε υπερυψωμένες τοποθεσίες, πλησιέστερα στις θαλάσσιες προσβάσεις του στενού.

Επί χρόνια, οι Χούθι μπορούν να εκτοξεύουν πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη από τα βάθη της Υεμένης. Θέσεις όμως κοντύτερα στην ακτή διαμορφώνουν διαφορετικό στρατιωτικό περιβάλλον. Τα υψώματα κοντά στο νερό μπορούν να προσφέρουν άμεση ορατότητα προς τις παράκτιες προσβάσεις, τα λιμάνια και τον γειτονικό θαλάσσιο χώρο. Μπορούν να δώσουν στις δυνάμεις των Χούθι μεγαλύτερη δυνατότητα να παρακολουθούν την κίνηση κατά μήκος της ακτής, ώστε να προστατεύουν καλύτερα στρατιωτικά μέσα που έχουν αναπτυχθεί κοντά στην ακτογραμμή.

Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια «στενώματα» παγκοσμίως. Το στενό συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και βρίσκεται δίπλα στην παράκτια πεδιάδα της Τιχάμα. Οποιαδήποτε στρατιωτική δύναμη κατορθώσει να εγκαθιδρύσει διαρκή παρουσία γύρω από τις προσβάσεις του μπορεί να συνδέσει τον έλεγχο της ξηράς με την άσκηση πίεσης στη θαλάσσια κυκλοφορία.

Στις 9 Αυγούστου 2026, οι Χούθι εξαπέλυσαν μεγάλη επίθεση στο λιμάνι της Μόχα, με βαλλιστικούς πυραύλους, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ένα σκάφος γεμάτο εκρηκτικά. Δύο ημέρες αργότερα, επίθεση των Χούθι στο αιγυπτιακών συμφερόντων φορτηγό πλοίο Tihamah κοντά στη νήσο Περίμ, στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, σκότωσε τέσσερα μέλη του πληρώματος και δύο Υεμένιους διασώστες. Αν ο αραβικός συνασπισμός και η Δύση καθυστερήσουν και επιτρέψουν στους Χούθι να παγιώσουν τον έλεγχό τους, το περιστατικό του Tihamah μπορεί να γίνει καθημερινό φαινόμενο.

Η Τεχεράνη έχει περάσει χρόνια οικοδομώντας τους Χούθι ως έναν ικανό περιφερειακό εταίρο, χωρίς να αναπτύξει ιρανική ναυτική δύναμη για να ελέγξει το Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Η υποστήριξη του Ιράν προς τους Χούθι έχει περιλάβει όπλα, εκπαίδευση και βοήθεια πληροφοριών. Μια ισχυρότερη θέση των Χούθι κοντά στο στενό θα αύξανε τη διαπραγματευτική ισχύ της Τεχεράνης, ώστε να κλείσει έναν ακόμη κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο, χωρίς να χρειαστεί το Ιράν να αναπτύξει εκεί τις δικές του δυνάμεις.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προειδοποιήσει ότι η απειλή των Χούθι για την εμπορική ναυσιπλοΐα παραμένει ενεργή. Η τρέχουσα προειδοποίηση της αμερικανικής Ναυτιλιακής Διοίκησης (U.S. Maritime Administration) καταγράφει περισσότερες από 100 επιθέσεις των Χούθι σε εμπορικά πλοία μεταξύ Νοεμβρίου 2023 και Οκτωβρίου 2025, που επηρέασαν περισσότερα από 60 κράτη. Οι ναυτιλιακές εταιρείες θα πρέπει πλέον να αναμένουν περαιτέρω διαταραχές, ενδεχομένως στην κλίμακα όσων συνέβησαν στο Στενό του Ορμούζ.

Ο έλεγχος, από τους Χούθι, υπερυψωμένων θέσεων πλησιέστερα στο νερό θα μπορούσε να ενισχύσει την πρόκληση που θέτουν και να φέρει τη ναυσιπλοΐα εντός εμβέλειας σμηνών μη επανδρωμένων αεροσκαφών μικρότερης εμβέλειας, με οπτική επαφή, καθώς και να καταστήσει δυνατή τη ναρκοθέτηση, αναπαράγοντας ουσιαστικά τη στρατηγική του Ιράν κατά μήκος του Στενού του Ορμούζ. Η ανάσχεση των Χούθι θα απαιτήσει πολυμερή προσπάθεια.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να εγκαθιδρύσουν απευθείας εταιρική σχέση ασφαλείας με τις δυνάμεις των Τιχάμι και τις τοπικές κοινότητες κατά μήκος της ακτής της Τιχάμα, παρέχοντας αεροπορική υποστήριξη ώστε οι τοπικές δυνάμεις να ανακτήσουν και να υπερασπιστούν το δικό τους έδαφος. Η εκπαίδευση, η επαγγελματικοποίηση και η υποστήριξη πληροφοριών μπορούν να ακολουθήσουν.

Η Σαουδική Αραβία θα πρέπει να θέσει ως προϋπόθεση για τη συνέχιση της οικονομικής στήριξης προς την κυβέρνηση της Υεμένης τις μεταρρυθμίσεις, μεταξύ των οποίων η επιστροφή του Προεδρικού Ηγετικού Συμβουλίου και των κυβερνητικών θεσμών στην Υεμένη, η μείωση των περιττών πελατειακών διορισμών στον δημόσιο τομέα και σαφείς στόχοι για θεσμική και οικονομική μεταρρύθμιση. Το Ριάντ πρέπει να δώσει προτεραιότητα στην αποτελεσματικότητα των υεμενιτικών δυνάμεων έναντι των δικών του ανησυχιών για τη μείωση της επιρροής των Εμιράτων.

Τέλος, ο Ταρέκ Σάλεχ δεν θα πρέπει να περιορίσει την αντεπίθεσή του στη Μόχα. Αν πράγματι είναι σοβαρός ως προς την πρόθεσή του να αμφισβητήσει τον έλεγχο των Χούθι, θα πρέπει να στρέψει μεγαλύτερη πολιτική και στρατιωτική προσοχή σε περιοχές πλησιέστερα στη Σαναά, όπου διαθέτει φυλετικές διασυνδέσεις. Τα δίκτυα αυτά θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην κινητοποίηση τοπικής στήριξης και στην υπονόμευση της βάσης στρατολόγησης των Χούθι, η οποία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε φυλετικές και τοπικές κοινότητες για ανθρώπινο δυναμικό.

Η άσκηση πίεσης γύρω από περιοχές όπως η Σιρουάχ, κοντά στη Χαουλάν, θα ανάγκαζε τους Χούθι να αποσπάσουν πόρους από την ακτή της Τιχάμα και να αντιμετωπίσουν μια πρόκληση πλησιέστερα στις βασικές περιοχές ελέγχου τους.