Το μακρύ παιχνίδι της Κίνας στη Μέση Ανατολή

Η Κίνα μπορεί να μην είναι άμεσος παίκτης στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, αποτελεί όμως έμμεση δύναμη που διαμορφώνει το στρατηγικό περιβάλλον μέσα στο οποίο εξελίσσεται η σύγκρουση. Οι δυνατότητες του Πεκίνου στον τομέα των πληροφοριών, η στρατιωτική στήριξη προς το Ιράν, οι στρατηγικές εταιρικές σχέσεις και η διευρυνόμενη περιφερειακή του παρουσία του δίνουν πολλούς τρόπους να επηρεάσει τη σύγκρουση χωρίς να εισέλθει απευθείας στο πεδίο της μάχης.

Το Πεκίνο έχει δείξει ότι προτιμά να αποκτά στρατηγικά ερείσματα, αποφεύγοντας το κόστος και τους κινδύνους μιας άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης. Ως ανερχόμενη παγκόσμια δύναμη που θεμελιώνει τη στρατηγική της οπτική στο παρελθόν της, τόσο ως αυτοκρατορία όσο και ως αντικείμενο εκμετάλλευσης, η Κίνα αντιμετωπίζει σοβαρά τη διεθνή της εικόνα και περιορίζει το κόστος σε επίπεδο φήμης, ενώ επιδιώκει τα στρατηγικά της συμφέροντα.

Το Πεκίνο έχει παράσχει στο Ιράν οικονομική, τεχνολογική και διπλής χρήσης στήριξη, βοηθώντας την Τεχεράνη να μετριάσει τις κυρώσεις και να διατηρήσει τη στρατιωτικοβιομηχανική της ικανότητα. Κινεζικές ιδιωτικές εταιρείες έχουν προμηθεύσει τεχνολογία σχετική με δορυφορικές εικόνες, παρακολούθηση, πλοήγηση και ηλεκτρονικό πόλεμο. Εγκληματολογικές αναλύσεις δείχνουν ότι το Ιράν ενσωματώνει κινεζικά εξαρτήματα, μεταξύ των οποίων αισθητήρες, ημιαγωγοί, μετατροπείς τάσης και κινητήρες, στα ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ενώ το Πεκίνο έχει δώσει στο Ιράν πρόσβαση στο δορυφορικό σύστημα πλοήγησης BeiDou. Προμήθειες που συνδέονται με κινεζικές εταιρείες έχουν περιλάβει υλικά που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή πυραύλων, ενώ το Ιράν φέρεται να έχει επιδιώξει την απόκτηση φορητών αντιαεροπορικών συστημάτων (MANPADS) κινεζικής κατασκευής, μεταξύ αυτών των QW-12 και FN-16.

Οι πιο πρόσφατες ενδείξεις προέρχονται από το Τζιμπουτί. Η Κίνα έχει αναβαθμίσει σημαντικά τη μοναδική ομολογημένη υπερπόντια στρατιωτική της βάση, στο Τζιμπουτί. Δορυφορικές εικόνες δείχνουν την εγκατάσταση νέων κεραιών, εξοπλισμού δορυφορικών επικοινωνιών και δύο νέων συγκροτημάτων επικοινωνιών από το 2024. Οι αναβαθμίσεις αυτές δίνουν στο Πεκίνο περισσότερα «μάτια» στην περιοχή και ενισχύουν τις δυνατότητές του σε πληροφορίες, επιτήρηση και αναγνώριση.

Καίριο είναι ότι η εγκατάσταση βρίσκεται κοντά στο στρατηγικό στενό του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν. Η εγγύτητά της σε αμερικανικές, γαλλικές, ιταλικές και ιαπωνικές στρατιωτικές βάσεις δίνει στο Πεκίνο θέση από την οποία μπορεί να παρακολουθεί τη δραστηριότητα στην περιοχή.

Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς οι Χούθι έχουν εντείνει τις επιθέσεις τους και τη διατάραξη της ναυσιπλοΐας στην περιοχή, ιδίως μετά την κατάληψη της Μόκα και της νήσου Περίμ. Η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει μεγαλύτερη επίθεση από τους Χούθι. Με την κατάσταση ασφαλείας γύρω από την Ερυθρά Θάλασσα να επιδεινώνεται και με τα Στενά του Ορμούζ να αντιμετωπίζουν επίσης αστάθεια, η σημασία του ευρύτερου θαλάσσιου διαδρόμου έχει αυξηθεί.

Η διευρυνόμενη εμπλοκή της Κίνας με την Αίγυπτο αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι αυτής της ευρύτερης εικόνας. Στις 1–2 Σεπτεμβρίου 2026, ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ επισκέφθηκε την Αίγυπτο για πρώτη φορά μέσα σε μια δεκαετία. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, Πεκίνο και Κάιρο συμφώνησαν να εμβαθύνουν τη στρατηγική τους εταιρική σχέση, ενώ η Κίνα διεύρυνε και την οικονομική της παρουσία γύρω από την Οικονομική Ζώνη της Διώρυγας του Σουέζ. Οι κινεζικές επενδύσεις συνδέονται ήδη με την περιοχή της διώρυγας, όπου δραστηριοποιούνται εκατοντάδες κινεζικές εταιρείες.

Η Αίγυπτος κατέχει κρίσιμη γεωγραφική θέση. Η Διώρυγα του Σουέζ συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τη Μεσόγειο και παραμένει μία από τις σημαντικότερες εμπορικές οδούς του κόσμου. Η διευρυνόμενη οικονομική παρουσία της Κίνας γύρω από τη διώρυγα, σε συνδυασμό με τη στρατιωτική και πληροφοριακή της υποδομή στο Τζιμπουτί, δίνει στο Πεκίνο ένα στρατηγικό αποτύπωμα που εκτείνεται από τον Κόλπο του Άντεν και την Ερυθρά Θάλασσα έως τη Διώρυγα του Σουέζ και τη Μεσόγειο.

Και το Πακιστάν έχει καταστεί χρήσιμο μέσα σε αυτή την αρχιτεκτονική. Προσφέρει στην Κίνα χερσαία οδό προς τη Μέση Ανατολή, ενώ η στρατιωτική του σχέση με το Πεκίνο δίνει στην Κίνα έναν εδραιωμένο αμυντικοβιομηχανικό και εφοδιαστικό εταίρο.

Στην ευρύτερη αυτή εικόνα εντάσσεται και η Ρωσία. Κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία, η Μόσχα έχει καταστεί ολοένα και πιο εξαρτημένη από το Πεκίνο σε οικονομικό και τεχνολογικό επίπεδο. Η σχέση της Κίνας με τη Ρωσία προσφέρει στο Πεκίνο έναν ακόμη έμμεσο δίαυλο μέσω του οποίου μπορεί να επηρεάσει τη σύγκρουση.

Το αποτέλεσμα είναι ένα ευρύτερο οικοσύστημα μέσα στο οποίο η Κίνα δεν χρειάζεται να δίνει η ίδια κάθε μάχη. Αυτό της επιτρέπει να αυξάνει την επιρροή της χωρίς να εκτίθεται στο ίδιο επίπεδο κινδύνου.

Ενώ το Πεκίνο μιλά συχνά τη γλώσσα του διαλόγου, της διπλωματίας, της κυριαρχίας και της ειρηνικής επίλυσης, επεκτείνει υποδομές που του εξασφαλίζουν μοχλούς επιρροής στις εξελίξεις επί του πεδίου.

Ο στόχος της Κίνας είναι ευρύτερος από τη στήριξη του Ιράν. Το Πεκίνο θέλει να αναδιαμορφώσει τον συσχετισμό δυνάμεων και να περιορίσει το μακροχρόνιο αμερικανικό αποτύπωμα στη Μέση Ανατολή. Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δαπανήσει σημαντικούς στρατιωτικούς και διπλωματικούς πόρους στη σύγκρουση, η Κίνα παίζει ένα πιο μακρύ παιχνίδι: αξιοποιεί την τρέχουσα αστάθεια για να διευρύνει τις επιλογές της, περιμένοντας τη μετατόπιση των περιφερειακών ισορροπιών.